Posts Tagged ‘Fethullah’

The Time of Corruption and the Nucleus of a Society


If we comprehended Islam deeply, and exhibited the sincere sound of our conscience, you would see signs of ardent longing in the people of the Muslim world who jam-pack mosques.

I always feel troubled about whether we are being misrepresentative. Are we misleading other people by our misrepresentation, which they interpret as being a Muslim? What if we never spoke but kept silent and let the wisdom of silence take over? These were the thoughts keeping me busy just before I came to the room.

In this accord, I myself faced a dilemma of whether to come here or not. Both considerations weighed equally… yet I decided to come albeit reluctantly.

Oscar Wilde says, “Of all the things that were done to me, I have done the most harm to myself.”

I wish there was a group of people to serve as role models in this time of corruption.

I wish the people of the world could see true integrity, profound belief, unblemished Muslimness, transcendent ikhlas (sincerity), exalted ihsan (God-consciousness), amazing marifah (knowledge of God), and such a love of God and zeal and ecstasy that it would blow their minds. I wish they could see awesomeness at its every level.

If this comes to pass, you will see similar formations in the world, at various magnitudes. You will see individuals, families and actions paralleling your example, at various magnitudes.

They will admire that you have solved the problem of mankind as the Earth has been introduced to problems by mankind, who is the leading instigator of problems.

That is why, unless you solve the problem of mankind, you cannot solve the problems regarding the family, education, the house of worship, politics, the government, or the like.

Of course I do not mean any -isms, -ists, or the like, because all of these associations are rejected terms in my understanding.

In this time of corruption being a Muslim straight as an arrow is demanding; however, those who manage to be like that are heroes who can overcome any other difficulty in life. May God make you one of them.

In Order Not to Feel Remorse When It Is Too Late


Question: It is stated in the Qur’an that wrongdoers will feel remorse on the Day of Judgment: “On that Day, the wrongdoer will bite at his hands, saying (with remorse), ‘Oh, would that I had taken a way in the company of the Messenger. Oh, woe is me! Would that I had not taken so-and-so for a friend!’” (al-Furqan 25:27–28). What kind of mistakes is this remorse related to? What are the points to be careful about in this world, in order not to feel remorse in the next one?

Answer: The verse begins by referring to “that day,” a dreadful one, and then describes how a wrongdoer will bite at his hands in remorse on such a day of grimace and grief. “Biting at one’s fingers” is an idiom in Arabic and it describes a state of remorse in deep feelings of woe, grief, and yearning.

Then the wrongdoer will express his deep regret for not having followed the way of the Prophet: “Oh, would that I had taken a way in the company of the Messenger.” His regret, however, is not limited with that; he will further express his remorse by saying, “Oh, woe is me! Would that I had not taken so-and-so for a friend!” That is, “I wish I had not fallen in with such and such wrongdoers and unbelievers and sided with them. I wish I had not followed in the footsteps of evildoers and transgressors and thus taken the wrong way!” However, saying “I wish” in the next world will not help at all. On the contrary, it will double the remorse. In other words, as it will only mean wasting one’s breath, it will only add to the suffering. Just as those words can be uttered in the Hereafter, they might be uttered when the dying person’s soul comes up to the throat as he is about to leave this world for the intermediate life of the grave, the first step toward the eternal afterlife. No matter when they are uttered it is definite, however, that these words express deep remorse by somebody who blatantly wasted the great chances that they had.

The Greatest Kind of Regret

Even though there are many sins and wrongs that will burn people within and make them say “How I wish” with a deep sorrow, the foremost of them is unbelief, because the entire universe proclaims God—letter by letter, word by word, phrase by phrase… When somebody leaves aside all biases, gives a fair ear to creation, and tries to read this universe like a book of wisdom, they will discover that everything in the universe points to the Almighty Creator. Owing to this evident truth, the great scholar Imam Maturidi stated that even the peoples who did not have a Messenger from God to guide them are responsible for knowing Him. In fact, even if such people cannot know God Almighty in detail with His Attributes and Names within the framework of a Divine teaching, they can come to the conclusion that this splendid universe has a Creator. Umar ibn al-Khattab’s uncle Zayd voiced this thought before the advent of Islam: “I know that there is a Creator, but I do not know what am I supposed to do. If only I knew what He wishes me to do, so that I could exert myself to carry it out.”1 In short, the greatest “I wish…” to make one seized with remorse is to give one’s last breath as being devoid of faith.

Forsaking faith after having found guidance is another grave sin to make one grimly say “I wish…” in the next world. There is a thin veil between belief and unbelief and there is always the risk of finding oneself on the other side with the slightest move. For this reason, we believers ask from God for guidance to the Straight Path forty times in total through the five Prayers we offer every day. And then by stating “to the path of those whom You have favored,” we wish to be on the path of the rightly guided ones. As stated in another verse (an-Nisa 4:69), those whom God has favored are the Prophets, truthful (siddiq) ones, martyrs, and righteous (salih) ones. This is the wish we repeat forty times a day. Right after that, we seek refuge in His greatness and mercy and ask for being saved from deviating “to the path of those who have incurred His wrath and of those who are astray.” It is nothing but a delusion to be confident for having found right guidance and to see oneself immune to a possible fall or deception by Satan. Nobody has a guarantee to keep on the righteous path until they give their last breath. People who feel confident at this issue put their own faith in danger. A man who does not worry about his end is a man to be worried about his end. For this reason, one must shake with the fear of straying to unbelief after having found guidance and be constantly vigilant about it. A believer should constantly implore God not to leave him or her alone with his or her carnal soul and seek refuge in Him against whisperings and goading of devils. Faith is an invaluable treasure that makes one eligible for Paradise, gains the good pleasure of God, and lets one witness Divine Beauty. There are jinn and human devils lying in wait to steal it. What befalls believers is to treasure their faith, protect it against attacks, and being constantly alert in this respect.

The Weaknesses That Can Make One Sink into the Ground

Being taken by human and Satanic intrigues (Hücumat-ı Sitte, or “The Six Assaults”) Bediüzzaman mentions at the end of “The Twenty-ninth Letter” might also make one stray from the Straight Path and say “How I wish…” grimly in the other world. Actually each one of the human weaknesses he explains is powerful enough for a believer’s spiritual downfall. Namely, as love of status or fame is such a virus, fear is no less powerful. The same goes for greed, racism, egotism, laziness, and love of comfort. Given that each one has the potential to bring a believer down, having all of these does not make one just fall, but rather makes one sink deep into the ground. Even a person within the circle of faith is under the constant risk of being overtaken by them. For instance, love of fame can easily mar the essence of the good deeds a person does in the name of serving faith. Another person can present distinguished works and secretly wish to become famous, which eventually makes him sink deep into the ground. In addition, giving in to such negative feelings invites other types of negativities as well. For example, if love of fame seizes a person, you cannot know what further sins it will cause that person to commit. All of these are possible dangers within a circle of faith, and they will cause grim remorse in the next world. One who lays personal claim on the success granted by God, as a result of failing to adopt the principles of sincerity2 as guidelines, will say, “I wish I had not fouled up all of those good deeds for the sake of worldly appreciation and applause; I wish I had not set sail to the void for the sake of nothing! I wish I had not be taken by deadly currents…” They will agonize in useless woes and laments of perpetual remorse. Grimly, their wail will be to no avail; on the contrary, it will only double the suffering of their misfortune.

Shields to Protect from Feelings of Remorse in Vain

For this reason, believers should act sensibly in this world. On the one hand, they should count being saved from unbelief as the greatest favor of God; on the other hand, they should shun from the alleys that may cost them their faith. As Bediüzzaman stressed, there is a pathway to unbelief in every kind of sin. The Messenger of God stated that every sin leaves a dark spot on the heart, which can cover the entire heart in time3 (unless removed through repentance). Every dark spot forming on the heart is an invitation to another one. In the Qur’an, God Almighty refers to the hearts contaminated and darkened with evil: “…By no means! But what they themselves have earned has rusted upon their hearts (and prevents them from perceiving the truth)” (al-Mutaffifin 83:14). If people do not remove sins darkening the heart through repentance and asking forgiveness, God Almighty will seal up their hearts: “God has set a seal upon their hearts…” (al-Baqarah 2:7) and “…a seal has been set upon their hearts” (at-Tawbah 9:87). These hearts become unable to receive anything from the pure message descended from heavens, and they end up continually saying “How I wish…” in the next world. In order not to fall into the grip of useless remorse, what needs to be done here is trying to carry out the responsibilities of servanthood to God without any flaws, in a balance of fear and hope. Realizing this depends on a heart in awe of God. The Messenger of God referred to a certain man and stated that if his heart had been in awe of God, so would have been his body parts.4 Awe of God in a believer’s heart will be reflected in the behaviors of that person; in time, even the body parts of that believer begin to shake with the awe of God—so much so that this shaking can be perceived by some in the iris of their eyes. On the one hand, a believer doubles up on feeling the greatness of God; on the other hand, if he or she trusts the immensity of His mercy and leads a life of such sensitivity and balance, this will be a means of deliverance from woes and regrets in the next world.

At the same time, people can prevent the negative factors to ruin their afterlife by attending circles of religious talks—or “sohbet-i Canan” (talk of the Beloved). As Süleyman Çelebi stated:

“Constantly say God’s Name with every breath

It is with God’s Name everything becomes complete.”

Another Sufi poet (Yahya of Taşlıca) voices the same truth thus:

“I wish my love was shared by all people of the world

If only all of our words could be talk of the Beloved.”

If we make mention of Him everywhere we go and make our gatherings blessed with His name, and make our time gain a depth uncontainable by dimensions, then we put a stop to so many negativities that might make us feel regret in the other world.

Saying “I Wish…” in the Sense of Asking Forgiveness

Question: Can there be useful examples of “I wish…” as opposed to useless ones? What should be our criteria?

Answer: As there are useless kinds of “I wish…” to be uttered in the next world, there are positive kinds of “I wish…” that are acceptable, and even laudable, in Islam. Those uttered by our master Abu Bakr are of this type. As it is known, he once said, “I wish I had asked the Messenger of God about the meaning of the verse referring to one who dies leaving behind no lineal heirs, so that I would not leave the issue to the judgment of scholars.” He voiced the same regret about the judgment concerning the share of a grandmother’s inheritance, as it is not openly stated in the Qur’an. He also expressed similar regrets about some political decisions he had to make. In my opinion, such phrases of “I wish…” are uttered as a consequence of deeply felt suffering and a feeling of self-criticism, which stem from comprehending religion correctly and rendering it the spirit of one’s life. They took Abu Bakr the Truthful to a great spiritual level beyond our comprehension. Imagine that the Pride of Humanity confirmed Abu Bakr’s worth by stating that if Abu Bakr’s faith were to be weighed against the faith of all people, his faith would weigh heavier.5 He was the greatest truthful one who realized through God’s grace—within two years and ten months (of his caliphate)—what others could not achieve in one and a half centuries. He did not simply overpower different lands as tyrants did, but poured the inspirations of his soul into them. Every place he went or turned his eyes came to life with the teachings of the Prophet. Indeed, he was the one who prepared the ground for the great conquests and breakthroughs realized during the next caliph, Umar ibn al-Khattab. Therefore, his statements of “I wish…” added to the worth of that great figure, whose worth was already greater than the totality of all people.

In the same way, there are positive kinds of “I wish,” for every believer to elevate their ranks. For example, “I wish I had made better use of my youthful days in terms of worship! I wish I could spare two hours for a hundred units of Prayer every night! I wish I could save myself from carnal desires! I wish I could thoroughly restrain my hands, feet, sight, and hearing even while carnal desires boiled over at youth. I wish I had not turned my gaze anywhere else and not beheld anything else except for what is oriented toward seeking the good pleasure of God…” Even though one did not fulfill certain things previously, such statements of remorse, which express a resolution to take positive action to make up for what one has missed so far, actually lead to a person’s spiritual progress. If left to the other side, it will mean nothing but anguish and misery, whereas those we make here can be considered as istighfar (asking forgiveness). We say, “Astaghfirullah,” at remembering such things; we then feel ashamed of saying it only once and say, “Alfu-alfi Astaghfirullah,” (I ask forgiveness for a million times) and continuously seek refuge in God with a spirit of heartfelt penitence and remorse (tawba-inaba-awba).6 So when believers knock the door of Divine mercy with all of these “Astaghfirullahs”, God will hopefully not leave their petitions unanswered and will treat them with His immense mercy and grace.

1. Sahih al-Bukhari, Manaqib, 24
2. Nursi, Bediüzzaman Said, The Gleams, The Twenty-first Gleam,  New Jersey: Tughra Books, 2008
3. Sunan at-Tirmidhi, Tafsir al-Surah (83) 1
4. Al-Hakim at-Tirmidhi, Nawadir al-Usul, 2/172
5. Bayhaqi, Shuab al-Iman, 1/69
6. For a detailed explanation of these concepts of Tawba, Inaba, and Awba, see Fethullah Gülen, The Emerald Hills of the Heart, Vol. 1.

This text is the translation of “Faydasız ve Faydalı ‘Keşke’ler

A Builder of Spirituality: Muhammed Lütfi Efendi, the Imam of Alvar


Question: Could you share your feelings about the Imam of Alvar (d. 1956), the saintly guide, with respect to his messages for society and his influence on you?

Answer: Actually, describing that great person properly is beyond the abilities of a humble servant like me. For this reason, I should confess from the very beginning that I do not possess a capacity of discernment to have deep insight into his life, world of thought, or his horizons of heart and spirituality. In addition, when that great personality passed away, I was only 16 years old. Although I spent some time near that pure wellspring, a young man at that age obviously cannot benefit from that great figure with an immense horizon in the real sense of the word. For this reason, it needs to be known that the points I am going to tell will be limited by my narrow comprehension, lack of ability, and childish consideration.

A Lustrous and Fruitful Home

The family of the Imam of Alvar was like a blessed source of spirituality. His father Hüseyin Efendi and brother Vehbi Efendi were very great personalities. I did not see his father Hüseyin Kındığı Efendi, but even one particular event I previously narrated to you will suffice to give an idea about the virtues of that blessed person:

One day, the Imam of Alvar and his father Hüseyin Kındığı Efendi, who are from the lineage of the Prophet, traveled to the city of Bitlis in order to become disciples of Sheikh Kufrawi. As he probably discovered their potential immediately, Sheikh Kufrawi showed special care to them and gave them importance. Without any processes of spiritual journeying or Sufi retreats, the sheikh authorized both of them as spiritual guides, as the true worth of jewels is appreciated by masters of the field. So Sheikh Kufrawi was such a master who recognized the worthy jewels before him, and confirmed that they were eligible to guide people. In the face of this unexpected development, the disciples who had been near to the Sheikh until then expressed their protests at night and began to ask the two newcomers questions to see whether they were really eligible to guide others. In the meantime, the door burst open and the Sheikh came in; he addressed them as follows: “You disciples! Hüseyin and Muhammed Lütfi Efendis did not need me. What brought them here is their very perfection.” If a person has nothing to do with spiritual maturity, what difference does it make, even if he owns a treasure equivalent of the Korah (a.k.a. Qarun)!

His brother Vehbi Efendi was also a sea of wisdom. He was predominantly a quiet person, but even his quietness had an influence that would cause different undulations in our souls. Both of my parents had deep respect and loyalty to them. Sometimes those great persons would come and stay in my grandfather’s guesthouse. My grandfather had a deep respect for them as well. Vehbi Efendi was older than the Imam of Alvar and passed away when I was about five years old. I think the Imam wrote the lines meaning, “I drifted apart from beautiful ones, now I woe with this longing…” after his brother passed.

The Touching Melodies That Light up Fever in Souls

The Imam of Alvar was a person with a deep inner world, a man of God overflowing with love and enthusiasm. His state at circles of remembrance was a living example of this richness of heart. Both the Naqshbandi and Qadiri orders inspired him, and it was possible to witness both types of remembrance in the Mosque. There used to be a crowded circle in the mosque. In Sufi tradition, the head of the circle goes to the contributors to teach them to say the words of remembrance. Since that blessed person was very old in those days, he would not go through the circle but sit somewhere, like the prime one among prayer beads and behold those in the circle from there. Anyway, a short while later those in the circle would become enraptured and unable to realize their surroundings. There would be some people who choked with tears and some even fainted. Despite his serious health problems, the Imam of Alvar would sit with folded legs (as in the Prayer) on the sheikh’s mat for two to three hours. Religious poems, eulogies in praise of the Prophet as well as litanies would be recited from his work, Khulasatu’l-Haqaiq (Summary of Truths), with a rhythm of a simple frame drum (daire). There was a hafız—memorizer of the Qur’an—with a very beautiful voice in the village. He was the one who beat the frame drum. At that moment, the Imam of Alvar would be oriented to God Almighty with his entire being. Sometimes he would be entranced with the sublime atmosphere generated by the hymns, effect a similar mood in those around him, and would kindle in hearts the fire of love for the Divine. When a few people lost themselves in ecstasy, or someone became enthusiastic with tearful eyes, this would pass to the other participants and form an atmosphere of love and enthusiasm in everyone. Such powerful atmospheres that even though I witnessed these in my childhood, I can say that I am still under their effect.

That blessed man was a devoted lover of the Prophet at the same time. When somebody who returned from Medina remarked near him, “I saw so many creatures with mange,” he reacted right away: “Stop that! Do not talk like this even of the dogs of Medina. For the sake of the Prophet, I am ready to be sacrificed for the mange of Medina!” He would say such things from the bottom of his heart, with his entire being, to such a degree that he was virtually melted in the spirituality of the Prophet, and passing into a state of fana fi’r Rasul (becoming immersed in the love of the Prophet to the degree of forgetting oneself). This deep love for the Prophet is reflected in his following poem:

O the Sacred Witness, O the Sun embellishing the universe
Your clothes are melodious, your eyebrows are lovely
A strand of your hair is dearer than the entire world
Your hair disseminates a pure fragrance to both worlds

Such eulogies in praise of the Prophet would often be recited in his presence; he and all the people there would burst into ecstasy. Sometimes he lamented in such a way and his voice rose to such a high pitch while reciting the following stanza that the place where he was would resonate with awe of God and everybody in the circle would shake:

This heart is so fond of you, O beloved: why?
Your beauty is shining like the bright day: why?
Your eyebrow is like the “two bow-length’s nearness to God”
Your face brings to our minds the chapter of Ar-Rahman (The All-Merciful): why?

He Appreciated Everybody Virtuous

He was a master of verbal expression. He voiced the inspirations of his soul in different metric styles. However, in addition to being an authority on verbal expression, he would never be disturbed by sayings and poems of other great figures recited in his presence; he would even encourage that. For example, I heard Ketencizade’s following poem in praise of his master Sheikh Kufrawi being recited in the presence of the Imam of Alvar:

My dear master, spiritual guide, shining light,
My remembrance of God is the illumination in both worlds
All of my disciples agree with the hopeful prayers
Help us, O noble Spiritual Pole, the greatest Spiritual Helper, the king of all time
Never neglect these servants, O our dearest Sultan.

Normally, a feeling of envy could easily arise, but the Imam of Alvar trampled such negative feelings under his feet. He would salute any truthful words no matter whom they belonged to. I memorized many poems, including the following ones he would frequently recite:

Does one who seeks the Beloved struggle for his own life?
And can another who seeks his own life be in quest of the Beloved?
We have entered the path of love; we are lovesick,
O my heart, are you ready for this? (By Seyyid Nigari)

I found he had left his home already
The beloved Prophet passed away, leaving his headquarters empty
The bottles of love were broken, and the drinks spilt
The cupbearers left the scene.


On which mountain can I find that doe?
In what desert should I look for the eyes of that gazelle?
Just like a gazelle that lost her fawn,
wandering indecisively from desert to desert. (By Zihni of Bayburt)

As well as,

Growing tired of my life, doesn’t my beloved get tired of the torments?
Heavens burned from my sigh; doesn’t the candle of my will burn?
My beloved gives the cure to every patient;
why not me; am I not a patient?
My soul burns at the night of separation; my crying eyes shed tears of blood
My cries wake people; doesn´t my bad fortune wake up, too?
To your rose-like cheek, bloody water falls from my eyes
My beloved, this is the season of roses; do the rivers not blur?
I was keeping my grief secret; they say “Make it known to the beloved”
If I say this, I don´t know whether the unfaithful would believe or not
I was not interested in you, you made my mind perish
Wouldn’t that careless person reprimanding me be ashamed when he sees you?
Fuzuli is madly in love, and is always shameful in the eyes of folk
Ask what kind of love this is, isn’t he sick of it? (By Fuzuli)

I can even say that he would see these words no different than the fruits of his own mind and appreciate all of them. I think this is an important criterion in terms of giving an idea about his horizons, world of thoughts and feelings, maturity, and greatness.

Salih Özcan, a student of Bediüzzaman, related a memory about the Imam of Alvar, which I find very meaningful in terms of reflecting his maturity and level of thankful contentment. Brother Salih came to Erzurum in early 1950s and visited the Imam of Alvar. He told the Imam about the famous scholar Bediüzzaman and his works on faith. Brother Salih told the imam that they were disciples of Bediüzzaman and were trying to guide youths of the time with the works of their guide. On hearing that the Imam of Alvar responded: “I wish my eyes could see, so that I could join you as well.” Real virtue is being able to appreciate others’ virtues and being respectful toward them.

The Words Ringing in My Ears

I also would like to relate a few unforgettable memories of my own about that person I deeply feel the honor to have met. Here is one of them:

I was about fourteen or fifteen years old. I had a good friend whom I truly liked. One day he said, “There were such centers of spiritual teaching in Istanbul that they take someone to the top level of spiritual journeying within six months and make them eligible to preach.” My friend convinced me with these words. I packed my belongings without asking the teacher who was responsible for me and the great imam, and then left for the train station with that friend of mine. I would learn later that in the meantime another friend of ours, who was the grandson of Vehbi Efendi, warned my relatives about my intention to leave. When I extended my hand to the ticket booth to get my ticket, somebody suddenly caught me by the wrist. It was my father’s cousin and he took me back right away. The next day, my teacher told me that the imam wished to see me. I went to his presence shaking with fear. I had never seen him so angry before. He said, “I swear to God, if you had left, you would be perished!” These words he uttered are still ringing in my ears. For years I wondered, “Was my attempt really that bad that I would be perished if I had left?” and could not understand why he had said so. But in time, I started to somewhat understand his reaction. Possibly, he worried that a teenager could easily melt in an immense sea like Istanbul. Besides, leaving his blessed atmosphere without permission could mean losing. In addition, if that guide envisioned a certain duty for you to carry out in the future, you could not be where you should be by leaving for another destination. Therefore, I better understand now the intensity of his reaction and say, “Fortunately he did so and protected me under his spiritual shelter.” After making that warning, he made different complimentary remarks considering that I would be brokenhearted. I felt like an excited child whose pockets were filled with candies and decided to stay at that madrasa against all odds. Perfected guides’ treatment of others is different. That great figure fathomed the character of people before him well and treated them accordingly.

Here is another memory: We had newly started studying (the reference book known commonly as) Molla Jami and I went to him with some of my friends. A group of 5 to 10 rich people of Erzurum was sitting with him. He told them: “Now I am going to ask questions to my student. If he answers correctly, you will give him (this much amount of) money.” He asked from the parts I knew best, so I answered everything. Those rich men then gave me the amount that he had told them to give me. I think the total amount was two hundred liras. Considering the currency of those days, it was enough to send a man to pilgrimage to Mecca. He could not see how much I had due to the cataracts in his eyes. He asked how much money there was and I told him. Then he said, “This amount is too much for you. Let me give it to Demirci Osman Efendi so that he spends it for the needs of the students of the madrasa.”

While we studied in Erzurum, we were really poor and we sometimes could not find basic foods to eat, like bread and cheese, for a few days. My father gave me modest pocket money from what he earned as an imam, but it was too little to support a student. Most days, we had no money to buy bread. On such a day when we were starving, we went to the Sufi lodge, three or four students together. The Imam’s grandson Tayyib Efendi was also with us. There was a shed beside the Sufi lodge used for storing food. Through the spaces of the wooden wall, we saw watermelons inside. The Imam was praying inside. After a while, the door opened and he said, “Come in boys, let me slice a watermelon for you.” As we witnessed in very different examples, he was an immense figure of deep spirituality, understanding of others’ wishes and what passes through their minds, whose heart could sense beyond the physical reality.

In short, although I failed to fully benefit from him, I am so thankful to my Lord for the blessing of having known him.

I remember the day he passed away. My late father had come to Erzurum and we were resting in the house of my father’s aunt. All of a sudden I heard some distant voice saying, “The Imam of Alvar passed away!” I immediately broke into a run toward the madrasa of the Kurşunlu Mosque. When I arrived there, I saw my friends crying. From there, I went to the Imam’s house, which was in the neighborhood known as Mumcu. Sadık Efendi, who was the mufti of Erzurum, and the great scholar Sakıp Efendi had also come and personally washed his blessed body, not leaving this honor to anybody else. After the washing in a winter day, the body was taken to the village of Alvar and buried there. All the people attended the burial in spite of the severe winter cold. May God Almighty resurrect that great guide together with His Beloved Prophet and grant him eternal bliss in the highest Paradise of Firdaws, amin!

This text is the translation of Bir Gönül Mimarı: Alvarlı Efe Hazretleri

Respect for the Sacred


Question: What is the right stance and attitude that become believers in the face of insults and disrespect against religion and sacred values?

Answer: When insults and disrespect are directed toward a certain individual, it is a very important virtue in Islam to show patience without reacting, take such “stones” into his or her atmosphere of tolerance and let them disappear, like meteors hurled into the atmosphere of the earth. However, there are such rights as the rights of God, the Prophet, and the Qur’an that, since they are not personal issues to be shown personal tolerance, individual believers are not authorized to forgive insult and disrespect toward these. True believers cannot overlook them, show forbearance, or remain unresponsive. However, as they do in everything else, they must always act in a way that becomes a believer. Their actions should reflect a believer’s character; they should show their reaction in a civilized fashion, take their style as their honor, and never consent to lower this down.

Those Who Expect Respect Need to Be Respectful First

Unfortunately, we witness very different forms of extreme behaviors in our time. Every day so many events triggered by grudge, hatred, and animosity are taking place. There are various unbecoming remarks and behaviors coming from different sides. Sometimes, an unfortunate event occurs somewhere; even before the doers are identified, somebody remarks—with a horrible grudge and hatred—that it is necessary to do away with all Muslims. Then another one makes a different insult. At another place you see people trying to provoke others by hanging posters. In all this confusion, one point is being missed: if somebody makes an insult against the Prophets, angels, God Almighty and His Divine Names, he also is insulting all of the people who cherish these values. We can even say that an insult related to certain issues, such as resurrection after death and the otherworldly bliss, disturbs not only Muslims but also followers of other religions as well, because with respect to their essence, such matters of belief are also accepted by people who follow other faiths. For this reason, when you add the followers of other faiths with a belief in the Hereafter to the nearly 1.5 billion Muslims, the total number will amount to 4 or 5 billion people; you can picture the actual scale of the insolence. Therefore, such a person should expect the same scale of a responsive insult toward himself or herself. If someone does not mind stabbing a dagger into the sacred values of 4 or 5 billion people, he or she should not be disturbed by the needle that stings in return. No matter who you are, whenever you insult another person, you trigger a relevant response, whereas showing respect toward that person will elicit respect toward you.

