İkinci Bölüm Sosyal Bir Müessese Olarak Zekat
1. KAVRAMLAR
a. Zekât
Zekât, kelime mânâsı itibarıyla temizlemek, artmak, vasfetmek, lâyık olmak, güzellik, rahmet, salâh, medih ve bereket gibi değişik anlamlara gelmektedir.88
Muhtelif versiyonlarıyla zekât kelimesi, Kur’ân-ı Kerim’de farklı anlamlarıyla zikredilir:
“Onların mallarından sadaka al ki o sadaka vasıtasıyla onları temizleyesin, kirlerinden arındırasın.”89
“Mü’minlere söyle, gözlerini haramdan sakınsınlar, iffetlerini korusunlar. Bu onlar için en güzel, en nezih olanıdır.”90
“Nefsini tezkiye edip kötülüklerden arındıran kurtuldu.”91
“İnkâr ve isyandan temizlenen kimse kurtuldu.”92
“O’na tarafımızdan bir şefkat ve bereket verdik.”93
“Bu sizin için daha temiz, daha nezihtir.”94
غُلَامًا زَكِيًّا“Şirkten, şaibe-i şirkten uzak, tertemiz bir çocuk”95
نَفْسًا زَكِيَّةً “Tertemiz, masum bir can”96
Istılahî mânâda ise zekât, belli bir miktarın üstünde mala sahip olan kimselerin, onun belirli bir kısmını, âyet-i kerîmede bildirilen yerlere vermesidir. Zekâtın diğer anlamlarını da düşünerek onu şu şekilde de tarif edebiliriz: Zekât, mü’minin, temizlenmek üzere, Cenab-ı Hakk’ın kendisine ihsan ettiği maldan, O’nun tayin buyurduğu yerlere, O’nun takdiri içinde ve belirli miktarda infak etmesi demektir. Bu izahlardan da anlaşılacağı üzere zekâtın verileceği yerleri ve onun minimum ölçüsünü Allah (celle celâluhu) tayin etmektedir.