Kırık Testi

<div class="elementor-widget-container">
Soru: Resûl-i Ekrem Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve 
sellem) “Kim her gün sabah ve akşam şu duayı üç defa okursa artık ona hiçbir şey 
zarar vermez.” buyurduğu 
بِسْمِ اللّٰهِ الَّذي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي اْلأَرْضِ 
وَلاَ فِي السَّمَآءِ وَهُوَ السَّميعُ الْعَليمُ (Tirmizî, Daavât 13)dua hangi hususları ihtiva etmektedir? 
 
Cevap: Resûl-i Ekrem Efendimiz (aleyhissalâtü 
vesselâm), me’surattan olan bu mübarek duaya 
بِسْمِ اللّٰهِ الَّذيifadesiyle, yani Allah’ın nam-ı 
celîl-i sübhanisini zikrederek başlamakta; sonra da 
لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي اْلأَرْضِ وَلاَ فِي السَّمَآءِ 
“O’nun nam-ı celîlinin anıldığı yerde, ne arz ne de semadaki hiçbir 
şey insana zarar vermez.” diyerek, maddî-mânevî, dünyevî-uhrevî bütün 
tehlikelere karşı Allah’ın (celle celâluhu) sıyanetine sığınmaktadır. En sonunda 
ise, 
وَهُوَ السَّميعُ الْعَليمُbuyurmak suretiyle, Cenâb-ı 
Hakk’a ait iki ismi zikrederek duasını tamamlamaktadır. Yani duanın sonunda, 
‘Cenâb-ı Hak, arzdan çıkacak ve semadan inecek her türlü tehlikeye karşı, 
halisane bir niyetle kendisine sığınan kulunun yakarış ve tazarruunu işiten ve 
muhit ilmiyle kulunun bu duasını en iyi bilendir’ denilmektedir. 
 