In fact, it is definitely not acceptable for a person to comment on a field in which he or she has no knowledge. For example, if a man who never studied philosophy severely criticizes a certain school of philosophy, he will both expose himself to ridicule and commit disrespect toward those scholarly methods. In the same way, if a man who has nothing to do with music starts making remarks about musical keys like an authority, he becomes an object of ridicule. The same is true for journalism and other fields of expertise. Still, so many people can become experts in such fields after a certain deal of effort and relevant study.

When you view the situation today, however, some people who have no serious knowledge about Islam—a faith that has realized significant transformations and breakthroughs in world history and, at the same time, conduced to a dizzying renaissance that had continued for about five centuries in a vast territory—are making insulting remarks about the faith and its followers, and then call it, “freedom of thought and expression.” We are living at a time when there are fields of expertise. When someone makes offhanded remarks about a subject without having any expertise whatsoever, it is sheer disrespect toward that field, to oneself, to sound reason, commonsense, and conscientiousness. If someone who commits such disrespect receives certain responses from some inflamed people, they should not complain about it, since they personally presented improper behavior at the beginning. As the scale of the insult covers as many as 4 or 5 billions of people, it is always possible that some people in such a large population will act upon their emotions.

If Your Home Is Made of Crystal…

The devoted believers, on the other hand, are always supposed to be very sensitive about their words, attitudes, and behaviors; they need to consider how the words they utter will be responded to and carefully refrain from sudden outbursts of emotion. It should never be forgotten that words uttered in an angry mood are always prone to abuse. And others’ feelings need to be taken into consideration before speaking. If your home is made of crystal, you should not hurl anything harmful toward others people’s houses. Otherwise, you indirectly cause damage to your own building. This fact is pointed out in the Qur’an as follows: “And do not (O believers) revile the things or beings that they have, apart from God, deified and invoke, lest (if you do so) they attempt to revile God out of spite and in ignorance” (al-An’am 6:108). If you begin to insult others’ deities, they will do the same for what is sacred to you. Indeed, there is no command or recommendation in Islamic sources to insult the idols and deities others worship. Believers always voice the truth and proclaim the Oneness and Unity of God: this is a different issue. But believers have no responsibility to revile things that bear no value in their sight. In this respect, I wish we could always speak, write, and act in accordance with the criteria of the Qur’an and Sunnah, because certain attitudes and behaviors that have their root in emotional reactions may cause grave effects with respect to our values. As it will be remembered, the Holy Qur’an was insulted recently. Right after that churches were attacked and buildings were destroyed in another place. Certainly, it is an outrageous behavior to insult the Qur’an. But destroying buildings and places of worship in reaction to such insolence is another type of extremism. Therefore, before resorting to offensive attitudes and behaviors, individuals—whoever they are—need to consider well what the likely results will be, and speak and act accordingly. Those who are subjected to insults should keep their reaction within acceptable limits; they should prefer correcting ugliness through scholarly and legal means, never sacrificing their refined character and adopting mistaken manners. The response toward such an attack should be a civilized one, later regrets will be of no use.

How I wish an international agreement on respecting the sacred could be maintained! I tried to make my voice heard to certain authorities, but I suppose that I failed to express myself properly. Freedom of thought and expression in our time is an issue that has much emphasis placed on it. Unfortunately, as insulting faith, religion, and sacred values are seen as a form of freedom of expression and thought in some circles, similar ugly remarks and comments concerning other fields are not acceptable; on the contrary, they are considered hate crimes. Actually, a real believer, who should be a representative of assurance and trust, must never speak against others for no reason; they should never intend to behave in an offensive and insulting way. However, declaring some acts free in certain fields and forbidding them in some other fields is an obvious double standard; it is a contradiction.

In short, there is serious need for making respect for the sacred a thought owned by the entire humanity and for evoking this feeling in everyone. It is high time international institutions, joined by all nations, settle this issue with clear-cut lines that do not allow further speculation. Certain disciplines to serve as decisive criteria must be decreed. How I wish the whole of humanity could agree on this issue! How I wish everyone knew his or her limits. Because, if the principle of respecting others’ sacred values—an important component of peaceful coexistence—is not observed, conflicts arising from such incidents of disrespect will make their presence felt as much more horrible and greater problems in today’s globalized and shrunken world.

This text is the translation of “Kutsala Saygı

290. Nağme: Gül Günlerinin Bedeli


Kıymetli Arkadaşlar,

Geçtiğimiz hafta mescidimizde, Cuma hutbesi olarak, muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi’nin 1997 senesinde yazdığı “Kaosun Ötesindeki Dünya başlıklı makale okunmuştu. Baştan sona insanı derin düşüncelere sevk eden makale/hutbe şu cümlelerle sona ermişti:

“Kim bilir bize bu koskoca mirası bırakanlar, ne kadar ağlayıp inlediler? Bugün evirip-çevirip istifâde ettiğimiz değerleri elde etmek için ne cenderelerden geçti ve ne ölümlerle yaka paça oldular? Şimdilerde har vurup harman savurduğumuz millî ve dinî değerlerimiz, kim bilir onlara neye mâl oldu? Rahmeti Sonsuz’dan niyaz ederiz ki, gerçek bedeli dünyalarla ölçülemeyecek kadar büyük olan o ulu günlerin hakikî fiyatlarını bizden talep etmesin!..”

Aziz Hocamıza bu ifadeleri hangi hissiyâtla yazdığını ve “o ulu günlerin hakikî fiyatları” sözünden neler anlaşılması lazım geldiğini sorduk. Aldığımız cevabı 17:54 dakikalık ses ve görüntü dosyaları halinde sunuyoruz.

Dualarınıza vesile olması istirhamıyla…



289. Nağme: IZDIRAP


*Milletçe kaybettiğimiz değerlerden biri de haşyettir; haşyet hissimizi yitirdik.

*Izdırap ile ızdırar (çaresizlik, sebeplerin bütün bütün tükenmesi) ikizdir.

*Topyekün mü’minlerin ve âlem-i İslam’ın başındaki belaların bir muzdar vicdanıyla algılanacağı ve inananların ızdırapla iki büklüm çare arayacağı âna kadar inananların yeryüzünde huzurun mimarı olmaları imkansızdır.

*Mü’minler, kendi şahsî ve ailevî hayatlarıyla alakalı musibetler karşısındaki duyarlılıklarını, bütün inananları ilgilendiren mevzularda da ortaya koymazlarsa; kendileri ızdırar halindeyken hissettikleri çaresizlikle “Rabbim!..” dedikleri gibi, müslümanların umumunu alakadar eden meselelerde de “Allahım, bahtına düştüm!” diyerek inlemezlerse, en azından bir davaya gönül vermiş kimseler böyle yapmazlarsa, Allah inananları yeryüzünün denge unsuru ve dünyanın huzur kaynağı kılmaz. İçtimaî problemler toplumun umumunun ızdırar haliyle Cenâb-ı Hakk’a teveccüh etmesiyle çözülebilir.

*İnsanlığın İftihar Tablosu (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimiz, insanları ebedî hüsrandan kurtarma davasına o kadar gönülden bağlanmıştı ki, Kur’ân-ı Kerim, O’nun bu konudaki ızdıraplarını, “Neredeyse sen, onlar bu söze (Kur’an’a) inanmıyorlar diye üzüntünden kendini helâk edeceksin” (Kehf, 18/6) ve “Onlar iman etmiyorlar diye neredeyse üzüntüden kendini yiyip tüketeceksin” (Şuara, 26/3) ifadeleriyle dile getirmektedir. Allah Rasûlü’nün zaman zaman Hira Sultanlığı’nda kutsal halvete çekilmesi de o derin ızdırapları sebebiyledir.

*Hazreti Rûh-u Seyyidi’l-Enâm’ın (sallallahu aleyhi ve sellem) Hira Sultanlığı’ndaki ibadete bağlı yalnızlığı “kutsal halvet” şeklinde yorumlanmış ve hadislerde “tehannüs” unvanıyla yad edilmiştir. Evet, Peygamber Efendimiz (aleyhissalatü vesselam) kendisine peygamberlik verilmezden önce de ibadet ediyordu; fakat ne şekilde ibadet ettiğine dair bir rivayet yoktur. İhtimal, Üstad Bediüzzaman’ın dediği gibi, Hazreti İbrahim (aleyhisselam)’ın bakiye-i diniyesi ile amel ediyordu.

*Kadınların sultanı olan Hazreti Hatice annemiz, Peygamber Efendimiz’in ızdıraplarını paylaşmış; sonra da o meselenin göklerdeki sultanlığa denk bir sultanlığa ulaştığını göremeden âhirete yürümüştür ki bu da onun hasbîliğinin ayrı bir derinliğidir.

*Geçmişlerimiz de ızdırap ve ızdırarı derinden yaşamışlardır. Osmanlılar “Attan inmeyesüz!” düşüncesiyle cepheden cepheye koşmuşlar; Murad Hüdavendigar, Fatih Sultan Mehmet, Kanunî Sultan Süleyman gibi padişahlar hep birer ızdırap kahramanı olmuşlardır.

*Bazıları “Bu kadar ızdırap ve gözyaşı da niye?” diyebilirler. Merhum Yaşar Hoca kürsüde hıçkıra hıçkıra ağlayınca onun ızdıraplarını anlayamayan birisi “Bu adam niye pis pis ağlıyor?” demişti. Onun gibilere denecek şey şudur: Acaba sen niye öyle pis pis sükût içinde duruyorsun; utanmıyor musun? Kalbinde zerre kadar ızdırap olsa, “neredeydik, nereye düştük?” mülahazasının ızdırabı olsa, o çaresizliğin vicdanda yaşanan ızdırarı olsa, sen de öyle yapacaksın.. en azından ona ses katacaksın!..

*Kendime dertli diyemem ama dertsiz dersem yalan söylemiş olurum.

Kıymetli arkadaşlar,

Kaydettiğimiz bu cümleler muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi’nin günün nağmesi olarak paylaşacağımız sohbetinin satırbaşları. 19:25 dakikalık hasbihali ses ve görüntü dosyaları halinde arz ediyoruz.


288. Nağme: Hayırlı Vâris mi, Zavallı Mirasyedi mi?


Sevgili Dostlar,

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, bir münasebetle manevî emanetlerden bahsedince,

“Maddî mirasların sorumsuz yiyicileri olabiliyor; aynı mirasyedilik manevî miraslar için de söz konusu mudur? Mirasyedi olmamanın esasları nelerdir?”

diye sorduk. Aldığımız cevapta kıymetli Hocamız şu hususlara değiniyor:

*Müsbet yanları itibarıyla mevcut şartların oluşumunda Bediüzzaman Hazretleri, Esat Efendi Hazretleri, Süleyman Efendi Hazretleri gibi Hak dostlarının ve hatta idari sahada fikir ve gayretleriyle senelerdir çalışıp duran insanların büyük payları vardır.

*Dünyanın yüz elli ülkesinde açtığınız okullarda Rasûl-ü Ekrem (sallallahu aleyhi ve sellem) başta olmak üzere Ashâb-ı Kirâm ve evliya-yı izâm efendilerimizin hakkı vardır.

*Kur’an, geçmişlerimize dua etmemizi tavsiye buyurarak bizde onları hayırla yâd etme duygusunu uyarır. Bu cümleden olarak bir ayet-i kerimede şöyle denilir: “Onlardan sonra gelenler (başta muhacirler olarak, kıyamete kadar gelecek mü’minler), ‘Ey kerim Rabbimiz! Bizi ve bizden önceki mü’min kardeşlerimizi affeyle! İçimizde mü’minlere karşı hiçbir kin ve gıll u gış bırakma! Duamızı kabul buyur ya Rabbenâ, çünkü Sen raufsun, rahîmsin!’ derler.” (Haşr, 59/10) Bu ayette öğretilen dua sizden başlar Ashâb-ı Kirâm ve Rasûl-ü Ekrem Efendimiz’e kadar herkese varıp ulaşır.

*Bir dönemde Hakk’a teveccühler isimsiz müsemma şeklindeydi. Nakşî, Halidî, Kadirî, Şazilî, Bekrî, Cerrahî diye isimler bilinmiyordu. Fakat onların yaptıkları şeylerin hepsi vardı. Her yerde gürül gürül Allah anılıyordu. O, her sinede muallâ yerini koruyordu. Gönüller adeta O’nun tecelligâhı idi. Bir dönem geldi kalb ve ruh hayatına isim katan insanlar oldu ve zamanla meşrepler o insanların adlarıyla anılmaya başlandı. O halis insanlar sayesinde, müsemma kapı ardında kalmadı. O müsemma vicdanlarda derinlemesine duyuldu ve isim müsemma birliği oldu. Onlar bir derken, biri bin etmesini biliyorlardı. Onların dilinden çıkan bir “Sübhanallah, Elhamdülillah, Allahuekber” kelimeleri binlere tekabül ediyor, gönüller itminana eriyordu. O dönemde isim müsemma at başı gidiyordu. Ne var ki bir gün de geldi, (istisnaları vardır) bazıları itibarıyla “müsemmasız isim” devri başladı. El elden üzüldü yar elden gitti, o menhelü’l-azbi’l-mevrud da kurumaya durdu. Öz ve ruh gitti, mesele artık nesep/veraset yoluna girdi. İşte, mesele sadece isimlere emanet götürülürse, o zaman da bir mirasyedilik söz konusu olur. Zavallı bir mirasyedi olmaktan kurtulup hayırlı bir vâris olarak yaşamak isim ile müsemmayı beraber götürmeye ve hatta isimsiz müsemma şeklinde ömür sürmeye bağlıdır.

Bu güzel sohbeti 09:21 dakikalık ses ve görüntü dosyaları halinde arz ediyoruz.

287. Nağme: Hakk’ın Makbullerine Ağlamak Düşmüş!..


Kıymetli arkadaşlar,

Muhterem Hocamız sohbete başlarken çok hüzünlüydü; önce ızdırap ve ızdırar münasebetinden bahsetti; dünyanın, İslam coğrafyasının ve ülkemizin problemlerine değinip adeta iki büklüm oldu.

Bir bayram sabahı aziz Hocamız gurbet hicranını yudum yudum tadarken şöyle demişti:

“Ne zaman yalnızlığım ve gurbetim aklıma gelse, Barla dağları çeker beni kendine. Orada bir garip görürüm hayâlen. Yalnız bir adamın silueti belirir zihnimde. Garibâne dağlarda, ağaçların hüzünlü hışırtıları arasında, tek başına, sessiz, kimsesiz iki-üç ay dolaşan, yirmi günde bir, sadece bir-iki misafirden başkasını göremeyen, ara sıra hasbihal ettiği dağcılara bile bazen haftalarca hasret kalan dava adamının sesleri uğuldar kulağımda:

‘Yâ Rab, garibem, bîkesem, zaîfem, nâtüvânem, alîlem, âcizem, ihtiyarem,

Bî-ihtiyarem, el-aman-gûyem, afv-cûyem, meded-hâhem, zidergâhet İlâhî!’

İşte bu ses, bu yanık nağme bütün yalnızlıklarımı unutturur bana ve kendi nefsime döner, ‘Ey Fetih, sen garip değilsin; seninle ağlayıp seninle gülen bu kardeşlerin varken sen gurbette sayılmazsın. Eğer garip görmek istiyorsan Barla dağlarındaki şu yalnız adama bak!’ derim.”

Hocaefendi, dert ve ızdırapla inleyince bir kere daha Barla Muğteribi’ni hatırlatıp “ümit için bir çıkış” arama telaşıyla, Eşref Edip’in Hazreti Üstad ile röportaj yaparken, “Yüz binlerce imanlı talebeleriniz size âtî için ümit ve tesellî vermiyor mu?” diye sorduğunu hatırlattık; aslında bir manada biz de Hocamıza aynı soruyu sorduk.

İşte 8 dakikalık bugünün nağmesinde muhterem Hocaefendi’nin mezkur soru üzerine söylediklerini, hususiyle şu konuları bulacaksınız:

*Hazreti Pir, Eşref Edip’e şöyle diyor: “Evet, büsbütün ümitsiz değilim. (…) Bana, ‘Sen şuna buna niçin sataştın?’ diyorlar. Farkında değilim. Karşımda müthiş bir yangın var. Alevleri göklere yükseliyor. İçinde evlâdım yanıyor, imanım tutuşmuş yanıyor. O yangını söndürmeye, imanımı kurtarmaya koşuyorum. Yolda biri beni kösteklemek istemiş de ayağım ona çarpmış; ne ehemmiyeti var? O müthiş yangın karşısında bu küçük hâdise bir kıymet ifade eder mi? Dar düşünceler, dar görüşler!”

*Ketencizâde hazretleri, “Yansam da ocak gibi gayra eylemem izhar / Yakma beni ateşlere ey çarh-ı cefakâr!” diyor. Ben onu biraz değiştiriyor ve diyorum ki “Yakma beni nar-ı ağyâre ey çarh-ı cefakâr!” Senin ateşine yanayım cayır cayır ama başka sevdaların ateşiyle yanmayayım.

*Hazreti Pir gibi büyükler ızdırap ve çile ile kıvrım kıvrım yaşamışlar ama asla şikayet etmemişler. Hazreti Üstad şunları söylüyor:

“Madem ki, nur-u hakikat, imana muhtaç gönüllerde tesirini yapıyor; bir Said değil, bin Said feda olsun. Yirmi sekiz sene çektiğim eza ve cefalar, maruz kaldığım işkenceler, katlandığım musibetler helâl olsun. Bana zulmedenlere, beni kasaba kasaba dolaştıranlara, hakaret edenlere, türlü türlü ittihamlarla mahkûm etmek isteyenlere, zindanlarda bana yer hazırlayanlara hakkımı helâl ettim. Âdil kadere de derim ki: Ben senin bu şefkatli tokatlarına müstehak idim.”

“Sonra, ben cemiyetin iman selâmeti yolunda âhiretimi de feda ettim. Gözümde ne Cennet sevdası var, ne Cehennem korkusu. (…) Milletimizin imanını selâmette görürsem, Cehennemin alevleri içinde yanmaya razıyım. Çünkü vücudum yanarken, gönlüm gül-gülistan olur.”

*Necip Fazıl, Yol onun, varlık onun, gerisi hep angarya / Yüzüstü çok süründün, ayağa kalk, Sakarya!..” demiş. Sakarya milleti temsil ediyor; zira, bir dönemde elimizde sadece o kalmış!..

*“Ârifin gönlün Hudâ gam-gîn eder, şâd eylemez / Bende-i makbûlünü mevlâsı âzâd eylemez.” (Nâbî)

*“Cahil geziyor zevrak-ı ikbal-i safada / Arif yüzüyor merkez-i girdab-ı belada.” (Ziya Paşa)

286. Nağme: Gece Uzun Olsa da Güneş Doğacak, Işık Gelip Karanlığı Boğacak!..


Sevgili dostlar,

Muhterem Fethullah Gülen Hoacefendi, en son çay faslına, hiciv edebiyatının temsilcilerinden olan Şair Eşref’in şu sözleriyle başladı:

“Cihâna geldiğim günden beri pek çok cefâ gördüm,
Ezildim bâr-ı gam altında, bin türlü ezâ gördüm.
Değil bigânelerden, âşinâlardan belâ gördüm,
Vücudum âlem-i sıhhatte bir bîmâra dönmüştür.”

Daha sonra kıymetli Hocamız, günün nağmesi olarak paylaşacağımız bu 18:20 dakikalık sohbetinde şu mevzular üzerinde durdu:

*Olumsuz şeylerin resmedilmesi, yitirdiğimiz değerlerin mahrumiyetini yaşadığımızı ve kuyu dibinde bulunduğumuzu anlatma açısından önemlidir. Evet, kayıplarımızı gösterme adına yaraya neşter vurulmalıdır ama neşter saplanıp öylece bırakılmamalıdır.

*İnsanlardaki ümit ve reca duygusu sürekli tetiklenmeli; kayaların sırtında bile bir kısım rüşeymlerin meydana gelebileceği mülahazası uyarılmalıdır.

*Bir taraftan realiteler gösterilmeli, diğer yandan ümit duygusu coşturulmalı. Merhum Mehmet Akif, bir taraftan,

“Müslümanlık nerede, bizden geçmiş insanlık bile;
Âlem aldatmaksa maksat, aldanan yok nafile!
Kaç hakiki Müslüman gördümse, hep makberdedir,
Müslümanlık, bilmem amma, galiba göklerdedir!”
der, mevcut şartları ortaya koyar. Diğer taraftan da şu sözlerle ye’se kapılmamak gerektiğini ifade edip ümit salıklar:
“Ye’s öyle bataktır ki; düşersen boğulursun.
Ümîde sarıl sımsıkı, seyret ne olursun!
Azmiyle, ümidiyle yaşar hep yaşayanlar;
Me’yûs olan rûhunu, vicdânını bağlar
‘İş bitti… Sebâtın sonu yoktur!’ deme, yılma.
Ey millet-i merhûme, sakın ye’se kapılma.”

*Şair Eşref’in şu sözü de bir yönüyle yeis diğer bir yönüyle de recanın sesi soluğu gibidir:

“Bozulmuştur düzelmez gelse de Mehdî;
Bu mülkün emr-i ıslahı Cenâb-ı Hakk’a kalmıştır.”

*Yeryüzünün umumî bunalımlarına inzimam eden içteki krizler, Sultan 3. Mustafa’yı ızdırapla inlemeye mecbur etmiş:

“Yıkılıpdur bu cihan sanma ki bizde düzele,
Devleti çarh-ı denî verdi kamu müptezele,
Şimdi ebvâb-ı saadette gezen hep hezele,
İşimiz kaldı heman merhamet-i lemyezele!..”

(Bütün cihan yıkılırken, bizim ülkemizin düzeleceğini mi zannediyorsun? Ne yazık ki, talihsizlikler çarkı, ülkenin kaderini haysiyetsizlerin ellerine düşürdü. Baksana, milletin bel bağladığı ve hak aradığı dairelerin kapılarında bile şaklabanlar gezmekte. Hal böyle olunca, kalmış kurtuluş ümidimiz sadece Rahmeti Sonsuz’un merhametine!..)

*Mehmet Akif’in

“Virânelerin yasçısı baykuşlara döndüm,
Gördüm de hazânında bu cennet gibi yurdu.
Gül devrini bilseydim onun bülbülü olurdum;
Yâ Rab, beni evvel getireydin ne olurdu?”

sözleri bir açıdan önemli bir hasret ve hicranı ifade ediyor. Fakat, bulunduğumuz dönemleri birer gül devrine çevirme vazifesiyle karşı karşıya bulunduğumuz da unutulmamalı!..

*İşini Allah’a havale eden ve O’nu vekil edinen, her türlü zorluğun üstesinden gelebilir: Cenab-ı Hak buyuruyor ki:

وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ وَكِيلًا

“Sadece Allah’a dayanıp güven! Vekil olarak Allah yeter.” (Ahzâb, 33/3)

*Kavminin kendisinden yüz çevirmesi karşısında Seyyidinâ Hazreti İbrahim ve ona inananlar Allah’a dayanmışlardı. Onlar öncelikle,

إِنَّا بُرَآَءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ

“Sizden ve Allah’ı bırakıp tapageldiğiniz şeylerden biz fersah fersah uzağız.” (Mümtehine Sûresi, 60/4) diyerek, kâfirlere karşı dimdik bir duruş sergilemiş ve âdeta bütün tehditlere meydan okumuşlardı. Aynı zamanda onlar, bu ifadeleriyle, Allah’tan başka tapılan şeylerin bir kıymet-i harbiyelerinin olmadığını, kendilerine atfedilen değeri hak etmediklerini ve herhangi bir teveccühe de asla layık olmadıklarını ilan etmişlerdi. Daha sonra ise nur-u tevhid içinde sırr-ı ehadiyetin tecellisini talep suretiyle şöyle demişlerdi:

رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَاغْفِرْ لَنَا رَبَّنَا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

“Ey Yüce Rabbimiz, biz yalnız Sana güvenip Sana dayandık. Bütün ruh-u cânımızla Sana yöneldik ve sonunda Senin huzuruna varacağız. Ey Ulu Rabbimiz, bizi kâfirlerin imtihanına (baskı, zulüm ve işkencelerine) mâruz bırakma, affet bizi; şüphesiz Sen Azîz ve Hakîm’sin.” (Mümtehine Sûresi, 60/4-5)

* İslam’ın gurbetini ve ümmetin garipliğini vicdanında duyan muzdarip şair Mehmet Akif, “Pek Hazin Bir Mevlid Gecesi”nde şu yanık nağmeleriyle Cenâb-ı Hakk’ın dergahına yönelmiş; karanlığı göstermekle beraber bir ışık kaynağına da dikkat çekmiştir:

“Yıllar geçiyor ki, yâ Muhammed,
Aylar bize hep Muharrem oldu!
Akşam ne güneşli bir geceydi…
Eyvah, o da leyl-i mâtem oldu!
Âlem bugün üç yüz elli milyon
Mazlûma yaman bir âlem oldu:
Çiğnendi harîm-i pâki şer’in;
Nâmûsa yabancı mahrem oldu!
Beyninde öten çanın sesinden
Binlerce minâre ebkem oldu
Allah için, ey Nebiyy-i ma’sum,
İslâm’ı bırakma böyle bîkes,
Ümmeti bırakma böyle mazlum.”

*Kırık Muzrap’tan bir dörtlük:

Nasıl olsa bir gün güneş doğacak;
Çevreye yeniden nûrlar yağacak;
Dağ-dere, ova-oba bucak bucak,
Işık gelip karanlığı boğacak…

*Bize düşen vazife; her şeyden önce kendimize bakıp kendimizi düzeltmeye çalışmamızdır. Nitekim, Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyrulmaktadır.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لاَ يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

“Ey iman edenler! Siz kendinizi düzeltmeye bakın! Siz doğru yolda olduktan sonra sapanlar size zarar veremez. Hepiniz dönüp dolaşıp Allah’ın huzurunda toplanacaksınız. O da yaptıklarınızı size bir bir bildirecek, karşılığını verecektir.” (Mâide sûresi, 5/105)

285. Nağme: Değer Yetimliği, Üslup Hatası ve Dil Yarası


Kıymetli arkadaşlar,

Daha iki üç saat önceki sohbetinde muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi şu hususları anlattı:

*Hayatın her devresi kendi hususiyetlerine göre çok iyi değerlendirilmelidir. Ne var ki, bugün yuva, sokak, mektep ve mabedin bu konuda fertlere gereken rehberliği yapabildiği söylenemez.

*Günümüzde insanları çok kınamamak, gurbetlerine ve yalnızlıklarına bakıp onlara acımak lazım. Değer anneden, değer babadan mahrum edildikleri için yetimliklerine bakıp acımak lazım. Biz topyekün değerler mahrumu, değerler yetimi bir toplum haline getirilmişiz.. şefkat etmek lazım.

*Bugün diller mızrak gibi kullanılıyor. Öyle ki, her yanda söz düelloları, sanki herkes herkesle kavgalı.

*Dil yarası kılıç yarasından daha acıdır. Nitekim, bir Arap atasözünde “Cerâhâtü’s-sinan lehe’t-tiyam / Lâ yeltâmü mâ ceraha’l-lisan” yani Kılıç yarası geçer ama dil yarası geçmez! denilmiştir.

*Gönüllere girmenin sırlı anahtarı tatlı söz ve mülayim tavırdır.

*Cenâb-ı Hak, Hazreti Musa ve Hazreti Harun’a hitaben, “Ona tatlı, yumuşak bir tarzda hitab edin. Olur ki aklını başına alıp düşünür, öğüt dinler yahut hiç değilse biraz çekinir.” (Tâ Hâ, 20/44) buyurarak her şeyden önce peygamberâne bir üslubu nazara vermiş; muhatap, Firavun gibi kalb ve kafası imana kapalı bir insan bile olsa, yine de hak ve hakikati “kavl-i leyyin” ile anlatmak gerektiğine işaret etmiştir.

*Gâfir de denilen Mü’min Sûresi’nde Hazreti Mûsâ’nın tebliğine iman edip imanını uzun süre gizlemiş olan üst düzey devlet yetkilisi (bazı rivayetlerde genelkurmay başkanı) olan mümin anlatılmaktadır. Bu zat, “Sizler Mûsâ’nın dürüst olduğunu tesbit etmekle beraber yalancılıkla itham ediyorsunuz. Bu iki zıt vasıf bir arada bulunamaz. Şu halde insanlara bile yalan söylemeyen bir kimse, Allah’ın elçisi olmadığı halde hiç Allah adına yalan uydurur mu? ‘O, beni size elçi olarak gönderip şöyle şöyle dedi’ diyerek en müthiş, en tehlikeli yalanı söyler mi?” diyerek Hazreti Mûsâ’yı savunmuştu. Demek ki Hazreti Mûsâ o güzel üslubuyla Firavun’un en yakınındaki insanlara bile tesir etmişti.

*Bir yerde meseleleri müzakere edecekseniz, aklınızın salim olduğu bir anda not tutmalısınız ve o meclise hazırlıklı gitmelisiniz ki orada irticalinin esnekliğine maruz kalmayasınız ve hislerinizin güdümüne takılmayasınız.

*Bari Müslümanlar arasında böyle olmasaydı ama maalesef her şey kıran kırana gidiyor.

18:17 dakikalık bu sohbeti sabahki derste çektiğimiz fotoğraflarla beraber arz ediyoruz.

Dualarınıza vesile olması istirhamıyla…

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi ders arasında, ezberlediği sûreyi kendisine okumak isteyen küçük misafirimiz Selim Çalış kardeşimizi dinledi:

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi ders arasında, ezberlediği sûreyi kendisine okumak isteyen küçük misafirimiz Selim Çalış kardeşimizi dinlediMuhterem Fethullah Gülen Hocaefendi ders arasında, ezberlediği sûreyi kendisine okumak isteyen küçük misafirimiz Selim Çalış kardeşimizi dinledi

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi ders arasında, ezberlediği sûreyi kendisine okumak isteyen küçük misafirimiz Halime Okur kardeşimizi dinledi.

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi ders arasında, ezberlediği sûreyi kendisine okumak isteyen küçük misafirimiz Halime Okur kardeşimizi dinledi.Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi ders arasında, ezberlediği sûreyi kendisine okumak isteyen küçük misafirimiz Halime Okur kardeşimizi dinledi.

Mustafa Fehmi Okur kardeşimiz de muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi’nin duasını almaya gelmişti; muradına erdi:

Mustafa Fehmi Okur kardeşimiz de muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi’nin duasını almaya gelmişti; muradına erdiMustafa Fehmi Okur kardeşimiz de muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi’nin duasını almaya gelmişti; muradına erdi

Balance and Moderation


Question: In almost every area of life today, serious deviations of thought are seen and extremism is credited. What are the points to be careful about for those who wish to avoid extremism?

Answer: Being balanced and maintaining moderation is very important for being able to practice religion in the way God Almighty meant and to make it become the spirit of our lives. For when balance is lost, one strays to one of the two extreme levels—excessiveness or apathy (insufficiency). As these two extremes evoke one another in a reactive pattern, they give way to a vicious cycle. In fact, freedom from the two extremes is through adherence to the Practice of the Pride of Humanity, who always counseled moderation to his community.

The Middle Way

The Qur’anic concept of the Sirat al-Mustaqim (Straight Path) has usually been defined with reference to following the “middle way,” or moderation, at the three main human faculties of desire, aggression, and reasoning.1 However, it is possible to evaluate other factors, such as rivalry, envy, intention, and viewpoint, within the same perspective. Indeed, it is possible to talk about following a middle way for every feeling and thought inherently found in human nature.

For example, if we take “viewpoint” (nazar) in terms of gaining insight into phenomena and evaluating them, being an optimist represents the upper extreme, whereas a pessimist represents the lower extreme, and a truthful one represents the middle way. As the first two only tend to see the good or bad side in everything, a truthful person tries to evaluate everything realistically. Nevertheless, (as seeing things and phenomena happening around one through the eye of wisdom make the person think, and thereby act, positively) Bediüzzaman expressed in his Seeds of Truth, “Those who see positively, think positively; those who think positively take delight in life.” In addition, even with respect to things that do not seem very pleasant, it is better to hold positive considerations as far as it is possible to do so. But this does not mean overlooking the reality and living in a world of fantasy. What needs to be done is to see things as they are without escaping realities or giving into hopelessness, which means having the “middle way,” or a “balanced viewpoint.”

Actually, when the middle way is taken and moderation is maintained, even the human carnal soul, which seems to be evil, can serve as a positive factor for spiritual progress. Even Satan, who leads people astray with his temptations and deceptions, can be a means for spiritual progress as a factor that makes people turn toward God (as far as the wisdom of his creation and his position is correctly understood). On the other hand—may God forbid—if Satan is assumed as a separate power who is able to exert force, it will lead people to deviation, like the situation of those who think that light and darkness have a force and power on their own. Those who hold this belief think that light and darkness are individual powers, that light brings no harm, but the representatives of darkness have to be pleased. Hence, they commit undreamed-of evils with this deviant consideration. Satanists who act with this philosophy try to please Satan so that they can be saved from its evil. Imagining a powerless creature who has no weapon but deceit and beguilement—God forbid—as a being that possesses a part of the power and force that belongs to the Creator, is the upper extreme, to the degree of insanity. On the other hand, dismissing its deceit and beguilement and turning a blind eye to its goading and whisperings, and thus ignoring the warnings in the Qur’an and Sunnah, is the lower extreme. Satan is a clear enemy of man; if someone does not give his willpower its due and becomes heedless, he risks losing eternal bliss through the hand of his relentless and faithless archenemy.

Victims of Success

As it is very important to strike a balance at the negative factors that can lead one to destruction, it is also very important for people to strike a balance with respect to their feelings concerning the achievements that they are blessed with. That is, it is also necessary to watch one’s step concerning the deeds of the heart and body realized in the name of faith, worship, and morality by not straying from the middle way. For example, believers must do their best and seek perfection in observing all their acts of worship such as the daily Prayers, alms, pilgrimage, fasting, supplicating to God, and reflecting on His works. As decreed in the Qur’an, “Work, and God will see your work, and so will His Messenger and the true believers” (at-Tawbah 9:105), all the righteous  works must be realized in the best way with a consciousness of presenting them to God, His Messenger, and believers. In short, believers must not feel content with what they do but should seek perfection in all of their acts of worship. However, even if they attain a nearly perfect performance, they should never become insolent by laying claim on the consequent success; it is God Almighty who creates success. If being superficial, slothful, and heedless at worship is the lower extreme, then the upper extreme is having insolent pride in one’s acts of worship and laying a claim on the blessing which is granted by God after the servant’s meticulous efforts. Because, even though the worshipper exerts oneself and seeks perfection, laying claim on the consequent success leads to ruin through arrogant sanctimony.

Therefore what becomes a person who attains success are modesty, humbleness, and humility. One must always say, “It is not deserved of a servant like me; how has this kind favor been granted to me?” As believers should try to do their best, they should also know to tan their carnal soul by beating it up, as tanners once did for tanning hides. In addition, they should never forget that the achievements and success they are granted might, indeed, be tests for them, which may lead to their ruin if personal pride is felt.

Imagine that some false prophets—such as Aswad al-Ansi and Musaylima the Liar—appeared even at a period when the true light illuminated everywhere. Those poor people became victim to certain gifts they saw in themselves and perished in the claws of pride and egotism.

An Inflation of the “Divinely-guided” Saviors, in an Age of Arrogance

Surely such cases of deviation and misguidance are not limited to a particular period in history. Almost every period witnesses such events. Today, as well, you can see some people who can talk or write impressively or have taken a few steps on the spiritual path, who lose their balance and seek to become an idol and display due arrogance. When they display themselves and when a circle of naïve ones begins to form around them, they start seeing themselves like a bright star immediately. For this reason, there is an inflation of Mahdis—the so-called “Divinely-guided” people, today. Even a humble servant like myself knows five or six such “saviors” who have appeared in Muslim community. Three of them even tried to contact me—in fact, one of them came here recently. He said he was twenty-two years old. He then told me, “I thought that I was from the lineage of the Prophet’s grandson Husayn, but after extensive research I learned that I was also from the lineage of the Prophet’s other grandson Hasan.” I tried to remind him of some points about humbleness and modesty. I tried to tell him that the sign of worthlessness in worthless ones is their assuming greatness, virtually standing on their toes to look greater than they really are; and the sign of worth in truly worthy ones is their humbly curved stature, in order to look lesser than they really are. After I spoke to him, I thought that he was convinced. To my surprise, the last thing he said before leaving was: “All right sir, but what can I do if I have [been divinely chosen and appointed and thereby] not been given a right to choose at this issue?” However, there is no spiritual rank or title in Islam—including the imamates of the Sunni schools of thought (Hanafi, Shafii, Maliki, and Hanbali) or being the Mahdi—that puts one under obligation of proclaiming it to others, except for Prophethood.2 However, it is very difficult to tell anything to those who are obsessed with such a thought. May God guide all of the egotist and arrogant ones obsessed with a claim of being Mahdi to the Straight Path.

Let me add one final point here. It should never be overlooked that people with similar claims might surface even in an auspicious circle that is based on an understanding of humbleness, modesty, sincerity, and making no claims whatsoever. Since such people base their arrogance on their affiliation with a certain group, it can be much more difficult to bring them to their senses. For example, one of them might say, “Until recently, I had been a disciple of such and such guide, who was supported by a thousand angels or spirit beings. But now, nine hundred of them have left him and come to support me.” As different examples are seen in every period, people can become a slave to their carnal soul and Satan through various delusions.

Thus it should not be forgotten that even at the time when the seeds sown have begun to flourish and gardens are filled with roses, an invasion of thorns is always possible. Believers should always be vigilant on the path on which they walk. There will always appear some people to misguide naïve ones. As thorns can exist near roses, ravens might begin to crow near nightingales. Thus, those who have not heard the nightingale, who are not accustomed to its beautiful singing, can be enthralled by the crowing of the raven. For this reason, believers must be alert against such deceptions and constantly maintain vigilance with a good insight—like that of the Caliphs Abu Bakr and Umar, may God be pleased with them—and act sensibly.

1. The Sirat al-Mustaqim is the “middle way” having nothing to do with any extremes. It is the middle way, considering human psychology and the realities of life and creation. In educating people, it disciplines and ennobles the faculty of “reasoning,” saving it from the extremes of demagogy, cunning and stupidity, and so leads to sound knowledge and wisdom. The disciplining and ennobling of the faculty of “aggression” and impulse of defense saves that faculty from wrongdoing, oppression and cowardice, and leads to justice and valor. The faculty of “desire” is saved through discipline from dissipation and hedonism and grows into chastity. (Ed.)

2. The Prophets who were Divinely chosen and appointed with the mission of Prophethood were required to declare their Prophethood and convey the Revelations they received to their people. (Ed.)

This text is the translation of “Denge ve İtidal

284. Nağme: Nefsini Bilen Rabbini Bilir!..


*İnsan, benliğine takıldığı ölçüde şeytana yakın, Allah’tan da uzaktır. “Ben” diyene Allah’a giden yolda kapılar hiçbir zaman açılmaz.

*Gösteriş meftunu insanlar düşünce ve beyanlarındaki boşluğu gürültüyle doldurmaya çalışırlar. Hâlbuki yalan ve gösteriş gürültülüdür; hakikat ve samimiyet sessizdir. Yıldırımlar gök gürültüsünden evvel hedeflerine varırlar; ses duyulduğunda onlar çoktan varacakları yere ulaşmışlardır.

*İnsanın kendine âit hususiyetleri tanıması ve nefsini keşfetmesi, vâhid-i kıyasî olarak, Zât-ı Uluhiyyeti tanıma adına oldukça önemlidir. Nitekim hadîs diye rivayet edilen bir sözde “Nefsini bilen, Rabbini de bilir” denilmiştir.

*Kudsî hadis olarak rivayet edilen bir mübarek söz şöyledir:

“Ey insanoğlu, nefsini bilen Beni bilir; Beni bilen Beni arar; Beni arayan mutlaka Beni bulur ve Beni bulan bütün arzularına ve dahasına nâil olur; nâil olur ve Benden başkasını Bana tercih etmez. Ey insanoğlu, mütevazi ol ki, Beni bilesin.. açlığa alış ki, Beni göresin.. ibadetinde hâlis ol ki Bana eresin.”

Kıymetli arkadaşlar,

Bugünkü nağmede muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi’nin yukarıda işaret ettiğimiz konuları anlattığı en son çay fasıllarından birini paylaşıyoruz. 10:49 dakikalık bu hasbihali ses ve görüntü dosyaları halinde arz ediyoruz.

Dualarınıza vesile olması istirhamıyla…

283. Nağme: İnsan Kazanmak, Dostları Korumak ve Düşen Kardeşe El Uzatmak


Sevgili arkadaşlar,

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, günün sohbeti olarak paylaşacağımız 18:52 dakikalık çok yeni hasbihalinde şu hususları anlatıyor:

*Hikmetin Lisan-ı Fasihi (aleyhi elfü elfi salâtin ve selâm) Efendimiz, “Din nasihattir.” buyurmuştur. Nasihat; hayırhahlık demektir; bir kimseye doğru yolu göstermek, yapması ve yapmaması gereken şeylere dikkatini çekmek ve onun hakkında hep hayır dileğinde bulunmak manalarına gelmektedir. Nasihat, insanları Allah’a, Rasûl-ü Ekrem’e ve Din-i Mübîn’e yönlendirmektir; onları, dünya ve ahiret hayatları hesabına faydalarına olacak işlere sevketmektir.

*Rasûl-ü Ekrem (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimiz “Senin elinle bir kişinin hidayete ermesi, yeryüzünde bulunan ve güneşin üzerine doğduğu her şeyden, -başka bir rivayette- vadi dolusu koyun ve develerden daha hayırlıdır.”buyurarak, hidayete vesileliğin ne derece ehemmiyetli olduğunu anlatmıştır.

*Hazreti İmam Gazalî, İhyâ’sında bazı mevzuları mühlikât (helak eden, felakete sürükleyen hususlar) ve münciyât (kurtaran, felaha götüren ameller) başlıkları altında serdediyor. Mühlikât olarak sayılan çeşit çeşit zaaflardan birisine takılarak kayma tehlikesiyle karşı karşıya kalan insanların önünde setler oluşturmak ve onların kayıp gitmelerine mani olmak da çok önemli bir vazifedir.

*Üstad Hazretleri Ondördüncü Nota, Üçüncü Remiz’de insan mâhiyetine konan mânevî cihâzât ve latîfelerin farklılığından; bazılarının dünyayı yutsa doymayacağından, bazılarının ise bir zerreyi dahi kendinde barındıramayacağından bahsediyor. Bazı latîfelerin, tüy kadar bir ağırlığa, yani gaflet ve dalâletten gelen küçük bir hâlete dayanamayacağını ifade ediyor ve “Mâdem öyledir, hazer et, dikkatle bas, batmaktan kork. Bir lokma, bir kelime, bir dâne, bir lem’a, bir işaret ve bir öpmekle batma!” diyor.

*Diğer taraftan, Rasûl-ü Ekrem (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimiz, “Kardeşini güler yüzle karşılamaktan ibâret de olsa hiçbir iyiliği hor görme!” buyurmuştur. Evet, Allah’ın rızası gözetilerek yapılan en küçük iş dahi dergah-ı ilahîde çok kıymetlidir. Bir zerre ihlaslı amel, Cenâb-ı Hak nezdinde tonlarla ifade edilemeyecek bir ağırlığa ve değere ulaşır. Öyleyse, hiçbir iyilik küçük görülmemelidir. Hangi amelin ötede nasıl bir kıymete ulaşacağı burada bilinemediğine göre, insan her güzel işe kıymet vermeli ve önüne çıkan her hayırlı fırsatı öteler hesabına değerlendirme gayreti içinde olmalıdır.

*Rehber-i Ekmel (aleyhissalatü vesselam) Efendimiz buyururlar ki: “Benim misalimle sizin misaliniz, şu temsile benzer: Bir adam ateş yakar. Alevler etrafı aydınlatınca pervaneler (gece kelebekleri) ve aydınlığı seven bir kısım hayvancıklar bu ateşe kendilerini atmaya başlarlar. Adamcağız onları kurtarmaya çalışır; fakat hayvanlar galebe çalarak çoklukla ateşe atılırlar. Ben (tıpkı o adam gibi) ateşe düşmemeniz için eteklerinizden çekiyorum, ancak siz ateşe ateşe koşuyorsunuz.”

*Hasılı, Peygamber mesleğinin gereği; evvela, insanlara hidayet yollarını gösterip onları kazanmak; sâniyen, sürekli hayırhahlık yapıp zaaflarına yenilmemeleri için onları desteklemek, kayıp gitmelerine mani olmak; salisen, şayet kaymışlarsa, o zaman da katiyen “Oh oldu!..” dememek, gerekirse bir itfaiyeci gibi alevlerin içine atlamak ve kardeşlik mülahazasıyla düşeni kurtarmaya çalışmak, en azından onun yeniden doğrulması için dua dua Allah’a yalvarmaktır.

282. Nağme: Hazreti Ahmed Muhammed Mahmud (s.a.v.) ve Hammâdun Ümmeti


Kıymetli arkadaşlar,

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, “…Ve Gaybın Son Habercisi” başlıklı makalesinde şöyle diyor:

“O, taayyün-ü evvel’den Ahmed unvanıyla insanlık ufkunun muhaciri; Mekke’den Muhammed namıyla Medine şehrinin misafiri; berzahtan Mahmud namıyla livâü’l-hamdin mihmandarı ve bütün esmâ-yı şerifesiyle Cennet ve Cemalullah’ın perdedarı, ruhânî âlemlerin feyz kaynağı ve cismâniyet âleminin de asıl cevheriydi.”

Bu paragrafta,

*Taayyün-ü evvel’den Ahmed unvanıyla insanlık ufkunun muhaciri

*Mekke’den Muhammed namıyla Medine şehrinin misafiri

*Berzahtan Mahmud namıyla livâü’l-hamdin mihmandarı

*Bütün esmâ-yı şerifesiyle Cennet ve Cemalullah’ın perdedarı

denilerek Hazreti Ruh-u Seyyidi’l-enâm (aleyhissalatü vesselam) Efendimiz’in farklı isimlerinin farklı âlem ve mevkıflere baktığı ifade ediliyor.

İşte, yine Kutlu Doğum Haftası’nı vesile yaparak muhterem Hocaefendi’ye bu paragrafı, o isimleri ve ilgili halleri sorduk.

Aziz Hocamız sorumuza cevap verirken özetle şu hususlar üzerinde durdu:

Efendimiz’in mübarek üç ismi olan “Ahmed”, “Muhammed” ve “Mahmud” kelimeleri “hamd” kökünden gelmektedir. Bilindiği gibi ilk iki isim Kur’ân’da zikredilirken, “Mahmud” kelimesi Efendimiz’in ismi olarak Kur’ân’da yer almaz.

Ahmed ism-i şerifi, taayyün-ü evvel hakikatiyle irtibatlıdır. Çünkü O; varlığın özü, usâresi, kâinatın mebdei, hilkat ağacının çekirdeğidir. Evet, “Allah’ın en evvel var ettiği, benim nurumdur.” beyan-ı nebevîsinin de işaret buyurduğu gibi O’nun taayyünü bütün varlığın ilki ve öncüsüdür. İlm-i ilâhide ilk icmali belirlenen, ortaya çıkan hakikat O’nun nurudur. İşte ziyası vücudundan evvel dillere destan olan Efendiler Efendisi’nin dünyayı teşriflerinden önceki unvanı Ahmed’dir (aleyhissalâtü vesselâmü milelardi vessemâ) ve bu hakikat de hakikat-ı Ahmediye’dir. Bu sebeple O, Kur’ân’da da geçtiği üzere, Hazreti İsa (aleyhisselam) tarafından, “Ahmed” ismiyle müjdelenmiştir.

Muhammed nam-ı celili, yerde gökte herkesin kendisine saygı duyduğu, medh u senada bulunduğu zat mânâsında, Rasûl-i Ekrem’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) peygamberliği, mesaj ve misyonuyla alâkalı ismidir. Başka bir ifadeyle Allah Rasûlü’nün (aleyhissalâtü vesselam) “Muhammed” ismiyle insanlık âlemine nüzulüdür ki, bu bizim adımıza şereflerin en büyüğü, O’nun adına bir tenezzüldür.

Mahmud unvan-ı kerimi ise, yerde-gökte övülüp methedilen, sena edilen zât demektir. Bu azim unvan, Peygamber Efendimiz’in ismi olarak Kur’ân’da yer almasa da, ezan sonrası okuduğumuz duada geçtiği üzere Sünnet-i Sahiha’yla sâbit bir ism-i mübarektir. Makam-ı Mahmud, mutlak mânâda İnsanlığın İftihar Tablosu’na has, hamîdiyet ve mahmûdiyetin bir araya getirildiği ulvî bir makamdır. Şöyle ki O (sallallâhu aleyhi ve sellem) Cenâb-ı Hakk’a karşı yerine getirdiği hamdiyle hâmid, gökte ve yerde övülüp medhedilmesiyle de mahmuddur. Evet O, hamd u şükürle kullukta bulunmuş, kulluk yaptıkça Cenâb-ı Hak tarafından övülmüş, övüldükçe mütemadiyen kulluk yapmış, Allah O’nu medih, O da Allah’a hamd etmiş ve neticede övülme ve övgüye mazhar olma makamına ulaşmıştır.

Peygamber Efendimiz (aleyhissalatü vesselam) bir hadis-i şeriflerinde, ahirette kendisine Livau’l-hamd’in verileceğini ifade etmiştir. Livau’l-hamd’e; hamd bayrağı, hamd sancağı denilebileceği gibi, hamd alemi de denilebilir. Çünkü alem, bir alamet ve emâre demektir ki, bayrak ve sancaktan daha öte bir mânâ ifade eder.

Dünyada Hazreti Ahmed ü Mahmud u Muhammed’in (aleyhi ekmelüttehâyâ vetteslimât) rehberliğinde olan ümmet-i Muhammed, hayatlarını hamdle geçirdiklerinden dolayı, ahirette de Livau’l-hamd’le şerefyâb olacaklardır. Çünkü insan hangi yolda yürürse, varacağı istikamet de ona göre bir yer olacaktır. Bundan dolayı hep hamd etrafında dönüp duran, hamd güzergâhında yürüyen, sürekli hamd gören, hamd konuşan, hamd soluklayan, hamdle oturup kalkan kimselerin varacakları yer de Livau’l-hamd’dir.

Ayrıca, Peygamber Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem), nazarları hamd makamına çevirerek ümmetine, “hammâdûn”dan (durmadan, sürekli hamd edenler) olmayı hedef göstermiştir. “Hammâd” kipi mübalağa sigasıdır. Yani şuur ve derinliğine inmeden, ara sıra “hamd”i hatırlayan ve sadece lafzî olarak “elhamdülillah” deyip geçen kimseler için bu siga kullanılmaz. Hammâdûn ümmeti öyle hamde kilitlenmiş insanlardır ki, Efendimiz’in (aleyhissalatü vesselam) dualarında da geçtiği üzere onlar yatıp kalkarken hep “elhamdülillah” der, oturur kalkar Allah’a hamd eder, hamdle nefes alır verir ve ömürlerini derin bir şuur ve idrak içinde hamd atkısı üzerinde örgülerler. Neticede, yaşadıkları gibi ölür, öldükleri gibi haşrolur ve ötede de Makam-ı Mahmud Sahibi’nin (aleyhissalatü vesselam) vesayetinde, Hamd Sancağı’nın gölgesinde toplanırlar.

İşte 19:03 dakikalık ses ve görüntü dosyaları halinde sunacağımız bugünkü nağmemizde muhterem Hocamız hülasa ettiğimiz hakikatleri anlatıyor.

Dualarınıza vesile olması istirhamıyla arz ediyoruz.

281. Nağme: En Önemli Mesele ve Sohbetlerin Yörüngesi


Kıymetli arkadaşlar,

Bugünün hasbihalinde muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, “Sözün yörüngesine oturması sohbet-i Cânân’la olur.” diyerek, değişik vesilelerle yaptığımız hemen her toplantıda, sohbette, beraberlikte gündemimizin ilk maddesini Rabbimizle münasebetlerimizin teşkil etmesi lazım geldiğini anlatıyor. Muhterem Hocamız özellikle şu hususlar üzerinde duruyor:

Dünyanın sosyal ve ekonomik problemlerini çözme gibi bir hâdise için bile bir araya gelmiş bulunsak, öncelikli meselemiz “sohbet-i Cânan” olmalı. Evet, böyle bir hedefe doğru yürürken bile, “Acaba Allah’la münasebetimiz olması gereken seviyede mi? O mevzuda ulaşmamız gereken derinliğe ulaşabildik mi? O’nu görüyor gibi bir hâlimiz var mı? Hiç olmazsa görülüyor olma mülâhazasıyla tir tir titriyor muyuz?” gibi mülâhazaları esas almalı, diğer vazife ve sorumluluklarımızı ise o esasa göre bir sıraya koymalıyız.

Dünyaya çeki düzen verme gibi bir hâdise dahi, bizim Allah’la, Efendimiz’le, Kur’ân’la münasebetimiz yanında tâli derecede bir öneme sahipse, günümüzdeki siyasî ve aktüel mevzuların, hele hele magazinvârî meselelerin bizim için ne mânâ ifade ettiği/etmesi gerektiği açıktır. Bu açıdan hangi meseleye, nerede, ne ölçüde yer vereceğimizi ta başta çok iyi belirlememiz gerekiyor. Bu sebeple oturup kalktığımız her yerde Hazreti Mevlâna’nın ifadesiyle hep “sohbet-i Cânan” demeli, evvela Allah’a imanımızı bir kere daha yenilemeli, ilâhî mârifet ve muhabbetle bir kez daha dolma yollarını araştırmalıyız. Bardağın taşacak derecede dolmasına “lebriz” denir. İşte gönül bardağı dolup taşacak şekilde o meseleyi köpürtmeli, mârifet ve muhabbetle dolup dolup boşalmalı, daha sonra diğer konulara geçmeliyiz.

Evet, bir araya geldiğimizde asıl maksat ve hedefimiz, iman ve imanda derinleşme mevzuları olmalı; bu istikamette gerekli cehd ve gayreti ortaya konduktan sonra, “Hazır bir araya gelmişken şurada şöyle bir mevzuu daha vardı, bu arada onu da görüşüp karara bağlayalım.” demeliyiz; neyi, nereye koymamız gerekiyorsa ona göre davranmalı ve programlarımızı bu eksen etrafında örgülemeliyiz.

Üç paragrafla özetlemeye çalıştığımız 14:25 dakikalık bu hasbihalde En Önemli Mesele ve Sohbetlerin Yörüngesi konusuyla alakalı daha pek çok önemli esas ve açıklama bulacaksınız.


280. Nağme: Hadiseler Karşısında Peygamber Efendimiz ve “Kutsal Teessür”


Allah Rasûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) ve mü’minler karşısında teker teker tutunamayacaklarını anlayan kavim ve kabileler, Hicret’in 5. senesinde bir araya gelip tek vücut olmaya ve bu defa bütün güçlerini bir merkezde toplayıp Medine’ye öyle hücum etmeye karar vermişlerdi.

Rasûl-ü Ekrem (aleyhissalatü vesselam) Efendimiz, durumdan haberdar olunca, ashabını toplamış, harp tekniği hakkında onlarla istişare etmiş, değişik teklifler arasında Hz. Selman-ı Farisî’nin fikri Peygamber Efendimiz’in düşüncesine muvafık gelince düşmanın taarruz etmesinin muhtemel olduğu yerlere hendekler kazılmasına ve böylece müdafaa harbi yapılmasına karar verilmişti.

Rehber-i Ekmel Efendimiz, yanındaki 3000 insanla beraber hendek kazmaya başlamıştı. Kişi başına bir arşın hendek kazılacaktı. Onları, onar onar gruplara ayırmış ve böylece yine meseleye bir yarış havası vermişti. Derinlik, atıyla oraya düşen bir insanın, bir daha çıkamayacağı şekilde ayarlanacaktı. Genişlik ise, en mahir süvarinin dahi geçemeyeceği ölçüde planlanmıştı. Böylece şehre girişi mümkün kılan çok uzun bir alan hendeklerle çevrilecekti.

Hendek kazılırken İnsanlığın İftihar Tablosu Efendimiz de ashabıyla beraber çalışıyor; hatta onların kuvve-i mâneviyelerini takviye için

اَللّٰهُمَّ لاَ عَيْشَ إِلاَّ عَيْشُ اْلآخِرَةِ    فَاغْفِرْ لِلْأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرَةِ

“Allahım, ahiret hayatından başka hayat yok. Sen ensar ve muhacirîne mağfiret eyle.” duasını tekrar tekrar seslendiriyor ve sahabe O’nun bu sözleriyle coşuyor:

اَللّٰهُمَّ لَوْلاَ أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا    وَلاَ تَصَدَّقْـنَا وَلاَ صَلَّيْنَا

فَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا    وَثَبِّتِ اْلأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا

“Allahım, Sen nasip etmeseydin biz hidayete eremezdik, namaz kılamaz, zekât veremezdik. Sen üzerimize sekîneni indir ve düşmanla karşılaşırsak bizim ayaklarımızı kaydırma.” diyerek mukabele ediyorlardı.

Bir aralık büyükçe bir kaya çıkmıştı karşılarına; Ashab-ı Kiram’dan güçlü kuvvetli insanlar bile o kayayı parçalayamamışlardı. Onlar, en küçük dertlerini dahi Allah Rasûlü’ne söylerlerdi; bu büyük kayayı da O’na haber verdiler. İnsanlığın İftihar Tablosu, manivelası elinde geldi ve onunla taşı parçalamaya başladı. O, manivelasını indirdikçe taştan kıvılcımlar fışkırıyor.. ve sanki aynı esnada Allah Rasûlü’nde de vahiy ve ilham kıvılcımları çakıyordu. Her vuruşta bir müjde veriyordu: “Bana şu anda Bizans’ın anahtarları verildi. İran’ın anahtarlarının bana verildiğini müşâhede ediyorum… Bana Yemen’in anahtarları verildi; şu anda bulunduğum yerden San’â’nın kapılarını görüyorum.”

Hazreti Sâdık u Masdûk Efendimiz, asla parçalanmaz gibi görülen büyük devletlerin fethini müjdelediği o esnada karşısındaki 24.000 kişilik tam donanımlı düşman ordusuna karşı sadece 3.000 Müslümanla müdafaa harbine hazırlanıyordu. Fakat, dünyevi ölçüler açısından insanı dehşete düşürmesi beklenen o anki şartlar Peygamber Efendimiz’i tesiri altına alamadığı gibi, mü’minlerin de ancak imanlarını artırıyordu.

Bir ay kadar süren muhasarada şartlar, hep kâfirlerin aleyhine işlemişti. Kış bastırmak üzereydi. Mekke insanı, Medine’nin kışına dayanamazdı. Zaten kış için de hiçbir hazırlıkları yoktu. Günlerden beri esip duran rüzgâr, rüzgâr olmaktan çıkmış, çadırları söküp götürecek şiddette bir kasırga hâlini almıştı. Zaten 24.000 insana bakmak da çok zordu. Müşriklerin daha fazla dayanmaları mümkün değildi. Nitekim bir müddet sonra Ebû Süfyan, istemeye istemeye ric’at emri vermişti. Rasûl-ü Ekrem Efendimiz, muharebenin sonunda “Artık bundan böyle, biz onların üzerine gideceğiz, onlar gelemeyecekler.” buyurmuştu.

Kıymetli arkadaşlar,

İçinde bulunduğumuz Kutlu Doğum haftası münasebetiyle son günlerde muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi’ye hep İnsanlığın İftihar Tablosu (aleyhi ekmelüttehaya vetteslimât) Efendimiz’e dair meseleleri soruyoruz. Bu defa da kıymetli Hocamıza “Peygamber Efendimiz hadiselerden bizim etkilendiğimiz şekilde etkilenmemiş, aksine o her zaman hadiselere yön vermiştir.” tesbitini, bu cümlenin nasıl okunması gerektiğini sorduk.

Muhterem Hocaefendi, öncelikle şu hususu hatırlattı:

Mahbûb-u Âlem (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimiz, insanları ebedî hüsrandan kurtarma davasına o kadar gönülden bağlanmıştı ki, Kur’ân-ı Kerim, O’nun bu konudaki ızdıraplarını, “Neredeyse sen, onlar bu söze (Kur’an’a) inanmıyorlar diye üzüntünden kendini helâk edeceksin” (Kehf, 18/6) ve “Onlar iman etmiyorlar diye neredeyse üzüntüden kendini yiyip tüketeceksin” (Şuara, 26/3) ifadeleriyle dile getirmektedir. Aslında, bu ilahî hitaplar, Allah Rasûlü’nün duyarlılığını, insanlığın kurtuluşu hakkındaki hassasiyetini, O’ndaki ölesiye yaşatma arzusunu ve kurtarma cehdini nazara vermektedir. Bu itibarla, mezkûr ayet-i kerimeleri Peygamber Efendimiz’in heyecanlarını ta’dil eden ve O’nu îkaz için inen birer ilahî kelam şeklinde anlamak eksik, hatta yanlış olur. Evet,bu beyanlarda ta’dil ve tembih söz konusu olduğu kadar, ciddi bir takdir ve iltifat da vardır.

Bu önemli hakikati nazara vererek Peygamber Efendimiz’in bu şekildeki etkilenmelerine “kutsal teessür” denebileceğini belirten kıymetli Hocamız, daha sonra yukarıda özetlediğimiz Hendek Mücahedesi’ne işaret etti. Allah Rasûlü’nün öyle müthiş bir hadise ve çok olumsuz şartlar karşısında bile asla tereddüte düşmediğini ve yaptığı hamlelerle yine hadiselere yön verdiğini anlattı.

“Kutsal teessür” dediği etkilenmeye Hazreti Bediüzzaman’ın hayatından ve onun “müsbet hareket” düsturundan da misal veren Hocaefendi meseleyi günümüze getirerek adanmış ruhların hareket çizgisinin nasıl olması lazım geldiğini ifade etti.

19:42 dakikalık sohbeti ses ve görüntü dosyaları halinde arz ediyoruz.


279. Nağme: Efendiler Efendisi’ne Salât u Selâm


Sevgili dostlar,

Bugün tefsir dersinde Ahzab Sûresi’ni tamamladık. Müzakeresini yaptığımız ayetler arasında

إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَآمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيماً

“Allah ve O’nun melekleri Peygamber’e hep salât ederler. Ey mü’minler, siz de Ona salât (ve dua) edin ve samimiyetle selam verin.” (Ahzab, 33/56) ilahî beyanı da vardı. Bu ayetin tam da Kutlu Doğum haftası olarak değerlendirilen günlerin başına denk düşmesi çok güzel bir tevafuk oldu. Bu vesileyle bir kere daha salât ü selam üzerinde durduk; muhterem Hocamızın mezkûr ayetle alakalı yorumlarını dinledik.

16:30 dakikalık bölümünü paylaşacağımız bu nağmede özellikle şu mevzular üzerinde duruluyor:

Bildiğiniz gibi, “salât”, tebrik, dua, istiğfar, rahmet gibi anlamlara gelmektedir. Salât kelimesinin çoğulu “salavât” gelir. Zikrettiğimiz âyet-i kerimeye göre, Peygamberimize salât ve selam getirerek, en azından “Allâhümme salli alâ Muhammed – Allâhım rahmet ve bereketin Efendimiz Hazreti Muhammed’in üzerine olsun!” diyerek hürmet arz etmek her Müslüman’ın yapması gerekli olan bir görevdir.

Bir hadis-i şerifte anlatılır ki: Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) bir keresinde minbere çıkıyordu. Merdivenden yukarı çıkarken birinci basamakta “amin!” dedi. İkinci basamakta yine “amin!” dedi. Üçüncü basamakta bir kere daha “amin!” dedi. Hutbeden sonra, sahabe efendilerimiz “Bu sefer Sen’den daha önce duymadığımız bir şeyi duyduk yâ Rasûlallah! Eskiden böyle yapmıyordunuz, şimdi minbere çıkarken üç defa “amin” dediniz. Bunun hikmeti nedir?” diye sordular. Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdular: “Cebrâil aleyhisselam geldi ve ‘Anne-babasının ihtiyarlığında onların yanında olmuş ama anne-baba hakkını gözetmemiş, onlara iyi bakarak mağfireti yakalama gibi bir fırsatı değerlendirememiş kimseye yazıklar olsun, burnu yere sürtülsün onun!’ dedi, ben de ‘amin!’ dedim. Cebrâil, ‘Yâ Rasûlallah, bir yerde adın anıldığı halde, Sana salât ü selâm getirmeyen de rahmetten uzak olsun, burnu yere sürtülsün!’ dedi, ben de ‘amin’ dedim. Ve son basamakta Cebrâil, ‘Ramazana yetişmiş, Ramazanı idrak etmiş olduğu halde Allah’ın mağfiretini kazanamamış, afv ü mağfiret bulamamış kimseye de yazıklar olsun, rahmetten uzak olsun o!’ dedi, ben de ‘amin’ dedim.” Bu hadiste geçen “rağime enfuhû” ifadesi bir idyumdur, dilin kendi yapısına has bir deyimdir ve Türkçe’de onu net ve tam olarak karşılayacak bir kelime yoktur. Belki, “burnu yere sürtülsün (sürtüldü), canı çıkası, kahrolası” gibi manalara gelmektedir.

Bununla beraber, Sâdık u Masdûk Efendimiz’in ismi her işitildiğinde veya anıldığında salât getirilip getirilmeyeceği hususunda; bazı âlimler, “Bir yerde, Hazreti Peygamber’in adı ne kadar anılırsa anılsın bir defa salât edilmesi yeterlidir” derken, âlimlerin çoğunluğu, “Efendimiz’in adı her anıldığında salât u selam getirilmesi gereklidir” demiştir. Bazıları, insanın, ömründe bir kere salât u selam getirmesinin vâcib olduğunu söylerken, İmam Şâfi gibi kimseler de nâm-ı celil-i Muhammedî (aleyhissalatü vesselam) ne zaman anılırsa anılsın hemen salât u selamla O’na senâda bulunmak gerektiği kanaatindedirler. Nitekim, hadis ilmiyle uğraşanlar, Hazreti Peygamberimizin hadislerini rivayet ederken, Onun adı ne kadar çok anılırsa anılsın, her anılışında, “sallallahu aleyhi ve sellem” diyerek hürmet ve vefalarını ifade etmişlerdir.

Hâsılı, salavâtın mânâsı rahmettir. Allah Teala, Efendimiz’e bizzat salât etmiş, meleklerinin de Peygamberimize salât ve selâm ettiklerini bildirmiş ve bize de onu bir vazife olarak tahmil buyurmuştur. Bizim salâtımız, Üstadın ifadesiyle, “Ya Rab! Yanımızda elçiniz ve dergâhınızda elçimiz olan reisimize merhamet et ki, bize sirayet etsin.” manasına bir duadır. Bununla beraber salât u selamın ayrı bir hususiyeti daha vardır. Salât u selam makbul bir duadır; yapılan diğer duaların başında ve sonunda salât u selam okununca, iki makbul dua arasında istenilen şeyler de makbul olur. Onun için hem duanın başında, hem de sonunda salât u selam okumak lazımdır.

Allahümme salli ve sellim ala seyyidinâ Muhammedin ve ala âlihî ve ashâbihî ecmaîne biadedi ilmike ve ma’lûmâtike (Allahım, Efendimiz Hazreti Muhammed’e, O’nun aile fertlerine ve ashabına ilmin ve malûmâtın adedince salât ve selam eyle.)

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi bugünkü derste bir kelimenin farklı manaları için lügate bakarken:

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi bugünkü derste bir kelimenin farklı manaları için lügate bakarken

Problems Settled within the Individual and Reforming the Society


Question: You stated that a person who has not been able to settle the problems within his or her own self is not able to solve the problems related to their environment and the society. Would you explain the relationship between reforming oneself (nafs) and reforming the society.

Answer: With respect to its dictionary meaning, the word “nafs” refers to the essence of something or the thing itself. As a religious term, nafs, or the “carnal soul,” refers to the essence and center of the potentially harmful feelings like grudge, hatred, lust, wrath, and the like, all of which are placed in human nature for certain wisdom; it is the title for the mechanism that is prone to whisperings and goading of Satan and which functions as a center for him. But it needs to be known that this mechanism has a potential for transformation and progress at the same time; it is the most important means for a person’s ascending to spiritual realms. However, its being able to fulfill this desirable mission depends on its being disciplined and purified under the guidance and control of heavenly disciplines, like taming a wild horse before it becomes suitable to ride. Otherwise, if the nafs, or carnal soul, is left to its own devices, it will continuously run after its fanciful inclinations and desires, become a slave to animal desires and physical pleasures and go after the evil. In the end, it will cause a person to fall headfirst into eternal ruin.

The Child Who Did Not Give up Sucking Milk

In his famous eulogy, Imam Al-Busiri describes the situation of an undisciplined carnal soul as follows: “The carnal soul resembles a suckling infant. If you do not cease breastfeeding when the time comes, its appetite strengthens and it asks for more. If you can once exert your willpower to cease breastfeeding, then it just stops.”

If the carnal soul is made to cease its appetite for breastfeeding by using significant and convincing arguments at the right time, it will then be possible to keep its insatiable appetite under control. But—may God forbid—if the carnal self is left prone to bohemianism and gains strength under the influence of negative thoughts and feelings, it becomes disobedient, spiraling out of control; it begins to continually impose its own desires, fancies, and caprices on the individual, which results in screens between the truth and the individual; a kind of spiritual eclipse occurs. For this reason, a person captivated by the nafs, or carnal soul, and burdened heavily with its problems cannot set a good example for others and guide them to goodness. The duty that then befalls the person is to first solve his or her problems within. This can be realized by giving the willpower its due and calling a halt to the endless desires and wishes of the carnal self, making it suffice with the delights within the lawful sphere and not allowing it to step toward transgression. Thus, it will have been saved from the state of “ammara”—a soul which continually commands to commit evil, and rise to the level of “lawwama”—one that continuously makes self-criticism and questions whether the behaviors are right. Furthermore, it can even ascend to the horizons of “mutmainna”—the soul with a clear and satisfied conscience that is content with respect to its relationship with its Creator. In addition, just as people seek refuge in God against so many harmful things and factors, they must, night and day, seek refuge in Him against their own selfhood and evil-commanding soul, which serve as a center for Satan in human nature. Otherwise, as the carnal soul will not give up generating problems, the individual will not be able to avoid being heavily laden with the many problems of the carnal soul.

The Greatest Striving on the Way of God

While returning from a military campaign, the Messenger of God warned his Companions that they were returning from the lesser jihad, or striving on the way of God, to the greatest one.1 His use of the term “greatest” is noteworthy, for it indicates the significance of the issue. Furthermore, this intimidating statement was made on the way back from an absolutely critical, great battle for Muslims, and thus it gives us a perspective of comparison between struggling against the carnal soul and engaging in hand-to-hand combat with the enemy. In addition, it is very meaningful that it was uttered at a time when people felt the delight of victory. Sometimes, a very important remark can be made without taking people’s mood into consideration (and thus being unable to raise their awareness for that remark). Therefore, it does not have an impact on hearts at the desired level. When seen from this perspective, the timing of this blessed saying is very important in terms of saving Muslims from the dizziness of victory. With this remark, God’s Messenger, upon whom be peace and blessings, aimed to keep clear of the possible negative thoughts that may emerge among the victorious military of the Companions while returning back to Medina as the conquering army.

Indeed, we always hold a good opinion of the Companions of the Prophet, in compliance with the meaning of the Qur’anic prayer: “O Our Lord! Forgive us and our brothers (and sisters) in Religion who have preceded us in faith, and let not our hearts entertain any ill-feeling against any of the believers. O Our Lord! You are All-Forgiving, All-Compassionate (especially towards Your believing servants)” (al-Hashr 59:10). On the other hand, as the Pride of Humanity was responsible for their spiritual purification and training, he may have taken their souls into consideration, and he may have intended with his warnings to prevent certain negative feelings from the beginning, even before they emerge. As a matter of fact, on the way to Hunayn, it may have occurred to some that their crowded army was an invincible one. Afterwards, they experienced a temporary defeat, but by the extraordinary efforts of the Pride of Humanity, peace and blessings be upon him, the temporary defeat was transformed into a victory again. This example is also closely related to our subject. People may go through much hardship while striving on the way of God, sometimes at the expense of serious losses. And as a consequence, God Almighty might grant them material or spiritual victories. Right at such a moment of victory, it is very important to keep under control certain negative feelings (of arrogance) that may arise in a person. In his treatise on sincerity, Bediüzzaman raises very important arguments against such tendencies of the carnal soul: “O my ostentatious carnal soul! Do not be proud of your services to God’s religion. As stated in a Prophetic Tradition, God may strengthen this religion by means of a dissolute person. You are not pure, so regard yourself as that dissolute person.” Let alone ordinary people, even saintly figures may not keep up their humbleness in the face of such achievements and triumphs.

Indeed, somebody who does not turn towards his or her own carnal soul for the sake of its taming and gaining of moral virtues loses so much in terms of happiness in both this world and the next. What makes people truly human is not their body but their carnal soul, or their very selves. The noble Prophet once said, “God does not look at your bodies and your physical appearances, but He looks at your hearts and deeds (that stem from the heart).”2 If one truly possesses a feeling of reverence and respect in his or her heart, this will be reflected in all of that person’s attitude and behaviors. Another time, the Prophet referred to a certain heedless man and stated that if his heart were in awe of God, so would be his body parts.3 For this reason, it is very important for a person to turn first toward his or her own human essence, engage in a struggle with the carnal self, and settle the problems within. It is for this significance of the issue that the Messenger of God referred to it as the “greatest struggle.”

Blessings That Become a Curse

As the carnal soul can tempt someone into committing sins, sometimes it can cause a person to fall by the way of blessings showering upon that person. As an example, the Qur’an relates the story of Qarun: “Qarun (Korah) was one of Moses’ people, but he betrayed and oppressed them” (al-Qasas 28:78). He was led astray by the wealth and means God Almighty had granted him, because he had not believed in God in the way that he should have, and failed to settle the problem with his carnal soul. Even though he seemed to have belief, he failed to transform his belief into certainty in faith, never ascending to a horizon of heartfelt acceptance. That is, he did not transform mere information into knowledge of God with practice, nor gain certainty based on or arising from that knowledge, and he had nothing to do with attaining certainty based on being able to see the truth. Therefore, there came a time when he said: “All this has been given to me only by virtue of a certain knowledge that I have” (al-Qasas 28:76). Although Korah had spent time with Prophet Moses and lived among his people, he was tempted by worldly means and was among the losers.

Similarly, as-Samiri (the Samaritan), who was from the people of Prophet Moses, was a person who had certain merits of speech and craftsmanship. However, he also abused the gifts God had granted to him by making an image of golden calf to worship, thereby bringing about his own ruin. As stated in the Qur’an, “(Moses) said: “Be gone, then! (The sentence) upon you is that in this present life, you say ‘Touch me not!’ (to warn people against proximity to you)…” (Ta-Ha 20:97). As-Samiri lived in abject misery until the end of his life.

So it seems that when the problem is not settled within the individual, even God’s blessings may become curses for people. In other words, things seeming like blessings can transform into retribution unawares: skills, power, opportunity to rule, appreciation of people, and gaining status can all be considered in this respect. When a person gains such means without taming his nafs, he will stray from the path of the Messenger of God to that of the pharaohs without even being aware of it.

I would like to elucidate the issue further with a narration from the time of Prophet Moses, peace be upon him. Actually, certain parables may be questionable whether they really took place or not, but what really matters with parables is the meaning that they convey and the lesson we learn from it. Accordingly, on the way to Mount Sinai Moses sees that somebody has buried himself in sand because he had no clothes to wear. This man asks Moses to pray to God so that he has worldly goods. As Moses petitions God Almighty about it, he learns that the man’s present state is better for him. After that, Moses conveys this message to the man, but the man still insists on his wish. Finally, God Almighty commands Moses to help that man. Moses provides him some support and after a while the man has enough money to buy a sheep. In time the man owns flocks of sheep through geometrical increase. One day, when Prophet Moses is traveling to Mount Sinai again, he sees a crowd of people. He decides to get closer to see what is happening.  He is told: “There used to be a very poor man. In time, God granted him abundant means. But richness did him no good. He started to drink. One day he got drunk, engaged in a fight, and killed someone. Now the man is going to be executed in retaliation.”

In conclusion, as it is seen in history and many examples in our time, a person who does not settle his or her problems within can often make material and spiritual bestowals into means of their own ruin. In fact, if a blessing makes one forget God Almighty and causes that person to become a heedless one, then that seeming blessing is a “curse in disguise.” Even if what distances a person from God is a great victory, it should be known that it is a calamity sent by God—it makes one suffer the greatest loss, where it is fairly possible to win (i.e. one could have been among the righteous if he had truly tamed his carnal self). So the way to protect oneself from all of these dangers is never giving up the struggle against the nafs, or the carnal soul, and being constantly alert against its tricks and traps.

1. Bayhaqi, Zuhd, 1/165
2. Sahih Muslim, Birr, 34; Sunan ibn Majah, Zuhd, 9
3. Hakim at-Tirmidhi, Nawadir al-Usul, 2/172

This text is the translation of “Nefiste Çözülen Problemler ve Toplumun Islahı

Bamteli’nde Bu Hafta (15-21 Nisan 2013)


Kıymetli arkadaşlar,

Şu anda “Kutlu Doğum ve İnsan Onurubaşlıklı bu haftanın Bamteli’ni hazırlamaya çalışıyoruz. Bütününü yayınlayıncaya kadar bir özet videoyu nazarlarınıza arz ediyoruz.

Bir fikir vermesi için paylaşacağımız bu tanıtım videosundan 5-6 saat sonra da -inşaallah- hem bu sohbetin tamamını hem de Kırık Testi de dahil diğer dosyalarımızı hazırlamış ve sunmuş olacağız.

Dualarınız istirhamıyla…

278. Nağme: Her Şey Sen’den, Sen Ganîsin!..


Kıymetli dostlar,

Günün nağmesi olarak 16:05 dakikalık ses ve görüntü dosyaları halinde arz edeceğimiz yeni çay faslında muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi şu hususları anlatıyor:

*Her şeyi irade, meşîet, kudret ve ilim açısından Cenâb-ı Hakk’a verme ve aklen, kalben, ruhen, hissen, fikren her yönüyle tam tevhide ulaşma neticesinde “Sübbûh” deme ve “sübhaneke” diye zikretme meleklerin şiârıdır. Çünkü onlar bütün bu hakikatleri şeksiz, şüphesiz görmekte ve sürekli tesbîhle bu müşahedelerini dillendirmektedirler. “Sübhansın ya Rab! Senin bize bildirdiğinden başka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakkıyla bilen, her şeyi hikmetle yapan Sensin” (Bakara, 2/32) sözü bu tesbîhlerinin ayrı bir terennümü ve ifadesidir.

*Hazreti Musa (ala nebiyyina ve aleyhisselam), Firavun’un karşısına çıkacağı zaman “Ya Rabbî, genişlet göğsümü, kolaylaştır işimi, çözüver şu dilimin bağını. Ta ki anlasınlar sözümü!” (Tâhâ, 20/25-28) demiştir. Bu dilek, onun talep mevkiinde bulunduğunu ve o kapıya yoldaki bir insan edasıyla teveccüh ettiğini göstermektedir. Hazreti Musa’da bir istek halinde ortaya çıkan bu husus, Peygamber Efendimiz’e Allah’ın bir lütfu olarak, “Biz senin kalbine inşirah vermedik mi?” (İnşirah, 94/1) âyetiyle mevhibe ve minnet ufkunda tecelli etmiştir. Diğer bir ifadeyle, Hazreti Musa’nın Rabbinden istediği inşirah-ı sadr, Rasûl-ü Ekrem Efendimiz’e bir nimet olarak verilmiş ve böylece O’nun şükran duyguları coşturulmuştur.

*Allah Rasûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimiz her noktada doygunluğa erişmiş bir insan olmasına rağmen, Cenâb-ı Hak, mazhariyetlerini yeterli görmemesi için O’na,

فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ وَلَا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضَى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَقُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا

“Gerçek hükümdar Allah, yücedir. Sana O’nun vahyi tamamlanmazdan önce Kur’an’ı (okumakta) acele etme ve ‘Rabbim, benim ilmimi artır’ de.” (Tâhâ, 20/114) buyuruyor. İnsanlığın İftihar Tablosu (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimiz de her sabah ve akşam şöyle dua ediyor:

اَللَّهُمَّ زِدْنِي عِلْمًا وَلاَ تُزِغْ قَلْبِي بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنِي وَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً، إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ

“Allahım, ilmimi artır ve bana hidayet verdikten sonra kalbimi kaydırma; katından bana rahmet lütfet; şüphesiz ki Sen, çok lütufkârsın!”

*İlim ve marifete hiç doymamalı. İlim kadehinden içtikçe “Ey sâkî aşkın oduna yandıkça yandım, bir su ver / Parmağım aşkın balına bandıkça bandım, bir su ver! (Gedâî) ya da

أَلاَ يَا أَيُّهَا السَّاقِي أَدِرْ كَأْسًا وَنَاوِلْهَا

“Ey sâkî! Hele kâseni başımızın üzerinde döndür de bir kadeh şarap daha sun.” (Hâfız) demeli.

*“Biz gücümüz, kuvvetimiz, ilmimiz ve tecrübemizle bu işleri başarıyoruz” düşüncesi Kârunca bir düşüncedir. “Ben kendi ilmimle ve kendi iktidarımla kazandım” iddiası ancak Kârun’un ve onun torunlarının telaffuz ettikleri müşrikçe bir kuruntudur. Din ve millet yolunda hizmete gönül vermiş insanlar, Kârun gibi düşünüp Kârunca konuşacaklarına, gurur ve enaniyeti bırakmalı; aczinin, fakrının ve ihtiyaçlarının farkında olan kullar gibi tazarru ve duâ lisanıyla Cenâb-ı Hakk’a yönelmelidirler.

*Seyyidinâ Hz. İbrahim ve ona inananlar Allah’a tevekküllerini şöyle dile getirmişlerdir:

رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَاغْفِرْ لَنَا رَبَّنَا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

“Ey Yüce Rabbimiz, biz yalnız Sana güvenip Sana dayandık. Bütün ruh-u cânımızla Sana yöneldik ve sonunda Senin huzuruna varacağız. Ey Ulu Rabbimiz, bizi kâfirlerin imtihanına (baskı, zulüm ve işkencelerine) mâruz bırakma, affet bizi; Şüphesiz Sen Azîz ve Hakîm’sin.” (Mümtehine Sûresi, 60/4-5)

*Üstad hazretleri, “İman tevhidi, tevhid teslimi, teslim tevekkülü, tevekkül saadet-i dâreyni iktiza eder.” buyurmuştur. Sofilerin yaklaşımına göre, bu yolun sonunda “tefviz” ve “sika” karargahları vardır. Kalbin Zümrüt Tepeleri’nde genişçe üzerinde durulduğu gibi, Allah’a güven ve itimat ile başlayıp, kalben her türlü beşerî güç ve kuvvetten teberri etme kuşağında sürdürülen ve neticede her şeyi Kudreti Sonsuz’a havale edip vicdânen tam bir itmi’nana ulaşma ile sona eren rûhanî yolculuğun başlangıcına “tevekkül”, az ötesine “teslim”, iki adım ilerisine “tefviz” ve son durağına da “sika” denilegelmiştir. Her şeyi bütün bütün Allah’a havale edip, yine her şeyi O’ndan bekleme makamı sayılan “tefviz”in hulâsası, İbrahim Hakkı Hazretleri’nin “Tefviznâme”sinde şöyle seslendirilmektedir:

“Hak şerleri hayreyler / Sen sanma ki gayreyler / Ârif ânı seyr eyler /

Mevlâ görelim neyler / Neylerse güzel eyler.

Sen Hakk’a tevekkül ol / Tefviz et ve rahat bul / Sabreyle ve râzı ol /

Mevlâ görelim neyler / Neylerse güzel eyler.”

*Alvarlı Efe Hazretleri, sürekli “Allah bizi insan eyleye!..” diye dua ederdi. Aklınıza “İnsan değil miyiz ki?” sorusu gelebilir; fakat, potansiyel insan olma başkadır, kişinin bütün istidat ve kabiliyetleriyle Allah’a kurbet kesbedip insan-ı kâmil ufkuna ulaşması daha başkadır.

277. Nağme: Ne “Mazi” Ne de “İstikbal” Masal, Onlarla Derinlik Kazanır “Hal”


Kıymetli arkadaşlar,

Öteden beri hemen herkes, içinde bulunduğu zamandan şikâyet etmiş ve daha iyi günlerin özlemiyle inlemiş durmuştur. Cismaniyet ve bedenî hazları itibariyle kendini bohemliğe salmış, Bir geçmiş gün için beyhude feryad etme / Bir gelecek günü boşuna yad etme / Geçmiş gelecek masal hep / Eğlenmene bak, ömrünü berbad etme diyen bir kısım bön kimseler istisna edilecek olursa, çoğu kimse ya geçmişe vurgun veya geleceğe tutkundur. Umumiyet itibariyle genç ve serâzât gönüller daha ziyade hülyâlarında kurdukları bir gelecekte, yaşını-başını almış dünün olgun insanları da hep geçmişte yaşarlar.

Aslında geçmişin ayrı bir manası, geleceğin ayrı bir kıymeti, hâlin de ayrı bir değer ve ifâdesi vardır. Zamanı, en kıymetli dilimi itibariyle hayallerimizde kurduğumuz geleceğin sırça saraylarında veya geçmişin semâvileşen parlak sahifeleri arasında aradığımız sürece, onun, mutlaka değerlendirilmesi gerekli olan altın dilimini görmezlikten gelmiş; düne ve yarına göz yumup, sadece bugünle bütünleşip, bugünle teselli olduğumuz zaman da çok önemli iki hayatî kaynağı kaybetmiş oluruz.

Geçmiş, hem bugünümüze hem de yarınlarımıza kaynak olabilecek bereketli bir menba, bugün ise, geleceğin fide ve fidanlarını yetiştiren mübârek bir meşcerelik ve milli bir sermaye iken, mâziyi romantik duygu ve düşüncelere açılmış bir arşiv gibi görüp değerlendirmek, bugünü de serâzâd gönüllerin şehrâyin zamanı sayıp hezeyanlar içinde geçirmek, kazanma kuşağında kaybetmekten başka bir şey değildir.

Kendisine, “Sen hep maziden bahsediyorsun; sürekli Osmanlı çeşmelerini, camilerini dile getiriyorsun; sen bir harâbîsin, harâbâtîsin.” diyenlere karşı Yahya Kemal, “Ne harâbîyim ne harâbâtîyim / Kökü mazide olan âtîyim.” diye cevap vermiştir. Evet, parlak bir gelecek için dünü bilip ondan ibret almak ve bugünü de tam değerlendirmek iktiza etmektedir.

Dünü bugünle, bugünü de yarınla bir arada mütâlaa edebilen ruh insanlarının varlık ve hâdiselere bakışları çok farklıdır. Onların canlı ve sımsıcak dünyâlarında, her şey bir başka lezzet, bir başka halâvetle doğar ve zaman üstü bir çizgide cereyan eder. Geçmiş zaman, bin bir modeliyle geleceğin rengârenk kostümlerini hazırlar. Gelecek, ihya edilmeyi bekleyen bir arâzi gibi, yüksek mefkûre ve hülyâ derinliğinde hâdiselere bağrını açar bekler. İçinde bulunduğumuz zaman ise, bir mekik gibi bu iki kutup arasında gelir-gider ve kendi dilimini örer.

Bu arada, insan maruz kaldığı bir kısım mazeretler ve aşamayacağı bazı engellerden dolayı istediklerini tam yapamayabilir ve arzu ettiği işi eksiksiz olarak gerçekleştiremeyebilir. Şayet başlangıçtaki niyet halis ise, ameldeki boşlukları da işte o temiz niyetler doldurur. Nitekim, yatsı namazını eda edip sabah namazına kalkma niyetiyle yatan bir insanın uykudaki nefeslerinin bile zikir/sadaka olacağını Hazreti Sâdık u Masdûk Efendimiz bildirmektedir. Ayrıca, ortalama yetmiş senelik bir ömürle ebedî hayatın kazanılması da yine niyetin boşlukları doldurmasıyla mümkün olmaktadır.

Bu cümleden olarak, günümüzde, dünyanın değişik yerlerinde, hayatın değişik birimlerinde vazife yapan öyle insanlar vardır ki, bunlar, tepeden tırnağa pür heyecandırlar. Onlar, her gün heyecanla oturup heyecanla kalkmakta, kendilerine düşen vazifeyi yerine getirmeye her an âmâdebulunmaktadırlar. İşte böylelerinin niyetleri, azim, gayret ve kararlılıkları öbür tarafta öyle sürprizler şeklinde karşılarına çıkar ki, çokları Allah’ın onlara lütfettiği nimetler karşısında imrenmekten kendilerini alamazlar. Bu itibarla da niyet ve himmetler her zaman âli tutulmalı; elden gelen gayretler ortaya konulmalı ve sonra muhtemel boşlukların niyetlerle doldurulacağı konusunda ilahî rahmete itimad edilmelidir.

İşte, 16:44 dakikalık bugünkü “nağme”de muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, (kendi ifadeleriyle) özetlemeye çalıştığımız konuyu misalleri ve detaylarıyla anlatıyor.


276. Nağme: Şeytan Çağı ve İftirak Tuzağı


Sevgili dostlar,

Hadis-i şeriflerde, “şeytan çağı” şeklinde tercüme edebileceğimiz “karnü’ş-şeytan” tabiri geçmektedir. “Karn” çağ, asır, yüz yıl demek olduğu gibi, boynuz ve kuvvet manalarına da gelmektedir.

Nitekim İnsanlığın İftihar Tablosu (aleyhi ekmelüttehaya), bir hadis-i şeriflerinde: “Güneş doğarken de batarken de namaz kılmayın. Çünkü güneş şeytanın iki boynuzu arasından doğar, iki boynuzu arasından batar.” buyururken “karnü’ş-şeytan” kelimesini kullanmıştır ki hadisçilere göre burada karn ile kastedilen “şeytanın iki boynuzu, başının iki tarafı”dır. Bu hadiste, şeytanın güneşin doğduğu yer hizasında dikildiğine ve böylece güneşe tapanların güneş için yaptıkları secdenin adeta şeytan için yapılmış olduğuna işaret edilmektedir.

Karn kelimesinin çağ manasına kullanıldığı hadisler arasında da şöyle bir rivayet mevcuttur: Bir gün Allah Rasûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şu şekilde dua etmiştir: “Allah’ım! Şam’ı ve Yemen’i mübarek kıl!” Orada bulunanlardan biri “Ey Allah’ın Rasûlü! Necid’i de…” deyince Sâdık u Masduk Efendimiz yine “Allah’ım! Şam’ı ve Yemen’i mübarek kıl!” duasını tekrar etmiştir. O şahıs bir kere daha “Ey Allah’ın Rasûlü! Necid’i de…” deyince, Peygamber Efendimiz (aleyhissalatü vesselam) “Orada (Necid) depremler ve fitneler görülecektir. Ve karnü’ş-şeytan oradan ortaya çıkacaktır!” diye cevap vermiştir.

İşte bugün paylaşacağımız yeni çay faslında muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi özetlediğimiz hadis-i şeriflere dikkat çekerek sözlerine başladı. Rasûl-ü Ekrem (sallallahu aleyhi ve sellem) ile yeni bir bahara giren dünyadan çok rahatsız olan şeytanın daha Saadet Asrı’nda olanca gücü ile hücuma geçtiğini; sonraki devirlerde de Müslümanlar ne zaman birlik ve beraberlik içinde dünyaya yön verecek hale gelmişlerse, yine İblis’in o asrı bir şeytan çağı haline getirebilmek için bütün avenesiyle mücadele ettiğini anlattı. Tarih boyunca “şeytan çağı” olmaya namzet devirlerden misaller verdi.

Muhterem Hocaefendi son dönemde belli sahalarda belini doğrultmaya başlayan Müslümanların bugün de şeytanın büyük saldırılarına maruz kaldığını, mevcut ihtilaf ve iftirakların, haset ve yanlış yorumlanan tenafüslerin arkasında şeytanın tasallutu bulunduğunu ifade etti.

19:16 dakikalık ses ve görüntü dosyaları halinde arz edeceğimiz bu hasbihalde kıymetli Hocamız bir nevi “uhuvvet çağrısı”nda bulunarak, kim ne yaparsa yapsın, aklı başında müminlerin şeytanın oyununa gelmemeleri ve kardeşliği muhafaza etmek için her türlü fedakarlığa katlanmaları gerektiğini vurguladı.

Dualarınıza vesile olması istirhamıyla…

275. Nağme: Ortak Akıl ve İmam-ı Azam Hazretlerinin Hakperestliği


Kıymetli arkadaşlar,

15:49 dakikalık bugünkü sohbette muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, insanın kendi ilmine güvenmemesi, mutlaka ortak akla müracaat etmesi ve düşüncelerini her zaman başkalarına test ettirmesi gerektiğini anlatarak “düşünce redaksiyonu” dediği hususa dikkat çekti.

Müzakere ve istişare mevzuunu İmam-ı Azam Ebu Hanife Hazretleri’nin hayatından misal vererek açıklayan muhterem Hocamız şu hususu vurguladı:

İmam-ı Azam hazretleri tek bir meseleyi çözmek için belki birkaç gün talebeleriyle münazara ve müzakerede bulunuyordu. Çoğu zaman böyle bir münazara ve müzakereden sonra talebeleri, Ebu Hanife Hazretleri’nin söylediği görüşe kanaat edip “Bu mesele sizin buyurduğunuz gibidir.” diyorlardı. Fakat Hazret sabaha kadar nassları yeniden gözden geçiriyor, onları bir kere daha mütalaaya alıyor, bir kere daha kendisiyle yüzleşiyor, sonra sabah kalkıyor, talebelerinin yanına geliyor ve “Akşam şu mevzuda siz bana muvafakat ettiniz. Fakat ben şu ayet ya da hadisleri nazara almadığımdan yanılmışım. Bu mesele sizin dediğiniz gibiymiş.” diyordu; diyor ve ciddi bir hakperestlik mülahazasıyla kendi görüşünden vazgeçip talebelerinin görüşünü tercih ediyordu.

Hocaefendi, Rasûl-ü Ekrem (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimiz’in istişare ile alakalı kararlılığını şu ifadelerle dile getirdi: Allah Rasûlü (aleyhissalatü vesselam), Uhud Savaşı öncesi ashabı ile meşveret eder; kendi görüşü, Medine’de kalıp müdafaa harbi yapma istikametindedir. Ancak, yapılan istişare sonucu, Medine’nin dışına çıkılarak taarruz harbi yapılmasına karar verilir. Bu karar gereği Nebiler Serveri (sallallahu aleyhi ve sellem) Uhud’a gider. Bu noktada Seyyid Kutub’un şu enfes yorumu çok yerindedir: “Allah Rasûlü Uhud’a çıkarken orada 70 kişinin şehit verilmesi değil; Medine’de taş taşın üstünde kalmayacağını bilseydi, meşveretin hakkını vermek için yine çıkacaktı.”

Kıymetli Hocamız, herkesin kendi düşüncelerinde yanılmış olabileceğini kabul edip ona göre hareket etmesi, mümkünse en güven duyduğu kanaatleri hakkında bile bir bilenle istişare yapması ve insanın sorumluluk alanının genişliği ölçüsünde bu hususta daha da dikkatli olması gerektiğini belirtti.

Hürmetle arz ediyoruz.

274. Nağme: Yol Yorgunluğunun Çaresi


Değerli arkadaşlar,

Günlük “nağme”leri yayınlamaya başlamadan önce, muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi’nin bir hafta boyunca yaptığı sohbetlerden ikisini seçip birini Bamteli birini de Kırık Testi olarak neşrediyor, diğer hasbihalleri ise mecburen arşive kaldırıyorduk.

Fakat, (elhamdulillah) sosyal medyaya da hayırlı katkıda bulunma düşüncesiyle günlük paylaşımlara başladığımız günden beri neredeyse hiçbir sohbeti arşive hapsetme günahı (!) işlemiyor; sesli ya da görüntülü her kaydımızı bazen aynı gün bazen de bir iki gün sonra size ulaştırıyoruz.

Bugün yine çok yeni bir çay faslını ses ve görüntü dosyaları halinde paylaşacağız. 19 dakikalık bu hasbihalde muhterem Hocamız şu hususlara değiniyor:

*Marifetle beslenmeyen bir iman, insanda tökezlemelere sebebiyet verebilir.

*İmanını marifetle bezemeyen, yol yorgunluğundan kurtulamaz. Marifetini aşk u muhabbetle derinleştiremeyen, formalitelerin ağında kıvranmaktan halâs bulamaz.

*İman, İslam ve ihsanda derinleşme, mü’minler için bir sorumluluktur. Nitekim, Rasûl-ü Ekrem (aleyhissalâtü vesselam) Efendimiz’in ilk muhatapları olan sahabe-i kiram birbirlerine “Hele gel seninle bir saat iman edelim.” derler ve bu sözle şunları kastederlermiş: Gel, seninle şurada bir müddet oturalım, imanî değerlerimizi mütalaa edelim; kalbî ve ruhî hayatımızda bize seviye kazandıracak meseleleri tekrarlayalım; ibadet ve taat duygumuzu coşturacak, kulluk şuurumuzu artıracak mevzularla meşgul olalım; içtimaî hayatın üzerimize bulaştırdığı tozu dumanı bir silkeleyelim ve fıtrat-ı asliyemize dönelim.

*Ashâb-ı Kirâm insibağ kahramanlarıdır; onların hepsi Rasûl-ü Ekrem Efendimiz’in maddî-manevî boyasıyla boyanmışlardır. Aslında, her “sohbette insibağ vardır”; Allah dostlarının sözlerinden, bakışlarından, yüz hatlarından, dudak ve el hareketlerinden öyle bir ruh ve ma’nâ akışı hâsıl olur ki, onun, muhataplarına kazandırdıklarını kitaplardan okuyarak elde etmek mümkün değildir. Bir hak erinin namazda kıvrım kıvrım kıvranmasının, huzur-u ilahîde iki büklüm olmasının, kalbinin haşyetle çarpmasının ve yanaklarının gözyaşlarıyla ıslanmasının o meclise dolduracağı manevî havayı doğrudan doğruya onun atmosferine girmeden ve onunla diz dize gelmeden teneffüs edebilmek imkânsızdır. Hele bir de söz konusu zat, İnsanlığın İftihâr Tablosu Hazreti Kutbu’l-Enbiyâ (sallallahu aleyhi ve sellem) ise, O’nun huzurundaki insibağ başka hiçbir yerde ve hiçbir şekilde bulunamaz.

*Kul, Allah’a yönelince, Cenâb-ı Hak da ona mukabil bir teveccühte bulunur. İlahî mevhibe ve inayetlerin kesintisiz devam etmesi, sürekli Cenâb-ı Hakk’a teveccüh etmeye ve O’nun da bu aralıksız yönelişe karşı merhamet teveccühleriyle mukabelede bulunmasına bağlıdır.

*Allah Rasûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimiz, “Allahım beni kendi gözümde küçük, insanlar nazarında ise (yüklediğin misyona uygun şekilde) büyük göster!” diye dua ediyordu.

*Hazreti Ali (kerremallahu vechehû) efendimizin, el-Kulûbü’d-Dâria’da da yer alan Kaside-i Mecdiyye’sindeki şu sözleri kendisine nasıl baktığını çok güzel yansıtmaktadır:

إِلَـهِي لَئِنْ لَمْ تَعْفُ عَنْ غَيْرِ مُـحْسِنٍ

فَمَنْ لِمُسِيءٍ فِي الْـهَوَى يَتَمَتَّعُ

“Allahım, şayet Sen ihsan ehlinden başkasını affetmeyeceksen, (benim gibi) nefsinin isteklerine dalmış düşe kalka yürüyen günahkarlara kim merhamet edecek, onların yüzlerini kim güldürecek!..”

*Allah Rasûlü (aleyhissalatü vesselam) şöyle buyurmuştur: “Kıyamet gününde iri cüsseli, semiz bir kişi getirilir. Fakat Allah yanında onun bir sivrisineğin kanadı kadar dahi ağırlığı olmaz.”

*Marifete yürümenin önünü kesen güç, servet, dünyevî imkânlar, hâkimiyet, alkış tutkunluğu… gibi gulyabaniler vardır.

*İnsan, vicdan kültürü de diyebileceğimiz marifeti kazanacağı ana kadar yol yorgunluğundan kurtulamaz.

Dualarınıza vesile olması istirhamıyla…

273. Nağme: Işık Karanlık, Bast Kabz ve Fatiha’nın Kuşatıcılığı


Değerli arkadaşlar,

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, “Fizikî dünyada ışık karanlık birbirini takip ettiği gibi insanın ruh dünyasında da ışık karanlık, bast kabz hep birbirini takip edip durur. İnsan, iradesinin hakkını verirse, ışık ve bast dönemlerini uzatıp karanlık ve kabz hallerini kısaltabilir.” diyerek gönül hayatındaki ve ruh dünyasındaki hal değişikliklerine dikkat çekti.

“Hemen her mevsimde bazen kara bulutların ufukları sardığı gibi, kimi zaman insan gönlü de kasvetli bir atmosferin tesirinde kalabilir. İnsan o sıkıntılı ve kasvetli anları elden geldiğince daraltmaya ve atlanılır kılmaya bakmalıdır.” diyen muhterem Hocamız, ışık alanının nasıl genişletilebileceğini ve karanlık sahayı büzüştürebilmenin yollarını anlattı.

Daha sonra sözü Fatiha Sûresi’ne bağlayan Hocaefendi, bu sûre-i celilenin insanın değişen hallerinin fotoğrafını ortaya koyduğunu ifade ederek, onda bir kul için söz konusu olan iyi kötü her hal ve acı tatlı her duyuş için bir uç bulunduğunu; ihtisaslarını kuvvetlendirip kendini vicdanının güdümüne veren insanların o mübarek sûreden her hale uygun bir yakarış ilhamı alabileceklerini belirtti.

Kıymetli dostlar,

Daha once bir münasebetle, “Muhterem Hocamızı ders talim ettiği esnada ilk defa görenlerin çok şaşırdığı hususlardan biri de ondaki lügate bakma ve sözlüklerle haşir neşir olma hassasiyetidir.” demiştik.

Muhterem Hocaefendi bir kere daha “İnsanlara sözlükleri sevdirmek lazım. Ne olur, kendiniz lügate bakma alışkanlığı kazanmaya çalıştığınız gibi, arkadaşlarınızı, öğrencilerinizi ve çocuklarınızı da sözlüklerle dost yapın!” deyince bu hususu da yeniden nazara vermek istedik.

Evet, Hocamız zaman zaman “Sizleri bilmiyorum; ama ben her gün sözlükten birkaç kelimeye bakarım.” diyor. Dilin doğru öğrenilmesi ve kelimelerin nüanslarıyla bellenmesi adına talebelerinin de sık sık lügate başvurma alışkanlığı kazanmalarını istiyor.

Ders sırasında el-Müncid devamlı hazır bulunuyor. Hocamız, ihtiyaç anında Lisanu’l-Arab, Tacu’l-arûs, en-Nihaye fi garibi’l-hadîs gibi kaynaklara da müracaat ediyor. Arapça bir kelimenin Türkçe karşılığını bulmak için Âsım Efendi’nin Kamus-u Okyanus’u ve Ahter-i Kebîr gibi lügatlere başvuruyor. Farsça kelimeler için daha çok Ferheng-i Farisî gibi lügatlere bakıyor. Misalli Büyük Türkçe Sözlük adlı 3 ciltlik lügati ve Ötüken Türkçe Sözlük’ü beğeniyor, sık sık bunlara müracaat ediyor. Hocaefendi, mahallî diller ve lehçelerle alâkalı sözlük çalışmalarını da çok önemli, ciddi ve takdire değer gayretler olarak görüyor; kitaplığımızdaki Derleme Sözlüğü en çok istifade edilen eserler arasında.

Hemen her gün en az üç beş kez muhterem Hocamızın lügate baktığına ve çok iyi bildiği kelimelerin bile farklı manalarına yeniden nazar ettiğine şahit oluyoruz. İşte bu nağmede yukarıda özetini verdiğimiz 18:20 dakikalık yeni hasbihalle beraber, Hocaefendi’nin sözlüklerle meşgul olduğu zamanlarda çektiğimiz iki yeni fotoğrafı arz ediyoruz.



Muhterem Hocaefendi “İnsanlara sözlükleri sevdirmek lazım. Ne olur, kendiniz lügate bakma alışkanlığı kazanmaya çalıştığınız gibi, arkadaşlarınızı, öğrencilerinizi ve çocuklarınızı da sözlüklerle dost yapın!” diyor ve kendisi de hemen her gün birkaç kez sözlüklere müracaat ediyor. İşte o anlara ait iki fotoğraf:

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi sözlüğe müracaat ediyor


Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi sözlüğe müracaat ediyor

The Luminous Spiritual Bonds between Muslims


Question: As Bediüzzaman lists the drawbacks against Muslims’ progress in his famous Damascus Sermon, he refers to “not knowing the spiritual bonds that attach believers to one another” as an important reason. Could you elucidate “the spiritual bonds between believers”?

Answer: When Bediüzzaman gave the Damascus sermon, Muslims were going through the most disastrous period in our history. People turned out to be so inefficacious over the long years that they went rusty in the end; they were grimly atrophied in every way and Bediüzzaman sought the ways of revivifying them with all of their spiritual and material, or outward and inward, faculties. Instead of dispiriting people with mournful elegies, he strived to be a source of hope for lifeless willpowers at a time when people could not see any hope for the future and roared with statements such as: “Be hopeful; the highest and strongest voice in the changing world of the future will be the voice of universal truths.” I suppose expressing certain facts about hope as a new dawn breaks is not unwise, but it cannot be considered a great merit either. Real merit is being able to utter the words to invigorate people in a period without the slightest sign of dawn.

Bonds of Brotherhood as Many as the Divine Names

Nearly a century ago, Bediüzzaman gave a sermon in the Umayyad Mosque of Damascus. There, he firstly diagnosed the “diseases” that impede progress of Muslims, and then he presented the prescriptions needed for reviving the Islamic world. One of the most important diseases he diagnosed was the ignorance of the luminous spiritual bonds that attach the faithful. Accordingly, the solution he proposed was revivifying the understanding of unity and concord through a spirit of consultation. Actually, he briefly referred to this issue in The Damascus Sermon and expounded on it later in some letters1 and in the treatises he wrote On Sincerity and On Brotherhood. For example, in the treatise “On Brotherhood,” after stating that there are bonds of unity, agreement, and brotherhood between Muslims as many as the number of the Divine Names, he cited some of these shared bonds, such as having faith in God and the Prophet, the qiblah (direction of the Prayer), and the lands in which they live. By stating that the number of such bonds can be cited up to ten, a hundred, or a thousand, he drew attention to the significance of the issue. 

In one hadith, the most noble Messenger of God, peace and blessings be upon him, stated that faith has more than sixty or seventy branches.2 It is possible to take this number as a round figure indicating a multitude. Every one of those branches is an unbreakable bond that attaches Muslims together. In the same way, each one of the truths stated by the Qur’an is a very powerful bond between Muslims.

On the other hand, when believers are taken as a community, it will be seen that they have so much in common. They are children of the same fate, same lands, same culture, and same moral upbringing. Within these common points, they underwent the same oppression, suffering, and condemnation. Thus, Bediüzzaman underlined how great a wrongdoing it is to present attitude and behaviors to cause disunity, hypocrisy, grudge, and enmity among believers in spite of having so many common points that necessitate unity, concord, love, and brotherhood.

Being Righteous Enough to Give up One’s Personal Conception of “Right”

Maintaining these spiritual bonds between believers without any harm depends on every individual’s being able to give up their personal conceptions, preferences, and judgments when needed; it depends on living in spite of oneself for the sake of finding common ground. If we put this from the perspective of Bediüzzaman again, if it is possible to agree on “good,” there is no point in raising disagreement for the sake of “better.” In other words, if seeking the better option will raise disagreement among Muslims, they should stop there and suffice with what is good, without generating any means of contradiction. We know that receiving Divine guidance and assistance depends on having unity and concord. Accordingly, the apparent “good” agreed upon by Muslims is better than the best in actual reality. For this reason, avoiding to make trivial matters into factors of disagreement bear utmost importance in terms of keeping up the spirit of brotherhood. Individuals should be able to give up their own priorities by taking others’ feelings into consideration and not let secondary matters result in disagreement.

For example, it is so important to observe the Prayer (salah) in compliance with its truth. As Imam Muhammed Lütfi Effendi of Alvar put it: “The Prayer is the main pillar and luminous light of the religion; the Prayer makes that ship carry on; the Prayer is the master of all the acts of worship…” The truth of Prayer is disregarding one’s selfhood and feeling one’s standing before the Divine presence, as if experiencing a journey of ascent to the Lord (miraj). In accordance with the scope of one’s horizons of spiritual knowledge (irfan), one must clear his or her heart from all considerations other than God while making the intention to pray. They must become oblivious of everything else and then they must establish the Prayer in a state of rapture, as if they were witnessing different manifestations in a different dimension. Most of us are unlettered ones, however. Therefore, the Prayer of such ordinary people is usually formalist and superficial. But it should never be forgotten that if somebody observes the Prayer in compliance with its conditions and requirements, they are considered to have fulfilled their duty with respect to its outward dimension, even if they did in a formalist fashion. At this point, it is decidedly wrong to adopt an accusing language and manner if a certain person does not observe the Prayer with its true meaning and essence. What needs to be done is to accept what happens as it is, even if it is formalist and superficial, and not create disagreement for the sake of targeting the most ideal. Otherwise, one can commit different kinds of ugly acts unintentionally while seeking the better or the best. And this means causing the Divine favor, support, and help to cease.

The same considerations are true for zakah (the prescribed alms). For example, for the sake of encouraging people to giving for the sake of God, you may see a zakah of one fortieth proportion as “penny-pincher’s alms” and tell people to give one twentieth, tenth, or fifth. Although this can be allowed in terms of encouraging more, if this attitude is to give way to disputes, you should suffice with the objective judgments of religion. In fact, when somebody from outside who wished to learn the religion came to the Messenger of God, he told the man to observe the Prayers and fasting, and give the prescribed alms. When the man said he would neither do less nor more, the Messenger of God stated that the man would be saved if he were telling the truth.3 This case is an example of the point we made. In this respect, if you take subjective standards of seeking the best and see it as the threshold of deliverance for all, you then distance other people with lower standards from you and deprive them certain good acts they possibly would have done. Perhaps, you might evoke a feeling of jealousy and envy towards yourself. You can compare other acts of worship and duties with what has been mentioned.

In conclusion, encouraging people to target high horizons is a different issue; narrowing down the matter only to a certain level is a completely different issue. If you really try to keep up within a certain horizon in terms of your heart and spirituality, then you should try calling others to it. But taking points of agreement as basis and knowing where to stop is more important. In this respect, we should always seek means of unity and agreement, and make every kind of sacrifice to maintain this spirit.

1. Apart from his book The Letters, Bediüzzaman’s correspondence with his students was compiled into separate volumes named after the places Kastamonu, Emirdağ, and Barla, where he spent many years in persecution, exile and imprisonment.
2. Sahih Muslim, Iman, 57
3. Sahih al-Bukhari, Ilm, 6

This text is the translation of “Nuranî Kardeşlik Bağları

272. Nağme: Yanlış Tutulan Notlar ve Ruha İşlenen Kayıtlar


Sevgili dostlar,

Geçen gün Bamteli sohbeti için çekim yapmak üzere mescidde yerlerimizi alınca, muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi ellerinde kalem ve defter not almak üzere hazırlanan arkadaşlarımıza bakıp “Bu makineler zaten kayıt yapıyor; ayrıca yazmaya gerek var mı acaba?” diyerek sözlerine başladı. Sonra not tutma ve hakikatleri başkalarına aktarma mevzuunda çok hassas olunması lazım geldiğini anlatıp bu meselenin problemli yanlarına dikkat çekti.

Muhterem Hocaefendi, bazen yanlış yazma ve bazen de yanlış anlamadan kaynaklanan hatalı aktarımların çok büyük problemlere sebebiyet verdiğini misal olarak dile getirdiği şu hadise ile izah etti:

“Geçenlerde bir vesileyle “Îsâr ruhunu yaymalı, herkese mal etmeliyiz; adeta îsârlaşmalıyız!” demiştim. Bildiğiniz gibi; îsâr, insanın kendi ihtiyacı olduğu halde diğer muhtaçların ihtiyaçlarını öne çıkarıp onları gidermesi, kardeşlerini kendine tercih etmesi, toplumun menfaat ve çıkarlarını şahsî çıkarlarından önce düşünmesi ve yaşama zevkleri yerine yaşatma hazlarıyla var olması demektir. Îsâr,

وَلاَ يَـجِدُونَ فِي صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِـمَّا أُوتُوا وَيُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِـهِمْ خَصَاصَةٌ

“Onlar, mü’minlere verilen şeylerden nefislerinde herhangi bir kaygı duymaz ve muhtaç olsalar bile onları kendilerine tercih ederler.” (Haşr, 59/9) âyetiyle (Ashab-ı Kirâm’ın yüksek ahlakının bir derinliği olarak) işaret edilen fedakârlığın adıdır.

İşte nazarları böyle büyük bir fedakârlık ufkuna çevirebilmek için “Îsâr ruhunu yayalım, îsârlaşalım!” demiştim. Bir de ne göreyim, arkadaşın biri not olarak yazmış ve orada burada seslendirmiş, “Hocaefendi ‘İsa ruhunu yayalım’ dedi” demiş ve dahası bir sürü teviller yapmış kendince. Maalesef, bazen bu denli yanlış anlamalar ve aktarmalar da olabiliyor.”

Kıymetli Hocamız, bu hadiseyi de anlatarak illa not tutulacak ve başkalarına nakledilecekse, hangi hususlara dikkat edilmesi lazım geldiğini belirttikten sonra, bir de kalb ve ruha kazınması gerekli olan notların varlığından bahsetti. İnsanın ebedî hayatı kazanması için silinmeyecek şekilde kaydedilmesi lazım gelen konular üzerinde durarak, “Öteye öyle silinmez yazılarla gitmeli ki, orada vicdanınıza, ihsas ve ihtisaslarınıza baktıklarında Münkir Nekir şaşakalmalı; ‘Bu adama soru sorulmaz, dopdolu gelmiş!’ demeli.” sözleriyle mü’min için asıl ve öncelikli olan meseleyi bir kere daha hatırlattı.

Bu güzel sohbeti 19:40 dakikalık ses ve görüntü dosyaları halinde sunuyoruz.


271. Nağme: Huzura Eren Kalbler ve Çeşit Çeşit Mürtedler


Kıymetli arkadaşlar,

13:48 dakikalık bugünkü nağmemizde muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, şu mevzuları açıklıyor:

*Kalbin beslenme kaynağı iman, onun itminana ulaşma yolu da her zaman Allah’ı anmaktır; nitekim Cenâb-ı Hak şöyle buyurmaktadır:

أَلاَ بِذِكْرِ اللهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ

“Biliniz ki, kalbler ancak, Allah’ın zikriyle, O’nud etmekle oturaklaşır, huzura erer.” (Ra’d Sûresi, 13/28) Bu sayede ruhtaki bütün acılar diner.. stresler, hafakanlar aşılır.. ve his dünyamızda da sürekli itminan meltemleri esmeye başlar; başlar, zira, her şey Allah’la başlamıştır. O öyle bir ‘Mebde-i Evvel’dir ki, zincirleme sürüp gidiyor gibi görünen bütün sebepler döner-dolaşır, nihayet O’nda sona erer. Bütün arzu, istek ve beklenti mülâhazaları gider O’nda noktalanır.

*İtminana erememiş gönüller başka arayışlar peşine düşerler; içlerindeki boşlukları doldurabilmek için çalmadık kapı bırakmazlar ama bir türlü aradıklarını bulamaz ve asla huzura eremezler.

*Kalbi itminana ermemiş şahıslarda ve içten içe yanmış, karbonlaşmış bir toplumda ne canlılık, ne sıhhat ve ne de elde ettikleri nimet ve imkânları değerlendirerek, yeni lütuflara liyakat kazanma ve yeni ufuklara doğru açılma, asla söz konusu değildir. Bilakis, fertlerdeki bu iç çözülme, önce onlarda, sonra da toplumun bütün kesimlerinde zincirleme hüsranlara yol açacaktır ki; bu da, o toplumun kendi içinde çürüyüp yok olması demektir. Bu şundandır; “Yüce Yaratıcı, bir topluma bahşettiği nimetlerini, o toplum, kalbî ve ruhî durumunu değiştirmedikçe geri alacak ve değiştirecek değildir.”(Enfal Sûresi, 8/53) O toplum, kendisine bahşedilen nimetlere mazhar olduğu andaki safvet, samimiyet, azim, kararlılık ve hasbîlik.. gibi yüce hasletlerini yitirmedikten sonra, -ilâhî âdete göre- o nimetlerin alınması ve o toplumun derbederliği asla bahis mevzuu değildir. Aksine, bir heyet-i içtimaîye kendini yücelten ve ayakta tutan bu üstün vasıfları kaybedince, orta sütun çökmüş ve toplum çatısında tamiri imkânsız yıkıntılar meydana gelmiş demektir.

*Dünden bugüne farklı farklı döneklikler olagelmiştir. Günümüzde de zevke düşkünlük, rahat yaşama arzusu ve lüks tutkusu sebebiyle yoldan dönmüş hizmet mürtedleri, amel mürtedleri ya da akide mürtedleri her zaman çıkabilir. İrtidat vak’aları, bu kabîl dinden dönüşler veya daha başka saiklerle meydana gelen tarihî tekerrürler devr-i daimi, geçmiştekilere münhasır kalmayacak; bir bir tarih sahnesinde yerlerini alanlar, ettikleriyle bir bir silinip gidecek; geriye hep O ve O’nun tutup kaldırdığı dostları kalacaktır. Şu ayet bu hakikati ifade etmektedir:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللهِ وَلاَ يَخَافُونَ لَوْمَةَ لآئِمٍ ذَلِكَ فَضْلُ اللهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ وَاللهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

“Ey iman edenler! İçinizden kim dininden dönerse, (bilin ki), Allah öyle bir kavim getirecek ki, O, bu kavmi sever, onlar da O’nu severler. Mü’minlere karşı başları yerde, kâfirlere karşı ise onurludurlar. Allah yolunda cihad ederler ve kınayanın kınamasından korkmazlar. İşte bu, Allah’ın bir fazlıdır, onu dilediğine verir. Allah, atâsı, ihsanı çok bol olandır ve her şeyi en iyi şekilde bilendir.” (Mâide Sûresi, 5/54)

Dualarınıza vesile olması istirhamıyla arz ediyoruz.

270. Nağme: Seçkin Kullar ve Engin Duyuşlar


Değerli arkadaşlar,

Taklit; başkasının fikir ve düşüncelerini doğruluğunu test etmeden kabullenmek, onun hal ve hareketlerini tekrarlamak, ona benzemeye çalışmak ve bir şeyin “kalp”ını yapmak demektir. Bir insanın, bir hocadan veya kitaptan okuyup öğrenmeden, anne-babasından ve çevresinden görüp işittiği şekilde inanmasına ve inandığı esasların doğruluk derecesini ve hakikatini araştırmadan onları kabul etmesine “taklîdî iman” denir.

Tahkik ise; bir şeyin doğru olup olmadığını araştırmak ve o hususta hakikate ulaşmak için çalışıp didinmek, cehd ve gayret göstermek demektir. İman esaslarının mahiyet ve hakikatini araştırıp soruşturduktan sonra yani tahkik sonucu ulaşılan imana da “tahkîkî iman” denir.

Kur’an-ı Kerim, yer yer, duygu, düşünce ve bakışlarımıza hep yeni yeni şeyler sunmakta ve bize daima yeni ve isabetli bakış açıları kazandırmaktadır. Dahası, İlâhî beyanın takriben beşte biri insanı araştırmaya, âfâkî ve enfüsî tetkîk ve tefekküre teşvik ederek “tahkîk”in önemini göstermektedir.

İşte bu nağmede muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, avamdan (sıradan insanlardan) havassa (seçkin kullara) onlardan da ehass-ı havassa (seçkinler seçkini, zirve insanlara) kadar farklı seviyelerdeki insanların çok değişik duyuşları olduğunu anlatıyor. Manevî ihsasların ve iç infiallerin sevk ediciliği, gönülden ve vicdandan kaynaklanan dürtülerin yönlendiriciliği ile dile getirilen tesbih, hamd ve tekbirlere dikkat çekiyor.

16:25 dakikalık bu güzel sohbeti hem ses hem de görüntü dosyaları şeklinde arz ediyoruz. Hürmetle…

269. Nağme: Kirli Sinelerden Taşanlar ve Kalb-i Selîme Ulaşanlar


Kıymetli arkadaşlar,

Daha 2-3 saat önce muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi güzel vatanımıza hâkim görünen atmosferin ve insanların münasebetlerinin fotoğraflarını ortaya koyan bir sohbet yaptı. Sadece yayına hazırlamak için gerekli olan zamanı kullanıp bu güzel hasbihali de hemen size ulaştırmaya çalıştık. Muhterem Hocamız 17:53 dakikalık bu nağmede şu konuları anlatıyor:

*Necâta (kurtuluşa) giden yol kalb temizliğinden geçer. Kalbi temiz olmayınca, insan çok kararlı yürüse bile zikzak çizmekten kurtulamaz.

*Kalb, eskilerin ifadesiyle “nazargâh-ı ilâhî”dir. Allah, insana insanın kalbiyle bakar. “(Allah sizin cisim ve suretlerinize değil) kalblerinize nazar eder.” fehvâsınca da, O’nun insanla muâmelesi kalbe göre cereyan eder. Zira kalb; akıl, mârifet, ilim, niyet, iman, hikmet ve kurbet gibi insan için çok ha­yatî hususların kalesi mesabesindedir.

*İnsan, selim bir kalbe sahip değilse, bir yere kadar müstakim görünebilir ama belli faktörler bir gün onda var olanı ortaya çıkarır.

*Günümüzdeki üslup bozukluğunun ve herkesin birbirine sataşmasının sebebi de kalblerin temiz olmamasıdır.

*İnanan insanların Allah ahlakıyla ahlaklanmaları gerektiği gibi, birbirine karşı muamelelerinde de Allah ahlakını esas almaları icap eder. Cenâb-ı Hak, kullarının eksik ve gediklerini söylerken sadece inzar değil aynı zamanda tebşir ifadeleri de kullanır; kötü âkıbetten sakındırırken mükâfat yolunu da gösterip teşvik eder. Mesela şöyle buyurur:

وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَى مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ

“Onlar ki çirkin bir iş yaptıklarında veya kendi nefislerine zulmettiklerinde, peşinden hemen Allah’ı anar, günahlarının affedilmesini dilerler. Zaten günahları Allah’tan başka kim affeder ki? Bir de onlar, bile bile işledikleri günahlarda ısrar etmez, o günahları sürdürmezler.” (Âl-i İmrân, 3/135)

*Mü’min severken de kızarken de ölçülü olmalı ve mülahaza dairesini her zaman açık bırakmalıdır. Nitekim, Rasûl-ü Ekrem (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimiz şöyle buyurur:

أَحْبِبْ حَبِيبَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ بَغِيضَكَ يَوْمًا مَا

وَأَبْغِضْ بَغِيضَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ حَبِيبَكَ يَوْمًا مَا

“Muhabbetinde dengeyi gözetip sevdiğin insanı ölçülü sev; belki bir gün nefret hislerini tetikleyen bir kimse haline gelebilir. Kin ve nefret duygularını harekete geçiren kimseye karşı da öfkende dengeli ol, kim bilir o da bir gün sevgini celbeden bir insana dönüşebilir.”

*Selim ve sâlim kalb mevzuu çok mühimdir, çünkü Kur’ân-ı Kerim onu mal ve evlâdın karşısına koymuş ve “O gün ki ne mal, ne mülk, ne evlat insana fayda eder. O gün insana fayda sağlayan tek şey, (kalb-i selim) Allah’a teslim ettiği selim bir gönül olur.” (Şuarâ, 26/88-89) buyurmuştur. Bağdatlı Ruhî, bu mazmunu şu mısralarla ne hoş seslendirir: “Sanma ey hâce ki senden zer ü sîm isterler / “Yevme lâ yenfe’u”da kalb-i selîm isterler.”

*Cenâb-ı Hak, en küçük bir iyiliği karşılıksız bırakmaz. Hadisçiler arasında “Bitâka” (üzerinde bir not yazılı olan küçük kağıt ya da kart) hadîsi olarak bilinen bir nebevî ihbarda Cenâb-ı Hakk’ın merhameti şöyle nazara verilmektedir: Bir insan (kıyamet günü) getirilir. (Terazinin) bir kefesine onun amellerinin yazıldığı doksan dokuz defter konulur; her biri göz alabildiğine uzundur. Diğer taraftan üzerinde kelime-i tevhid yazılı bitâka da getirilir. O kimse sorar: Ey Rabbim, bu defterlerle birlikte bu kağıt nedir? Allah Teâlâ buyurur: Muhakkak ki sen haksızlığa uğratılmayacaksın! Sonra, o bitâka, terazinin bir kefesine konulur. Allah Rasûlü (aleyhissalâtü vesselam) buyurur ki: “O kağıdın karşısında defterler çok hafif kaldı.”

*Bir başka hadis-i şerifte anlatıldığına göre; amel sandığında hayr u hasenâtının yanı sıra pek çok günahı da bulunan bir kulun hesabı görülür; mizanda sevap kefesi daha hafif gelince, azap ehlinden olduğuna dair hüküm verilir. Cezaya müstehak o kul derdest edilip perişan bir vaziyette, adeta sürüklene sürüklene mücâzat mahalline doğru götürülürken, ikide bir geriye döner ve bir sürpriz bekliyormuş gibi etrafına bakınır. Cenâb-ı Hak, meleklerine “Kuluma sorun bakalım; niçin geriye bakıp duruyor?” buyurur. (Geriye bakma meselesi bizim anlayacağımız şekilde konuşmanın gereği olarak, fizik âlemiyle alâkalıdır; yoksa, Zât-ı Ulûhiyet için mekan ve yön mevzubahis değildir.) Adamcağız der ki, “Rabbim! Hakkındaki hüsn-ü zannım böyle değildi; evet, âlem sevaplarla gelirken -maalesef- ben günah getirdim; fakat, Senin rahmetine olan inanç ve itimadımı hiçbir zaman kaybetmedim!.. Recâm oydu ki, bana da merhametinle muamele edesin ve beni de bağışlayasın!..” Bu mülahazalar ve Allah Teâlâ hakkındaki hüsn-ü zan, o insanın kurtuluşuna kapı aralar; neticede adamcağız “Kulumu Cennet’e götürün!” müjdesini duyar.

*İşte, inananlar bu ahlakla ahlaklanmalı ve en küçük bir iyiliği karşılıksız bırakmamalı, her insana sinelerinde yer vermelidirler. Mü’minler ancak böyle davrandıkları sürece, güç ve kuvvetlerini kısır çekişmelerle tüketmemiş olur, Cennet yolunda hayır uğrunda yarışır ve neticede çok başarılı işler ortaya koyabilirler.

Dualarınıza vesile olması istirhamıyla…

268. Nağme: Peygamber Vârisleri ve Davanın Hâdimleri


Sevgili dostlar,

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, makale ve sohbetlerinde “dava-yı nübüvvetin vârisleri”nden bahsediyor. Onları anlatırken özellikle istiğna ruhuyla vazifeye kilitlenme ve millete yüsr (kolaylık) yolunu göstermekle beraber kendi hayatında azimetleri kollama hususlarını nazara veriyor.

Bamteli çekimi yapmak üzere mescidde yerlerimizi alınca kıymetli Hocamıza “Dava-yı nübüvvet” tabirinin manasını ve “dava-yı nübüvvetin vârisleri”nin kimler olduğunu sorduk.

Muhterem Hocamız, öncelikle nübüvvet ve risalet vazifesinin Rasûl-ü Ekrem (sallallahu aleyhi ve sellem) ile son bulduğunu, artık peygamberliğin hiç kimse için söz konusu olmadığını; fakat, İnsanlığın İftihar Tablosu’nun tebliğ ve temsil ederek mü’minlere emanet bıraktığı dine sahip çıkılması gerektiğini; “dava-yı nübüvvet” derken de Kur’an ve Sünnet ile “Efendimiz’in talim buyurduğu esaslar”ın anlaşılması lazım geldiğini ifade etti.

Hocaefendi, daha sonra bir hadîs-i şerifin şerhi sadedinde, genel manada peygamberlerin miraslarının ilim, vârislerinin ise, evvela âlimler, saniyen din-i mübine hizmet eden bütün mü’minler olduğunu vurguladı.

Evet, söz konusu olan hadiste, nebilerin, geride dinar ve dirhem değil, ilim bıraktıkları belirtilmektedir. Dinar, altın; dirhem de gümüş para demektir ve bu iki değer ölçüsü bütün dünyalıkları temsil etmektedir. Allah’ın seçkin kulları peygamberler, bu fâni dünyalıklardan ancak zaruret miktarınca almışlar ve ebedî âleme giderken de geride paylaşılacak herhangi bir maddî miras bırakmamışlardır. Onlar, tebliğ ve temsil görevini sadece Allah rızası için yaptıklarını ve risalet vazifesinin karşılığında hiçbir dünyevî ücret beklemediklerini örnek hayatlarıyla ortaya koymuşlardır. Bu muvakkat âlemden ayrılırken de arkada sadece nümune-i imtisal güzel hallerini, sünnet-i seniyyelerini ve dini disiplinleri bırakarak hasbîliklerini bir kere daha göstermiş ve dava-yı nübüvvetin vârislerine hüsn-ü misal olmuşlardır. Dolayısıyla, Nebiler Sultanı’na vâris olan ilim ve amel ehli mü’minler de, O’nun kendilerine emanet ettiği Kur’an hakikatlerine ve Sünnet’ine gönülden sahip çıkmalı, i’la-yı kelimetullahı hayatlarının gayesi bilmeli ve kendilerini o ulvî gayeye adayarak birer emin emanetçi olmalıdırlar.

Bu itibarla, Ashab-ı Kiram başta olmak üzere her devirde halis mü’minlerin peygamber vârisliğinin hakkını verdiklerini anlatan muhterem Hocamız, Hazreti Fatıma annemizin hayatından misallerle mevzuyu derinleştirdi. Daha sonra konuyu günümüzün karasevdalılarına getirerek onlardan beklenen en önemli özelliklerin neler olduğunu anlattı.

17:26 dakikalık bu hasbihali (Bamteli olması için arşivde bekletmeden) dualarınız istirhamıyla hemen arz ediyoruz.

267. Nağme: Efendimiz, Annelerimiz, Dual Hayat ve Merhum Mehmet Uslu


Kıymetli arkadaşlar,

Bu sabahki derste Secde Sûresi’yle alakalı tefsirleri tamamladık; sonra da Ahzâb Sûresi’nden ilk sekiz ayet-i kerimenin müzakeresini yaptık. 12:34 dakikalık ses kaydında müzakere esnasında dile getirilen yorumları ve muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi’nin tamamlayıcı açıklamalarını bulacaksınız.

Muhterem Hocamız önce (Şeyh Ebu’l-Hasan eş-Şazilî hazretlerinin gördüğü rüyaya da dayandırılan) şu menkıbeyi anlatıyor:

Miraç’ta karşılaştıkları zaman, Hazreti Musa (aleyhisselam), Rasûl-ü Ekrem (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimiz’e, “‘Ümmetimin âlimleri, İsrail oğullarına gelen peygamberler gibidir.’ buyuruyorsunuz. Onlardan birini bize gösterir misiniz?” der. Peygamber Efendimiz, ‘İşte şu!’ diyerek manen İmam Gazali’yi çağırır. Hazreti Musa, “Senin adın ne?” deyince, Hazreti İmam, “Muhammed bin Ahmed bin Muhammed bin Mustafa bin Adem…” der. Musa Aleyhisselam, “Ben bir şey sordum, sen on şeyle cevap verdin; oysa cevabın soruya mutabık olması gerekir.” buyurur. İmam Gazali, “Efendim, bu itiraz sizin için de geçerlidir. Allah size ‘Elindeki nedir?’ diye sorduğunda, bunun cevabı sadece ‘Bu asamdır’ şeklinde olması gerekirken, ‘O benim asamdır. Ona dayanır ve onunla davarlarıma yaprak silkelerim. Ayrıca onunla daha pek çok ihtiyacımı gideririm.’ (Tâhâ, 20/18) demiştiniz. Maksadınız Allah Teâlâ ile daha fazla konuşmak değil miydi? Ben de sizin gibi ulülazm büyük bir peygamberi bulmuşken konuşmayı uzatmak için dedelerimin de isimlerini söyledim.” der. Bu cevap üzerine, Hazreti Musa, Peygamber Efendimiz’e (aleyhissalatü vesselam) “Şimdi anlaşıldı, gerçekten de senin ümmetinin âlimleri Beni İsrail’in peygamberleri gibiymiş.” buyurur. (bk. Busrevî, Ruhu’l-Beyan, Bakara, 2/143. ayetin tefsiri/ 1/249)

Kıymetli Hocamız daha sonra özellikle şu ilahî beyanlarla ilgili bazı nükteleri ve önemli esasları dile getiriyor:

وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا لَمَّا صَبَرُوا وَكَانُوا بِآيَاتِنَا يُوقِنُونَ

“Sabrettikleri ve âyetlerimize kesinlikle inandıkları zaman, onların içinden, buyruğumuzla doğru yola ileten rehberler yetiştirmiştik. Onlar, bizim âyetlerimize kesin bir şekilde inanıyorlardı.” (Secde, 32/24)

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيماً حَكِيماً

“Ey şanı yüce nebi, Allah’a karşı sorumluluklarını yerine getirmeye devam et, (Sen yapmazsın ya ümmetin de) kâfirlere ve münafıklara itaat etme(sin)! Muhakkak ki Allah her şeyi bilir, tam hüküm ve hikmet sahibidir.” (Ahzâb, 33/1)

مَا جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِن قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ

 “Allah, hiçbir adamın içinde iki kalb yaratmamıştır.” (Ahzâb, 33/4)

اَلنَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ

“Peygamber, mü’minlere kendi canlarından daha yakındır. Eşleri, onların analarıdır.” (Ahzâb, 33/6)

Değerli arkadaşlar,

Bildiğiniz üzere, geçtiğimiz günlerde Mehmet Uslu ağabeyimiz Hakk’a yürüdü. Dostları arasında “Müftü Efendi” olarak bilinen Mehmet ağabeyimiz için burada gıyabî cenaze namazı kıldıran muhterem Hocamız, derste de merhumu hayırla yâd etti.

O kıymetli insan için duaya vesile olması ümidiyle dersin ilgili bölümünden de bazı cümleleri ses kaydına dahil ettik.

Bu vesileyle, merhum Mehmet Uslu Ağabeyimize Mevlâ-yı Müteal’den sonsuz rahmet ve mağfiret diliyor, bütün aile fertlerine, yakınlarına ve dostlarına sabr-ı cemil niyaz ediyoruz.

Ayrıca, muhterem Hocaefendi’nın son günlerde dergi mizanpajlarıyla meşgul olduğunu haber vermiştik. Yeni Ümit ve Hira mecmualarının yapılışı esnasında çektiğimiz bir fotoğrafı da sabahki derse ait diğer iki fotoğrafla beraber sunuyoruz.



Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, ders sırasında el-Kulûbu’d-Dâria adlı dua mecmuasında yer alan, Zeynülâbidîn Ali b. Hüseyin Hazretleri’nin “Arefe Günü Duası”ndaki yürekler yakan hamd ü sena cümlelerine dikkat çekerken:

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, ders sırasında

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, Yeni Ümit ve Hira dergilerinin gelecek sayılarının mizanpajlarıyla meşgul olurken:

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, Yeni Ümit ve Hira dergilerinin gelecek sayılarının mizanpajlarıyla meşgul olurken

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, ders sırasında el-Kulûbu’d-Dâria adlı dua mecmuasında yer alan, Muhammed İbn Üsâme Hazretleri’nin “Virdü’l-Hamd” başlıklı münacaatındaki hamd ü sena cümlelerine dikkat çekerken:

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, ders sırasında

True-Hearted, but Not a Chauvinist


Question: Would you please explain the points that we need to be careful about while talking about certain spiritual guides who have a special place in our personal spiritual enlightenment, and thus whom we deeply love and respect?

Answer: As the believers strive to pour the inspirations of their soul into others’ hearts, they might sometimes have to express certain good things about the circle they are affiliated with. They must, however, definitely take into consideration the feelings of the people whose spirituality developed in a different lane. Others may tell or write about certain beauties they witnessed as becomes their understanding and style. However, a person with sound belief should never be chauvinistic or zealous and never make exaggerated statements about the people they love profoundly and respect deeply. If the points to be stated are not directly related to the spirit of religion but to secondary issues and details, and if stating them is likely to raise disagreements, then utmost sensitivity must be shown to avoiding talking about such issues.

A person may, for instance, be a very loyal follower of Sheikh Bahauddin Naqshbandi to such a degree that he or she may gladly be ready to sacrifice his or her life a thousand times for the sake of that blessed guide. However, there are different schools among the Naqshbandi order, such as the Mujaddidiyya, Khalidi, Kufrawi, and Taghi orders, and their followers might have some feeling of competing with one another (tanafus). Actually, tanafus does not mean competing with one another, but striving for more goodness with the consideration of “let me not fall behind the others on my path.” In other words, tanafus is a way of acting and competing for good, with the idea of not separating from fellow believers on the way to Paradise. But if one fails to hold this feeling in a balanced state, to maintain it, and in a way starts to abuse it, then it might give way to rivalry. Furthermore, the feeling of rivalry can turn into envy and intolerance. Such feelings are very dangerous for believers. For this reason, the believing souls should never narrow down issues to affiliation with certain groups in order to avoid provoking feelings of envy in those who walk on neighboring lanes; they should restrain their feelings for the sake of maintaining unity and concord among the wider circle of believers.

Steadfastness as the Greatest Rank

Indeed, what really matters is not following a certain person but being steadfast and true to the cause one’s guide tried to germinate by devoting his or her life to it, as people are mortal but the cause is everlasting. There is no title higher than being truthful. As revealed in a Qur’anic verse (an-Nisa 4:69), the truthful ones (who are loyal to God’s cause and truthful in whatever they do and say) come before martyrs and saintly ones. Abu Bakr, may God be pleased with him, is regarded as the greatest person after the Prophets and he was honorably referred by the Prophet as “The Truthful One.” In this respect, true wisdom is not to make exaggerated claims about the persons we love and respect by declaring them as Mahdi or Messiah, but to follow their example as much as possible on the path they walk.

Also, a person who claims to feel genuine and a great deal of attachment and love for a certain guide, but is not deeply saddened when remembering him, and does not shed tears after him, and does not open up his hands after performing one hundred cycles of Prayer at night and supplicate  “O Lord, resurrect me together with him!”, and most importantly, does not sacrifice whatever he has in the path of his guide and in the name of his sublime ideals, I believe he is not sincere in making such a claim. But this is only a criterion to be followed for the people themselves while making individual self-criticism, as we should not, indeed cannot, charge anybody with being insincere.

In addition, it also needs to be known that if you set to extoll the virtues of a certain guide, you might unintentionally provoke others and raise many different oppositions against him. We can even say that your exaggerated words, attitudes, and behaviors do not only provoke anti-religionist circles but also other circles of faithful ones. When you narrow down the issue to certain individuals, you even provoke other circles trying to serve faith and cause their ruin with the sin of envy. In this respect, let me reiterate that what really matters is not the individual himself but perfect loyalty to his cause.

Exaggerated Remarks as Harmful as Betrayal

Attributing good acts and achievements solely to people seeming on the fore, and thus making exaggerated statements about them, is evident injustice and wrongdoing. If there is any success and achievement, it is a Divine bestowal for the sake of the collective spirit. Therefore, ascribing all the services carried out to the ones seeming on the fore is both a grave disrespect toward God—that might lead to associating partners with Him—and unfairness toward the efforts of other people who exert themselves for His sake.

As for seeming on the fore, we should never forget that we are brothers and sisters. Some people may have come earlier and thus have been placed in certain positions in the first ranks as a dictated Divine blessing—that is, Divine destiny may have decreed certain people to come to this world earlier; nobody can determine the time of his or her birth. Therefore, preceding others in time cannot be criterion for absolute value. The noble Prophet, peace and blessings be upon him, stated that those who do not show compassion to the young and those who do not respect the elderly are not one of his followers. Accordingly, we always respect the elderly. However, this does not mean attributing titles to them that they are not eligible to bear and singing their praises near others with exaggerated statements. For example, those who learned truths of faith from the students of Bediüzzaman, such as Hulusi Yahyagil and Tahiri Mutlu, may their abode be Paradise, can view those righteous people as the qutbs, or the axes of the spiritual hierarchy. However, if they express their feelings about these people and their master chauvinistically, it will be a betrayal to the cause of those great guides.

In our time as well, there may be certain volunteers who migrated to different parts of the world and made important achievements. Even if it is based on innocent and sincere thoughts, speaking too highly of those persons under different spiritual titles will be a betrayal against the Movement of Volunteers as a whole, because this means forming new opposition groups envious of their achievements. People who are unaware of your sincerity may exceed all bounds of fairness and respond by making unbecoming claims. You cannot hold others’ tongues. However, you can willfully save your own tongue from exaggerated and chauvinistic statements. I find this issue extremely significant to the future of the Volunteers’ Movement. For this reason, I believe in the importance of constant and overall counseling on this issue. In some respects, this can be seen as one of the requisites of serving on this path.

Seeing Oneself as “Nothing within Nothing”

Additionally, when you come together with the believers who serve on other lanes, it is very important to refer to the people whom they respect by expressing their virtues and appreciating them—if you show respect, you will be shown respect. But if you give in to narrow-mindedness and only speak of love for your own way, you distance others from yourself and raise negative reactions against the circle you are affiliated with. People who cherish deep love for their own path and seek to make others love it must consider whether this can best be accomplished by emphasizing only the people from their own circle or by appreciating others and feeling respect for them.

In conclusion, even though we walk on different lanes for the sake of upholding the truth, as fellow believers we resemble bearers of a lofty treasure, each of who holds it from one side. Making a remark such as, “This person bears the heaviest side of this treasure,” is not at all sensible as it might evoke feelings of rivalry. If it really is the truth, God Almighty will already give him the greatest reward. But if we sing the praises of certain people from among us in this world, we will have both committed the sin of associating partners with God—by ascribing Divine works to certain individuals—and sabotage the spirit of concord and unity. In fact, people whose primary concern is upholding the belief in the Unity of God and fighting against the idea of associating partners with God should avoid the slightest trace of what they fight against. God Almighty is the One who brings everything to existence. In the Qur’an, He declares that it is He who created us and our actions (see as-Saffat 37:96). Therefore, the notion of “I did it! I made it!” is an anathema that Greek philosophy inflicted upon Muslims. We need to rid ourselves completely from all such things and subscribe to a thorough understanding of Divine Unity.

A person’s conception of himself or herself vis-à-vis God Almighty is an important essential for attaining Divine Unity by attributing everything to the Almighty God. As Bediüzzaman states in the conclusion of “The Twenty-Sixth Word,” you must say: “O my arrogant carnal soul. Do not be proud of your services to God’s religion. As stated in a Prophetic Tradition,1 God may strengthen this religion by means of a dissolute person. You are not pure, so regard yourself as that dissolute person.” With this example, he reveals how he sees himself as nothing and teaches a lesson on how we should view ourselves. Likewise, he addresses his carnal soul in “The Eighteenth Word”: “Do not say: ‘I am an object of Divine manifestations. One who receives and reflects Divine beauty becomes beautiful.’ That beauty has not assumed a perpetual form in you, and so you may reflect it for only a short time.” Given that such a great guide sees himself as nothing, what befalls upon us is to see ourselves as “nothing within nothing.”

1. Sahih al-Bukhari, Jihad, 182

This text is the translation of “Hamaset ve Sadakat

266. Nağme: Sabahın Müjdecisi Karanlıklar ve Erdiğini Bilmeyen Kahramanlar


Değerli dostlar,

Bugün en son çay fasıllarından birini paylaşacağız. 17:31 dakikalık ses ve görüntü dosyaları halinde sunacağımız bu hasbihalde muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi şu hususlara değiniyor:

*Itrî Mustafa Çelebi (Buhûrizâde) ne hoş söyler: “Sâyesi düşmez yere bir böyle nahl-i Tûr’sun / Mihr-i âlem-gîrsin baştan ayağa nursun!” Böyle sözler söyleyen ve Allah Rasûlü’ne muhabbetini ifade eden insanlar, sadece bizim tarafımızdan değil, melekler, ruhânîler ve mü’min cinler tarafından da yâd edilirler. İnsanlığın İftihar Tablosu, zaten kazanmış gitmiştir; O’nu böyle yâd edenler, o senalarıyla kendileri kazanırlar.

*Her nimet hamd ü sena ve şükürle karşılanmalıdır ki yeni nimetlere davetiye çıkarılmış olsun.

*En olumsuz hadiseler karşısında bile Cenâb-ı Hakk’ın engin rahmetinden hiç ümit kesmemek lazım.. hep bir kapı aralığı bırakmak lazım. Belalar ve musibetler o kapıların arkasına gelseler, girseler, sonra da üst üste sürgüler vursalar, ne yapıp yapıp yine bir aralık bulmalı ve hep Cenâb-ı Hakk’ın engin rahmetine bakmalı.

*İnsan hangi hadiseyle karşı karşıya kalırsa kalsın, Hazreti Adem gibi hemen doğrulmasını bilmeli, sair enbiyanın yaptığı üzere halini Allah’a arz edip boğucu mülahazalardan sıyrılmalıdır.

*Gece gündüz hep birbirini takip edegeldiği gibi bela ve safa, mağlubiyet ve mansuriyet tenavübiliği (nöbetleşmesi) de söz konusudur. Yer fiziğindeki değişimler gibi, milletler tarihinde de sürekli, dönüşüm “devr-i dâimler”i yaşanmış ve her zaman zirveler düşüşlerle noktalanmış, çukurlar da şâhikalarla nefes almıştır. Yani hadiseler hiçbir zaman aynı çizgide cereyan etmemiş, aksine geceleri gündüzler, kışları da baharlar takip edegelmiş; yer yer bazı milletler, bayramlarla-seyranlarla kucaklaşırken, bazıları da mâtemlerle, inkisarlarla kıvrım kıvrım yaşamış.. ve zaman gelmiş her şey tersine dönmüş; gülenler ağlamış, ağlayanlar da gülmüş… Bu husus, insanın şahsi hayatında da benzer şekilde cereyan etmektedir. Zaten, dünden bugüne hemen her zaman bizde, ümit daha önde, beklentiler ilâhî inâyet destekli; yeis ve inkisar ise, birkaç adım geride ve Allah’tan kopuk kalblerin isi-pası olarak bilinegelmiştir. Evet yeis her türlü kemâlâtı engelleyen bir mânia, iradeyi felç eden bir maraz ve insanı boğan bir bataklıktır.

*“Âbistan-ı sefâ u kederdir leyâl hep / Gün doğmadan meşîme-i şebden neler doğar…” (Geceler hep safa ve kedere gebedir. Gün doğmadan gecenin dölyatağından neler doğar.) (Rahmî)

*Her sıkıntı bir kolaylığa gebedir ama haml müddetine sabretmek gerekir. İmam Sühreverdî ne hoş söylemiştir: “Karar kararabildiğin kadar! Karar ki, karanlığın açılması en çok koyulaştığı zaman başlar.” Karanlık oldu diye onun içinde gömülüp gitmemeli; o karanlığın içinden bile sürekli ışığa yollar vurmalı.. Allah varken, niye karanlığın içinde ışık olmasın ki?!. Tabiat hâkim değil ki!.. Tabiat O’nun bir kitabıdır; O’nun tasarrufu altındadır; kapkara şeyleri siler bembeyaz şeyler yazar onlar yerine!..

*Nimetlerle küstahlaşmamalı, musibetler içinde de boğulmamalı!.. Nimetler karşısında hamd ü sena ile gürlemeli; beriki olursa da Allah’ın o mevzudaki takdirine rıza göstermeli!..

*En güzel ermişlik, erdiğinin farkında olmayanlarınkidir. Erzurumlu olup Ege’de yaşayan Kurban Dayı ve Abdülhamid Han hazretlerinin yaveri Medet Efendi öyleydiler.

*Henüz 12-13 yaşlarında iken, Abdülhamid Han hazretlerine yaverlik etmiş Medet Efendi diye bilinen bir şahısla beraber aynı binada kaldım. İttihatçılar 31 Mart hâdisesinde Abdülhamid’i tahttan indirince onu da deli diye tımarhaneye atmışlar. Tuhaf hâlleri vardı.. Alvar İmamı onun hakkında, “Bu, ermiş; fakat farkında değil.” derdi. İşte onunla kaldığımız dönemlerde her gün bana pardösüsünün cebinden portakal çıkarır verirdi. Çocukluk bu ya.. bir gün “Bu cep bu kadar portakal alır mı?” dedim ve elimi o cebe soktum; bir de ne göreyim, cebin dibi delik!..

265. Nağme: “…VE GAYBIN SON HABERCİSİ” (Bugünkü Cuma Hutbesi)


Kıymetli arkadaşlar,

Bugün Cuma namazında mescidimizin hatibi Cemal Türk Hocamız/ağabeyimiz idi. Cemal ağabeyimiz önce muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi’nin “Allah, Kâinat, İnsan ve Nübüvvet” başlıklı makalesinden üç dört paragraf okudu; daha sonra “…Ve Gaybın Son Habercisi” unvanlı müthiş başyazıyla devam etti.

İnsanlığın İftihar Tablosu’nun anıldığı yerler ıtır çarşısına döner; ismi zikredilince gönüllere birden bire O’nun başlar döndüren kokusu siner. Hutbe boyunca mescidimizde de öyle oldu; hem okuyanın samimiyeti hem makalenin mükemmeliyeti hem de dinleyenlerin O’na olan hasreti salona bambaşka iklimlerin atmosferini taşıdı.

İşte bugünkü nağmemizde o Cuma hutbesini yazı, ses ve video dosyaları olarak paylaşacak; bu vesileyle her bir cümlesi ayrı bir yazı konusu olan o iki câmi makaleyi de hatırlatmış olacağız.

Dualarınıza vesile olması istirhamıyla…

Dosyayı yazı olarak indirmek için tıklayınız

Dosyayı PDF olarak indirmek için tıklayınız


Cuma Hutbesi

اَلْحَمْدُ للهِ. اَلْحَمْدُ للهِ. اَلْحَمْدُ للهِ الَّذِى هَدَانَا لِهذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لاَ أَنْ هَدَانَا اللهُ. وَ مَا تَوْفِيقِي وَ لاَ اعْتِصَامِي إِلاَّ بِاللهِ. عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ أُنِيبُ. أَشْهَدُ أنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، وَ لاَ نَظِيرَ لَهُ، وَ لاَ مِثَالَ لَهُ. اَلَّذِى لاَ أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْهِ، كَمَا أَثْنَي عَلَى نَفْسِهِ. عَزَّ جَارُهُ، وَ جَلَّ ثَنَاؤُهُ، وَ لاَ يُهْزَمُ جُنْدُهُ، وَ لاَ يُخْلَفُ وَعْدُهُ، وَ لاَ إِلهَ غَيْرُهُ. وَ نَشْهَدُ أَنَّ سَيِّدَنَا، وَ سَنَدَنَا، وَ مَوْلاَنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَ حَبِيبُهُ وَ رَسُولُهُ. اَلسَّابِقُ إِلَى الأَنَامِ نُورُهُ، وَ رَحْمَةٌ لِلْعَالَمِينَ ظُهُورُهُ. صَلَّى اللهُ تَعَالَى عَلَيْهِ وَ عَلَى آلِهِ وَ أَوْلاَدِهِ وَ أَزْوَاجِهِ وَ أَصْحَابِهِ وَ أَتْبَاعِهِ وَ أَحْفَادِهِ أَجْمَعِينَ. أَمَّا بَعْدُ: فَيَا عِبَادَ اللهِ! إِتَّقُوا اللهَ تَعَالَى وَ أَطِيعُوهُ. إِنَّ اللهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ الَّذِينَ هُمْ مُحْسِنُونَ. فَقَدْ قَالَ اللهُ تَعَالَى فِي كِتَابِهِ الْكَرِيمِ: أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ. بِسْــمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحِيم. وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ. وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا *و في أية أخرى، مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَكِنْ رَسُولَ اللهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ، وَكَانَ اللهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًاـ صَدَقَ اللهُ الْعَظِيمُ. وَبَلَّغَنَا رَسُولُهُ النَّبِيُّ الْكَرِيمُ

Tarih boyu peşi peşine gelen bütün nebiler rehberlik misyonuyla gelmiş; insanlığın geçeceği yollara ışıklar saçmış; yoldakilerin gözlerinden perdeyi kaldırmış; Allah, kâinat ve eşyânın hakikati adına arkalarındakilerin ufuklarını aydınlatmış ve onları yalnızlık tasasından, kederinden ve akıbetleri itibarıyla da belirsizlik endişelerinden kurtarmışlardır.

İlk insan ve ilk nebiden itibaren her nübüvvet hareketi temel konularda müşterek bir yol takip etmiş: sürekli, tevhid, haşr ü neşir, peygamberlik, kulluk ve adalet gibi esasları nazara vermiş; füruata ait meselelerde de zaman, umumî şartlar ve insanlığın ulaşabildiği seviyeye bağlı irşad, tembih ve değişik ikazlar televvünüyle yoluna devam etmiş; etmiş ve müntesiplerine hep yüksek hedefler göstermiştir.

Kur’ân, rüşdünü idrak etmiş insanlığa son mesaj ve son çağrıdır. En son gelen bu ilâhî risalet, bütün dinlerde aynı olan değişmez muhkem esasları hatırlatmanın yanında, inkişaf buudlu füruattaki emirleriyle de, bütün zaman ve mekânların ihtiyacını karşılama vaadiyle gelmiş ve dinî düşünceye son noktayı koymuştur. Bundan sonra artık insanlık, bu son mesajın ışığı altında yoluna devam edecek; gelişme ve değişme enerjisini bu yeni nizama bağlı kullanacak ve mutlak hakikate ulaşma cehdini de onun vesâyeti altında gerçekleştirmeye çalışacaktır.

Evet, artık bundan sonraki çağlar Kur’ân çağı ve bundan sonraki devran da İnsanlığın İftihar Tablosu’nun devranıdır. Kulak verilecek mesaj O’nun mesajı ve önümüzdeki upuzun yollarda hep par par yanacak çerağ da O’nun çerağıdır. Evet, şimdi ferman her şeyi halis tevhide ircâ eden bu En Büyük Muvahhid’de…

…Ve Gaybın Son Habercisi

Allah, kâinat ve insan konusunda son sözü, varlık ağacının çekirdeği, kâinat kitabının ille-i gâiyesi ve Hakk’a davetin en gür sesi olan Hazreti Muhammed (sallallâhu aleyhi ve sellem) söylemiştir. “Gayb” ve “Gaybü’l-gayb”ın son habercisi O, eşya ve hâdiselerin yanıltmayan yorumcusu O, insan ve Yaratıcı münasebetini hem de herhangi bir iltibasa meydan vermeyecek şekilde ortaya koyan O ve böyle bir münasebetin gereklerini açık-seçik belirleyen de O’dur. O, bir yönüyle ilk ve Hakk’a en yakın, diğer yönüyle de son, fakat en emin bir kurbet rehberidir. (…) Nübüvvet çerağı başta O’nunla tutuşturulmuş, özündeki mânâ ve muhteva da en nurefşan şekliyle yine O’nunla ortaya konmuştur. Evvel­den evvel ilk nur O’nun nuru, son ışık tufanı ise O’nun haricî âlemdeki zuhurudur. Bir başka zaviyeden O, âfak ve enfüsün fihristi, varlığın özü, usâresi, yaratılış ağacının gaye çerçevesinde en münevver meyvesi ve Yüce Yaratıcı adına bütün ins ü cinnin de efendisidir. (…)

Onun şöhreti tâ Âdem Nebi öncesine dayanmakta; ziyası vücudundan evvel dillere destan; kudûmu ise –ayağı başımızın tacı– bütün insanlığa bir ihsandır. Varlığı vücud sadefinin en saf incisi, mesajı da mesajların en umumîsidir. (…) Taayyün ve kaderî programda evvel O, nübüvvet davasında son sözün hatibi O, zahirin hakikî şârihi O, esrâr-ı bâtının nâtıkı da O’dur. (…)

Bütün bu özelliklerinin yanında O, Kur’ân mucizesi ve kevnî harikalar gibi o kadar çok payelere mazhar olmuştu ki, bunları ta’dat etmek bile mücelletler ister.. aslında, O’ndaki bütün bu derinlikler O’nun melekûtî yönüne ait enginliklerinden kaynaklanıyordu ki, O bu yanıyla her türlü tarif ve tavsîfi aşkın bir mahiyet arz etmektedir.. evet, O’nun mahiyeti meleklerden de ulvî ve taayyünü bütün varlığın ilki ve öncüsüdür. Varlığı bir ilk nur ve nüve olduğu ayanlardan ayan; O’nunla harekete geçmiştir kutsal kalem, O’nunla gerçekleşmiştir beşerî plan ve O’dur nübüvvet silsilesinde vücud-u Hakk’a en açık burhan. O’dur Hazreti Zât’ın ilk mir’at-ı mücellâsı; O’dur ilâhî sıfatların en şeffaf mahall-i tezahürü; O’dur kâlî ve hâlî Hakk’ın en fasih tercümanı, Allah’ın cihanda mücessem rahmeti ve bizlere lütuf ve nimetlerini tamamlamasının remzi.

O’nunla esrâr-ı ulûhiyet bütün vuzûhuyla bilinir olmuş; O’nunla cihanlar nurlanmış ve varlığın çehresindeki zâhirî sisler-dumanlar silinmiş; kâinatın öbür yönündeki hakikatler ayan-beyan ortaya çıkmış ve Âdem Nebi’ye icmâlen bildirilen her şey O’nda tam tafsîle ulaşmıştır.

Evet bizleri yanıltmadan Hakk’a ulaştıran biricik vesile O; ilâhî esrâr hazinelerinin anahtarları O’nda; varlığın mebde ve müntehâsının sırrı da O’na emanettir.

O mümtazlardan mümtaz Zât, Cenâb-ı Hakk’ın O’na itaati kendine itaat kabul ettiği bir kıblenümâ; O’nun neşrettiği nurlarla, bir kitaba, bir saraya, bir meşhere dönüştü kâinat ve aydınlandı kapkaranlık o koskoca amâ. Zulmetler ziyâ oldu sayesinde, buluştu O’nun aydınlık ufkunda son kez arz u semâ.

Mesajı Kur’ân O, ufku irfan O, beyanı burhan O ve iki ci­hanın vesile-i saadeti de O’dur. Hakk’ın, harika bin nişanla taltif ettiği zât O, nâmı, Kur’ân’ın referansına bağlı kıyamete kadar yâd-ı cemîl olarak anılacak da O’dur. O’dur insanlığın medâr-ı şerefi, nübüvvet hakikatinin merkez noktası. Pey­gamberler ordusunun seraskeri ve ins ü cinnin yanıltmayan rehberi. O’nun beyanı, Fuzûlîce ifadesiyle: “Enbiyâ leşkerine mîr-i livâdır.” O’nun kitabı Hak’tan bize en büyük armağandır. “Ruh-u A’zam”ın mahall-i tecellisi O ise –ki öyle olduğu muhakkaktır– O’nun mesajı da ruhlarımızın âb-ı hayatıdır. O’nunla insanlık gerçek insanî değerlere uyanmış ve O’nunla Allah’ın istediği renge boyanmıştır. O’nsuzluk tam hasret ve hicran, O’ndan kopma da apaçık bir dalâlet ve hizlandır.

Evet, esmâ-i ilâhiye ve sıfât-ı sübhâniyenin merkez noktası O, peygamberlik semasının kutup yıldızı da O’dur. İlk zuhur ve icmâl-i hakikat O’na bağlı gelişmiş, son mücessem ilâhî inayet O’nunla ifade edilmiş ve kıyamet günü her kapıyı açacak şefaat anahtarı da O’na teslim edilmiştir/edilecektir. (…)

Gökler velîmesine çağrılan Hakk’ın özel davetlisi O’ydu; herkesin gözünü diktiği “Kâb-ı Kavseyn”e uğrayıp geçen de yine O’ydu. “Sidretü’l-Müntehâ”nın misafiri olmak sadece O’na bahşedilmiş bir mazhariyet, مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغَى mazmununca gördüğü şeyler karşısında başının dönmemesi, bakışlarının bulanmaması da O’na lütfedilmiş özel bir temkindi. O, Âyetü’l-Kübrâ’nın kendi hususiyetleriyle zuhûrunu müşâhede etti, ama asla gözleri kamaşmadı; kamaşmadı ve bütün gök ehlince “müşârun bi’l-benân” oldu. Cibril, ilk defa O’nunla, idrak edilmez bir gök yolculuğunda bir beşere arkadaş ve hadim oluyordu… Bu yolculukta aynı zamanda O, berklerin ışık hızını aşkın bir süratle fizik âlemlerini aşarak fizik ötesine yürüyor ve görülmezleri görüyordu. “Sidretü’l-Müntehâ” ilk konak.. “Kâb-ı kavseyni ev ednâ” idrakinde aklın pes ettiği bir zirve.. ve likâullah da idrak ufkumuzu aşan bir mazhariyet.. bütün bunların kahramanı ise, (Şeyh Galip’in ifadesiyle) o Sultan-ı Rusül Şah-ı Mümecced, bîçarelere devlet-i sermed, dîvân-ı ilâhîde ser-âmed, Ahmed ü Mahmud ü Muhammed idi. O, gördü, gördüklerini gördürmek üzere aramıza döndü; duydu, gelip duyduklarını ruhlarımıza duyurdu.. ve vicdanlarımıza Evvel ü Âhir’in, Zâhir ü Bâtın’ın esrarını fısıldadı. Evvel’in en önemli remzi O, Âhir’in nurefşân aynası O, Ehadiyet-i Zâtiye ve Vahidiyet-i Sıfâtiyenin en bülendâvâz davetçisi O; zât, sıfât ve esmâ bilgisinin en emin emanetçisi hakikî insan-ı kâmil de O’ydu… O, taayyün-ü evvel’den Ahmed unvanıyla insanlık ufkunun muhaciri; Mekke’den Muhammed namıyla Medine şehrinin misafiri; berzahtan Mahmud namıyla livâü’l-hamdin mihmandarı ve bütün esmâ-yı şerifesiyle Cennet ve Cemalullah’ın perdedarı, ruhânî âlemlerin feyz kaynağı ve cismaniyet âleminin de asıl cevheriydi.

Ey varlığın özü ve nüvesi, yaratılış ağacının meyvesi ve tevhid hakikatinin en gür sesi.! Eğer Sen olmasaydın bizim ve kâinatların ne anlamı olurdu ki.! Biz, Senin sayende kendimizi okuyabildik ve konumumuza göre –geçebildikse– doğru bir duruşa geçebildik. Belirsiz görünen varlık ve hâdiseler Senin kudûmunla aydınlandı. Teşrifinle her şeyin rengi değişti ve her nesne varlığın perde arkası adına fasih bir lisan kesildi. Sâyen yere düşmese de, sâyende düşmekten, düşüp ebedî helâk olmaktan kurtulduk. Kâinat muammasını çözüp değerlendirme vazifesi tâ ezelde Sana verilmişti. Senden evvel gelenler, ömür boyu sadece bu muammanın icmâlini heceleyip durdular. O muammayı hall ve o icmâli de tafsil eden Sen oldun. Her iki cihanın anahtarları da takdir-i evvel ve teslîm-i âhirle Sana verilmiştir; dünya kapısını açan Sen; ukbâ yolunu gösteren de Sensin. Mesajınla Sen hakikat-i tevhidin sözcüsü, cin ve insin de kurtarıcısı oldun. (…)

Sensin gaye varlık ve öteler ötesinde muhaverelere konu biricik mevcut.. Sensin yokluğun bağrında ilk kızaran gül.. Sensin şu bağistan-ı cihanı velveleye veren bülbül.. Sensin muktedâ-i ekmel ve rehber-i küll ve Sensin “amâ” üzerindeki ince tül.

أَلاَ إِنَّ أَحْسَنَ الْكَلاَمِ وَ أَبْلَغَ النِّظَامِ. كَلاَمُ اللهِ الْمَلِكِ الْعَزِيزِ الْعَلاَّمِ. كَمَا قَالَ اللهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فِي الْكَلاَمِ. وَ إِذَا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ. وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ. أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ. بِسْـمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ: يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا وَدَاعِيًا إِلَى اللهِ بِإِذْنِهِ وَسِرَاجًا مُنِيرًا وَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنَا وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ ـ

اَلْحَمْدُ للهِ. اَلْحَمْدُ للهِ. اَلْحَمْدُ للهِ حَمْدَ الْكَامِلِينَ كَمَا أَمَرَ. نَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ اللهُ وَ نَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ النَّبِيُّ الْمُعْتَبَرُ. تَعْظِيمًا لِنَبِيِّهِ وَ تَكْرِيمًا لِفَخَامَةِ شَانِ شَرَفِ صَفِيِّهِ. فَقَالَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ قَائِلٍ مُخْبِرًا وَ آمِرًا: إِنَّ اللهَ وَ مَلاَئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِيمًا}. لَبَّيْكَ…

 إِنَّ اللهَ يَاْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الإِحْسَانِ وَ إِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَي وَ يَنْهَي عَنِ الْفَحْشَاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الْبَغْيِ. يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ


264. Nağme: Manada Derinleşmezseniz “Derin”lerle Baş Edemezsiniz!..


Kıymetli arkadaşlar,

Yine bir hasbihalden çıkar çıkmaz, Allah’ın dinleme imkanını lütfettiği çok güzel bir sohbeti daha sizinle paylaşmak için bilgisayarın başına geçtik. Her zamanki gibi bir an önce terütaze size ulaştırmak için acele ediyoruz.

Daha 2-3 saat önce ikindi namazını kılınıp tesbihat yapılır yapılmaz, muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, dolabından sakarin istedi. Zira, aşırı hâlsizliğe ve terlemeye, hafif baygınlığa yol açan, kanda normalden daha az şeker bulunması rahatsızlığı diyebileceğimiz hipoglisemi geçirme tehlikesi sezmiş; şekerinin ciddi şekilde düşmesinden endişe etmişti. Sakarin kullanıp bir miktar bekledi ve bu nağmede arz edeceğimiz enfes hakikatleri dile getirdi.

*Maddî hayatımızın sıhhat ve afiyet üzere devamı adına ihtimam gösterdiğimiz gibi (en az onun kadar) manevî hayatımızın sıhhat ve selameti hesabına da dikkatli yaşamalıyız.

*Uhrevî hayatımız adına hassas yaşamamız, hem Rabbimize, hem de O’nun emirlerine karşı saygının gereği olduğu gibi, bizi bulunduğumuz seviyeye bağlı kalmaktan kurtarıp derinleşmemizi de sağlayacak bir vesiledir.

*Allah Rasûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem), bir hadis-i şerifte abdest almayı “isbağ” kelimesiyle ifade etmiştir ki, bu kelime, abdestin gereklerini eksiksiz ve tastamam yerine getirmek, ağıza ve buruna dolu dolu su vermek, elleri ve ayakları iyice yıkamak demektir. Hadiste kullanılan diğer bir ifade de “ale’l-mekârih” sözüdür; bu da, bütün zorluklarına rağmen, soğuk-sıcak demeden suyun başına koşup tastamam abdest almak manasını ihtiva etmektedir. İşte şartlar ne olursa olsun, böyle tastamam abdest alma, uhrevî hayata ve ibadetlere ihtimam gösterme demektir ki, bu da Allah’a saygının, O’nun emirlerine saygının, o ibadete saygının ve insanın kendisine saygısının ifadesi olduğu gibi, aynı zamanda başkaları üzerinde de tesir hasıl edecektir.

*Çoğu zaman şadırvan başında şuurluca abdest alan bir insanın hali, gönüllere, bir kitap dolusu felsefe döktürmekten daha çok tesir eder.

*Dünya bir müstevda’dır (geçici, kısa süreli ve veda edilip gidilecek bir mekandır); burada emaneten ve iğreti duruyoruz. İbadetlere ihtimam göstermek, asıl vatana ehemmiyet vermenin ve oraya ait beklentilere imanın bir neticesidir.

*Mü’min için derinleşmenin sonu yoktur ve o her zaman daha bir derin olma peşinde koşmalıdır.

*Elemsiz lezzet, sadece Allah yolunda olan işlerdedir.

*Şayet mü’minler kendi düşüncelerinde derinleşmez, iman, marifet, muhabbet ve zevk-i ruhani açısından her gün farklı bir duyuşa yelken açmazlarsa, karşılarındaki derin devletlerle, derin organizasyonlarla, derin sistemlerle başa çıkamazlar.

*Sizin zâd, zahire ve cephaneniz “Lâ havle velâ kuvvete illa billlah”tır.

*Allah Rasûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) cihad meydanında düşmanla karşılaşacağı zaman bir taraftan maddî planda bütün hazırlıklarını yapıyor ve sebepleri eksiksiz yerine getiriyor; diğer yandan da harbin her aşamasında Cenâb-ı Hakk’a el açıp dua dua yalvarıyordu. Kollarını öyle kaldırıyor ve öyle yana yakıla dua ediyordu ki, ridası omuzundan düşüyor, Hazreti Ebu Bekir gözyaşları içinde yerden alıp onu tekrar Efendimiz’in mübarek omuzlarına koyuyordu.

*Bugün adanmış ruhlara da hemen her yönden hücum eden kimseler oluyor. Evet, günümüzde maddi kılıç kınına girmiştir, Kur’an’ın elmas kılıcıyla mücadele etmek lazımdır. Bu arada dua hususunda da asla kusur edilmemeli, her fırsatta insanın Allah’a en yakın olduğu secde anı kollanmalı; Kur’an ayetlerinde geçen ve Peygamberimizin okuduğu rivayet edilen dualar tekrar edilmeli; o duaları bilmeyenler de kelam-ı nefsi şeklinde dua mülahazalarıyla dolmalıdırlar. Mesela, “Allahım yeryüzünde açılımda öncülük yapanlara, önden giden atlılara hiçbir yerde hezimet, falso ve fiyasko yaşatma!” diye akıllarından geçirebilirler. Kendileri hesabına da (Abdülkadir Geylanî hazretlerinin, “Halim Sana ayan, söze ne hâcet!” dediği gibi) “Allahım, halimi Senin bilmen, benim onu şerhetmeme ihtiyaç bırakmıyor; beni talepten müstağni kılıyor!” mülahazalarıyla dolabilirler.

19:57 dakikalık bu nağmeyi dualarınıza vesile olması istirhamıyla sunuyoruz.

263. Nağme: Hayatın Mevsimleri O’nunla Şirinleşir!..


Değerli arkadaşlar,

Daha iki saat önce muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, yaşlılığın zorluklarından hareketle sözlerine başlayıp ihtiyarlığı çocukluk, olgunluğu gençlik dönemleri kadar şirinleştirmenin vesilelerine dikkat çekti. Bir senenin farklı mevsimleri olduğu gibi hayatın da çeşitli mevsimleri bulunduğunu ve hepsinin kendine has güzelliklerinin var olduğunu belirten kıymetli Hocamız, 15 dakikalık hasbihalinde şu hususlara değindi:

*Hastalıkların ve rahatsızlıkların sebebiyet verdiği sıkıntılara rağmen yaşlılığın da güzel yanları var. Özellikle, ahirete iştiyak hâsıl etmesi yönüyle ihtiyarlığı duymak da çok önemli. Hele bir de gönlünde az çok “vuslat arzusu” varsa, insan bir taraftan maruz kaldığı sıkıntılara katlanmanın sevabını, diğer yandan da vuslat iştiyakıyla yanmasına rağmen “artık gelebilirsin” emrini alacağı ana kadar sabretmenin sevabını kazanır.

*Dikkatle bakılsa, hayatın her rengi, deseni ve mevsiminin çok şirin olduğu görülecektir. Çocukluğun ayrı bir şirin yanı var.. gençliğin ayrı bir şirin yanı var.. orta yaşın ayrı bir şirin yanı var.. ihtiyarlığın da ayrı bir şirin yanı var!..

*Hayatın mevsimlerini şirinleştirmenin yolu her fasılda ne yapılacağını bilmekten geçer.

*Hiçbir gölgenin olmadığı mahşer meydanında Zıllullah’ta (Allah’ın gölgesinde) gölgelenecek insanlardan biri de gençliğini Allah’a ibadetle tezyin eden gençtir.

*Cismâniyete, bedene, beşerî garîzelere, şehevât-ı nefsaniyeye ve bohemliğe başkaldırma öyle bir ibadettir ki onun eşi menendi olamaz.

*Şayet şikâyet niyeti yoksa, yaşlının uf puf etmesi bile ibadettir. Hastanın inlemesi tesbih yerine geçer.

*O’nun muradı istikametinde yaşanan hayatın her faslı güzeldir. O’nun muradına göre değilse, çocukluk çirkin.. delikanlılık çirkin.. olgun yaş çirkin.. yaşlılık çirkin.. ölüm çirkin.. berzah hayatı çirkin.. hesap ağır.. mizan vefasız.. köprü tutarsız.. Cehennem yüzsüz!..

*Mevcudu inkar etmek de nankörlük olur; bu ititbarla da “Hiçbir şeye mazhar değiliz” dememeli.. fakat, hayatı rantabl değerlendirdiğimiz de söylenemez.

*Kendimizi sorgulama, eksiğimizi gediğimizi görme, zikzaklarımızı hep nazara alma, güzel değerlendiremediğimiz ya da bütün bütün kirletip zayi ettiğimiz günlerin pişmanlığını duyma ve bu mevzuda göstereceğimiz cehd u gayret, o eğri büğrü yollarda yürümemize kefaret olur.. ayrıca, bizi estağfirullah çekmeye ve yeni yanlışlara karşı teyakkuza sevkeder.

Kıymetli dostlar,

Daha önceki mesajlarımızda, Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi’nin Sızıntı, Yeni Ümitve Yağmur mecmualarına verdiği değerin bir neticesi olarak senelerdir onların mizanpajından baskısına kadar hemen her aşamasıyla yakından ilgilendiğini ifade etmiştik. Kendisi müsait olduğunda bizzat başyazı, tasavvufî makaleler ve şiirler yazdığı gibi, yayınlanan her çalışmayı çok değerli bulduğunu, mutlaka okumaya çalıştığını; şayet değişik sebeplerle okuyamamışsa, hazırlanan özetleri dinlediğini belirtmiştik. Ayrıca, seçilen ve odasına bırakılan güzel resimlere değerlendirme nesirleri ve nazımları yazdığını, bunların daha sonra dergi kapakları ya da iç resim yorumları olarak neşredildiğini de haber vermiştik.

Muhterem Hocamız şu aralar dergilerin gelecek sayılarının mizanpajıyla meşgul oluyor. Yeni çektiğimiz aşağıdaki fotoğrafta böyle bir an görülüyor.


Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, dergilerin gelecek sayılarında yayınlanacak makaleleri seçerken:

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi, dergilerin gelecek sayılarında yayınlanacak makaleleri seçerken


262. Nağme: Ey Nefis, Sebebi Sensin, Kusurlar Senin!..


Sevgili dostlar,

Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi’nin ikindi namazı sonrası çay faslında dile getirdiği çok önemli hakikatleri arşivimizde bekletmeden arz ediyoruz. Kıymetli Hocamız bu 19:46 dakikalık hasbihalde şu konuları anlatıyor:

*İnsan her şeyi en mükemmel şekilde götürmeye çalışmalı, ekmeliyete (en mükemmele) ve etemmiyete (tastamam yapılana) talip olmalı ama şayet istediği neticeyi elde edemezse onu da kendi kusurlarından bilmelidir.

*Kendini Kur’an’a ve i’la-yı kelimetullaha adamış insanlar hizmet daireleri içinde bir eksik ve bir gedik olduğu zaman, “Burada yapılabilecek bazı şeyler vardı, ihtimal ben onlarda kusur ettiğimden dolayı böyle bir falsoya maruz kaldık!” demelidir. Bu aynı zamanda bir zımnî tevbedir ve bu düşüncede olanların eksikliklerini Cenâb-ı Hak telafi eder.

*“Yaptığım şey mükemmel.. kusur yok yaptıklarımda.. kusur beni dinlemeyen ve anlamayanlarda; düşüncelerini benim düşüncemle test etmeyenlerde.. ben çevremin yaptığı kusurların riskini yaşıyorum.” Hafizanallah, bu düşüncenin, (Firavun’un dediği gibi) “Ben sizin en yüce rabbinizim!” demekten farkı yoktur.

*“Bir eksik, bir gedik, bir sürçme, bir tökezleme varsa, bana ait kusurdandır.” Hatta insan bir yönüyle bu türlü kusur ve sürçmelerdeki nefis muhasebelerini biraz da başında bulunduğu işle doğru orantılı olarak ele almalıdır. Bir problem varsa, o işin başındaki insan o problemi kendinden bilmelidir. Daire büyüdükçe, o dairelere hükmeden insanlar da kendi daireleri hesabına yaşanan o falso ve fiyaskoların kendi düşüncelerindeki boşluklardan, Allah’la münasebetlerindeki boşluklarından, İslamiyeti iyi duyup sindirememedeki boşluklarından Hazreti Ruh u Seyyidi’l-Enâm’ın düsturlarını çok iyi yorumlayamama boşluklarından, zamanı doğru okuyamamadaki boşluklarından, hasım cepheyi doğru okuyamama boşluklarından kaynaklandığına inanmalıdırlar.

*İnsanın, başına gelen gâileleri kendinden, kendi nefsinden bilmesi onun imanının kemalinden kaynaklanır. Nitekim Cenâb-ı Hak, Kur’ân-ı Kerim’de, “Sana gelen her iyilik Allah’tandır. Başına gelen her fenalık ise nefsindendir.” (Nisa Sûresi, 4/79), “Başınıza ne musibet geldi ise, o, ellerinizin kazancı iledir; kaldı ki Allah çoğunu da affediyor.” (Şûra Sûresi, 42/30) gibi ayetlerle bu hususa işaret etmiştir. Bu ve benzeri ayet-i kerimelere bakıldığında ve kâinatta cereyan edip duran hâdiseler süzülüp satır satır incelendiğinde görülecektir ki, o hâdiselerin hiçbirini rastlantıya vermenin, onların başıboş olduğunu düşünmenin imkânı yoktur.

*Kendi kendime insülin iğnesi vururken mahfazasını düşürsem ya da bir sinire, kılcala rastlasa veya kan çıkmasına sebebiyet verse de abdest ihtiyacı hasıl olsa, onu bir kusuruma bağlıyor, mesela “Herhalde besmele çekmediğimden oldu!” diyorum.

*İnsan, musibet televvünlü her şeyi kendisine ait kusurlara bağlarsa, o zaman ne kadere taş atar, ne dışarıda bir mücrim arar ve ne de başkalarını suçlar. Her menfilik karşısında, önce kendisiyle hesaplaşır ve nefsinin yakasına yapışır. Böyle bir hesaplaşma da onun içinde istiğfar hislerini tetikler ve onu tevbeye sevkeder.

*Mükemmele talip olmakla beraber fiyasko yaşamamanın önemli bir vesilesi her ihtimali hesap ederek alternatif planlar hazırlamaktır.

*Mükemmeli yakalamada önce alternatif planlar yapma ve sonra elden gelen gayreti ortaya koyma ile beraber işin her safhasında ortak akla müracaat etme de çok önemlidir.

*Söz Sultanı (sallallahu aleyhi ve sellem), “İstişare eden kayıp yaşamaz, riske maruz kalmaz!” buyuruyor. Kendisi de vahiy ile müeyyed olmasına rağmen hemen her meseleyi hem de kendi yetiştirdiği insanlarla istişare ediyor.

*Kimseye bâki değildir mülk-ü devlet sîm-ü zer / Bir harab olmuş gönül tamir etmektir hüner.”

*Orta Asya’da ilk falso yaşadığımız yer Özbekistan olmuştu. Halbuki en sıcak yerlerden birisi orasıydı; devlet başkanı mektup yazmış, Emir Timur’un altın kartını, Uluğ Bey’in altın kartını göndermişti bana. Fakat, şu anda aklımda değil, kim bilir belki aklımın köşesinden geçti, belki mel’un bir rüyada gördüm; belki hayalimi kirlettim; belki enâniyet itibarıyla belki de aidiyet mülahazasıyla, “Yahu meğer neymiş bu arkadaşlar, Allah’ın izniyle girdikleri yeri nura gark ediyorlar” dedim. Allah da suratıma çarptı, “al ağzının payını, senin enâniyetine, aidiyet mülahazana düşen şey budur!” Bu mülahazalarla belki elli defa ağladım; “Ya Rabbi, böyle bir şey düşündüm ve dedimse, ben hata ettim!.”

*Küçük dairede ya da büyük dairede, etemmiyete ve ekmeliyete talip olan insanlar, evvela alternatif planlar hazırlamalı; saniyen, kalblerinin Allah’la sağlam bir irtibat içinde bulunmasını sağlamalı; salisen, hep mü’mince düşünmeli davranmalı ve rabian, bir arıza, bir kusur meydana geldiği zaman kusurlarını itiraf edecek kadar da faziletli ve civanmert olmalıdırlar.

261. Nağme: Durağanlık, İrfan Kuyularının Kokuşması ve Çare


Değerli arkadaşlar,

Bugün arz edeceğimiz 14:55 dakikalık hasbihalde Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi şu konulara değiniyor:

*Sözün kıymeti, kalbin yediği heyecan mızrabından meydana gelmesiyle doğru orantılıdır.

*İçine kova salınmayan kuyu durağanlığın mahkumu demektir ve bir zaman sonra suyu da içilmez hale gelir.

*İnsan, Hak ile meşgul olmak ve hakkın peşinden koşmak suretiyle her zaman daha bir derinleşmeye çalışmalıdır; zira o durduğu an ülfet ve ünsiyet kokuşmasına maruz kalır.

*Durağanlığa karşı savaş ilan etmek lazım.

*İnsanlığın İftihar Tablosu (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimiz, “İki günü eşit olan haybettedir (kaybetmiştir)!” buyuruyor. Demek ki, insan her günü daha farklı bir kazanımla selamlamalıdır.

*Hak kapısındaki hiçbir âh ü feryad, hiçbir figan ve hiçbir heyecan karşılıksız kalmaz.

*Zât-ı Ulûhiyete, kulluk hesabına, kalbî ve ruhî hayat adına sunacağınız tâatlerinizin mahfazası “şuur” olmalı ve onlar, kalbin sesi soluğu olarak O’na sunulmalıdır.

*Bir, ağızdan çıkana bakarlar; bir de kalbde var olana. Bunların örtüşmesi asla cevapsız kalmaz.

*“Yanarsam nâr-ı aşkınla yanayım yâ Rasûlallah
Ezelden bağrı yanık bir gedâyım yâ Rasûlallah
Hevâ-yi nefsime tâbî olup pek çok günah ettim
Huzûra hangi yüz ile varayım, yâ Rasulallah!”
diyen Leyla Hanım, “Gidip boynumda zincir ile Ravza-ı Pâk’a, o denlü ağlayam ben ki, görenler hep beni dîvâne sansın ya Rasûlallah!” sözleriyle geri çevrilmeyecek bir dilekçe vermiş oluyordu.

*Zaman, Cenâb-ı Hakk’ın insana verdiği öyle kıymetli bir sermayedir ki, iyi değerlendirdiğinde onunla ebedi hayatı peyleyebilir.. ebedi hayat ne oluyor; Cenab-ı Hakk’ın cemal-i bakemalini müşahede etmeyi, “Ben sizden razıyım” cevabını almayı onunla elde eder. Onun için kudsî hadiste, Allah Teâlâ أَنَا الدَّهْرُZaman, Benim ayine-i izâfîmdir.” buyurarak, zamanı, Kendiyle irtibatlandırmıştır.

*Destimâl, aslında elbezi, mendil anlamına gelen Farsça bir kelimedir. Özel mânâda ise, Hırka-i Saadet ziyaretlerinde dağıtılan ince tülbentleri ifade eder. Osmanlı’da Hırka-i Saadet ziyaretinde, ziyaretçiler tarafından alınan o tülbentler/mendiller o günün bir hatırası olmak üzere saklanır, vefattan sonra da yüze ve göğse örtülürdü.

*Ülfeti yırtmak için sürekli tefekkür, tedebbür, müzakere ve derince okumak lazımdır.

*Derinlik peşinde olmak, canlılığın İsrafilidir; durağanlık, ise, canlı kalmanın Azraili…

Dualarınıza vesile olması istirhamıyla…

Temporary Retreats in Serene Corners and Reading Sessions


Question: People of the modern age who feel suffocated in the hectic flow of daily life feel a need for a quiet corner, a haven of peace they can take refuge in. The believing souls like to organize occasional retreats in serene corners for the sake of a refreshment of their heart and spirituality. What are your suggestions to benefit from these retreats most efficiently?

Answer: Everybody has certain responsibilities to fulfill in the society. If believers wish to be beneficial for the society, guide the people they address to a certain lofty horizon, and let others feel their values profoundly, then they have to live among other people. A person with sound belief in God and the Day of Judgment must live among other members of the society and become a compass of truth and righteousness. The Pride of Humanity, peace and blessings be upon him, stated that a Muslim who lives in the society and endures the troubles from others is better than one who does not.1 Accordingly, a permanent retreat will mean escaping from one’s responsibilities to be carried out in the society. For this reason, even though it is done for the sake of personal spiritual progress, a person who escapes from these responsibilities will commit a sin, because what matters in Islam is maintaining one’s connection with the Almighty while living among others and striving to serve humanity.

However, it is a reality that while we are among others for the sake of lofty ideals, sometimes we face certain undesired situations—to such a degree that we might walk on mud unawares and get our skirts spattered with mud. Without even realizing it, our eyes and ears may have been polluted in the societal life; improper situations may have violated the purity of our inner world.

So, those who forbear many negative effects for the sake of their high ideals need purification from pollutant exposures in the societal life; they need to (allocate a period of time to spend in a quiet place for the sake of a refreshment of their heart and spirituality,) retreat to a clean atmosphere, fill their lungs with fresh air, and thus recharge themselves. In my opinion, all of the discussions and reading sessions oriented toward this goal can be regarded as a kind of worship.

However, there is one point to be careful about: people who retreat to those serene havens, which entail certain troubles and incur certain expenses, should make the most of the retreat without wasting a second. They must organize a program with disciplined reading sessions and bring life to it with remembrance and glorifications of God. Through the spirit of collective consciousness, heartfelt remembrance and glorifications of God must make up such choruses, such symphonies to make the heavens and the earth vibrant that even the inhabitants of heavens should wish to join them.

An Atmosphere Open to Spirituality

During the summer programs that we held many years ago, the recitations of the Qur’an, prayers and litanies recited by our friends, each of whom withdrew to a corner for nocturnal devotions, moved me so much. At the same time, they would read an average of 200-300 pages on truths of faith during the day and discuss different issues. In addition, conditions were so simple. For example, people would sleep on mats made of straw. This humble servant cooked the meal and served it. Once, an important guest witnessed that atmosphere and remarked, “This must be the best place in the world to feel true spirituality.” He attended the program the following year as well.

At the same time, in those pure environments we had better face ourselves and look critically at what we have thus far done with the intent of serving for the sake of God. We need to see our mistakes and make a self-criticism about where we stand and where we should stand. We need to make a resolution for journeying in the orbit of the heart and spirit by turning our backs on physicality and the animal side, and try to steer toward spiritual courses. For the sake of clarification, let me relate a consideration at this point: during those summer retreats, I thought of telling our friends to observe a hundred units of supererogatory Prayer every night. But I hesitated, wondering whether it would be too difficult of a task for them. When we view the lives of great spiritual masters, however, it is seen that they observed a hundred units of Prayers each and every night, even at very young ages. In this respect, those who are able to do so should observe a hundred units of Prayer every night, if possible. They should benefit from the mysterious and somber silent hours of the night in the best way with devotions by entreating and asking forgiveness from God, along with certain remembrances and recitations.

The Great Works Victimized by Indifference and Benefits of Comparative Reading

For the sake of making good use of those temporary retreats, one should try to read 300 pages of religious books a day, if possible. If this target can be realized, a person who joins a 15-day retreat program will be able to read 4500 pages in total. If such programs can be held twice a year, it will allow a great deal of reading in terms of being nourished by Islamic sources.

In addition, it will be very beneficial to read the essential books of religion and spirituality by comparing them with other works, which will greatly help breaking the monotony. Realization of this depends on collective acceptance. Therefore, those who try to initiate such activities of comparative reading should know that they will find it a bit difficult at the beginning until they rid themselves from old styles and habits. But there is another thing to keep in mind—people should adjust themselves according to the ones supposed to guide them. If those who walk in front consider this a matter of serious concern and persevere in practicing it, others will follow them in doing the same. Unfortunately, our friends have fallen into the clutches of a narrow minded consideration of reading through those precious works in a shallow fashion—without making an effort of gaining insight into their true depth. Since no method of reflective, pensive and comparative reading had been established, reading that treasure of jewels is being taken for granted and is now seen as an ordinary task. I think that the authors of those works feel heartbroken toward us.

Let me state one final point: maintaining such purity in a quiet place, be it only temporary, will serve as a protective shield with respect to the participants’ later societal life. It is a reality that Muslim society has never been this polluted in history. The streets are dirty; downtown is dirty; courtyards of the mosque are dirty, and educational institutions are dirty… So in terms of leading the rest of one’s life in a pure and virtuous line, I believe it is very important to be purified from all of the dirt and become oriented toward purity, feel purity, and invigorate with it once more.

In addition, seeking refuge in the Divine Will through prayers and remembrance is a mysterious source of power that brings one under His protection. God Almighty commands: “… always remember and make mention of Me (when service to Me is due) so that I may remember and make mention of you (when judgment and recompense are due)” (al-Baqarah 2:152). Accordingly, if we remember God Almighty with glorifications and praise and proclaim His greatness, He will remember us and see us through hard times. It is also possible to understand this verse thus: “You turn toward Me by acknowledging your impotence and poverty, so that I support you with My Power.” This agreement is actually a mode of manifestation of Divine blessings. That is, God Almighty addresses us as if we are one of the parties of an agreement and says, “You do this, and I will do that.”

In conclusion, we all need temporary isolations in order to clean our eyes, ears, and tongue from sins, purify our hearts, and recharge our spirituality. However, minds should focus on reading and hearts should be immersed in the remembrance of God at such gatherings; things related to worldly fancies should not be spoken in lieu of sublime issues.

1. Sunan at-Tirmidhi, Qiyamah, 55

This text is the translation of “Asude Mekânlar ve Okuma Programları