Bu dua belli maksatlar gözetilerek değişik emraz ve araz için okunabilir; 
Cenâb-ı Hak da hangi niyetle okunmuşsa talep edilen o hususu kuluna ihsan edip 
is’af buyurabilir. Fakat âlimler arasında umumiyetle bu duanın felce karşı 
okunacağı gibi bir kanaat hâkimdir. Bu hadis-i şerifi Ebân b. Osman, babası Hz. 
Osman b. Affan’dan (radıyallâhu anhüma) rivayet etmiştir. Din adına duyup 
öğrendikleri her şeyi hemen hayata geçirmek sahabe efendilerimizin önemli bir 
hususiyeti olduğundan, onlar bu duayı sabah akşam okuyor ve felç olmamaya karşı 
da tavsiye ediyorlardı. Evet, onlar, Kur’ân’dan bir âyet nazil olduğu veya 
Peygamber Efendimiz’den (sallallâhu aleyhi ve sellem) bir hadis işittikleri 
zaman hemen o âyet veya hadisi kendi aralarında müzakere edip anlamaya ve 
hayatlarında uygulamaya çalışıyorlardı. 
İşte, bu duanın geçtiği hadis-i şerifi rivayet eden Ebân b. Osman 
(radıyallâhu anh) bir gün felç olur. Bu hadis-i şerifi kendisinden işiten bir 
zat ise sokakta Ebân b. Osman Hazretlerini bu felçli hâliyle görünce kendisine 
bakmaya başlar. Bu durum karşısında Ebân b. Osman Hazretleri o zata şöyle bir 
izahta bulunur: “Hadis rivayet ettiğim şekildedir. Fakat ben, bu musibetin bana 
isabet ettiği gün onu okumamıştım. Allah da (celle celâluhu) hakkımda bu şekilde 
takdir buyurdu.” (Tirmizî, Daavât 13) 
Evet, görüldüğü üzere sahabe-i kiram efendilerimiz, kendilerine ulaşan her 
bir emri yaşamayı, içlerine sindirmeyi ve içselleştirmeyi hayatlarının gayesi 
bilmişlerdi. Fakat maalesef bugün biz, böyle bir şuurdan mahrum bulunuyoruz. 
Duygu ve düşünce dünyamızın üzerinden öyle bir tırpanlama geçti, öyle bir fetret 
dönemine maruz kaldık ki, bu durum âdeta olumlu her şeyi aldı, sildi, süpürdü ve 
götürdü. Böylece biz dinimizin güzelliklerinden, İslamî değerlerin usûl ve 
füruundan uzaklaştık ve onlara karşı yabancılaştık. Ayrıca dinimizin dilini 
bilemeyişimiz de bizim için ciddi bir dezavantaj. Yoksa bir insanın sabah akşam 
bu duayı okuması çok zor bir husus olmasa gerek. 
İşte sahabe efendilerimiz mütemadiyen sabah akşam bu duayı okuyor ve bu duayı 
okuyan insanın da felç olmayacağına yürekten inanıyorlardı. Koruyup kollayacak 
Allah olduğu için, bu noktada esbapperest olmamak gerekir. Maalesef son birkaç 
asırdan beri, fünun-u müspete dediğimiz pozitif ilimler, insanlığın lehine bir 
kısım faydalar sağlamakla beraber, beşeriyete her şeyi maddede arama ve her şeyi 
bir sebebe irca etme gibi bir anlayışı dayattığından, bizi de aklı gözüne inmiş 
insanların tavrına sürükledi, böyle bir gayyaya itti. Bunun neticesinde bizler 
de sebepler üstü bir kısım ilâhî inayet ve riayeti göremez hâle geldik. Sebepler 
dairesinde siz, felç gibi bir hastalığı tansiyona, fazla tuz kaçırmaya 
bağlayabilir, genetik olduğunu söyleyerek anne babadan geldiğini iddia edebilir 
veya damarlardaki yağlanmadan ileri geldiğini söylemek suretiyle değişik esbaba 
dayandırabilirsiniz. Ancak unutmamak lazım ki, Allah müsebbibü’l-esbabdır. O, 
sebeplerle planlanan, ortaya konulan her şeyi, dilediği şekilde mutlak kudret ve 
iradesiyle değiştirir, bütün düzenleri bozar ve orada Kendi hükmünü gösterir. 
Evet, O murad buyurursa, Kendi inayet-i fevkaladesi ve riayet-i fevkaladesiyle 
sizi görür, gözetir, kontrol eder ve sizin öyle bir hastalığa yakalanmanıza 
meydan vermez. Belki materyalist, pozitivist ve natüralist bakış açısına sahip 
olanlar, anlatılan bu hususlara karşı burun bükebilir ve meseleye kenarından, 
köşesinden bakabilirler. Fakat bir mü’min Cenâb-ı Hakk’ın sonsuz kudret ve 
iradesine aksine ihtimal vermeyecek şekilde kat’î bir şekilde inanır ve 
inanmalıdır. 
Bu açıdan eskilerin ifadesiyle ister âfât-ı semaviye ister âfât-ı aradiyeye 
karşı ve hususiyle felce karşı sabah akşam bu duanın okunması şayan-ı 
tavsiyedir. Kendimizi kötü hissettiğimiz, meselâ tansiyonumuzun yükseldiği, 
yüzümüzde tekallüs ve titremelerin olduğu bir zamanda hemen bu duayla Rabbimize 
iltica edebiliriz. Çünkü vücudumuzun değişik yerlerinde bilemediğimiz bir 
şekilde âdeta bir kısım “sıhhatmetre”, “hayatmetre” gibi şeyler devreye girerek 
bir yönüyle bize sinyal gönderebilir. İşte bu tür bir durumda böyle çok ucuz bir 
reçeteyi kullanmanın ne mahzuru var! Evet, değişik sıkıntılara maruz kaldığımız 
zamanda hemen: 
بِسْمِ اللّٰهِ الَّذي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي اْلأَرْضِ 
وَلاَ فِي السَّمَآءِ وَهُوَ السَّميعُ الْعَليمُdiyerek Cenâb-ı 
Hakk’ın sonsuz rahmet ve kudretine sığınabiliriz. Dua ile ilgili bahislerde 
üzerinde durulduğu üzere, duada talep edilen hususların istenildiği şekliyle ve 
hemen karşılığını göreceğim mülâhazası doğru bir anlayış değildir. Çünkü Cenâb-ı 
Hak bazen istediğimizin aynını verir, bazen de değişik hikmetlere binaen 
istediğimizden daha hayırlısını verir, fakat ilmimiz sınırlı olduğundan biz onu 
bilemeyiz. Fakat netice itibarıyla bir sıkıntıya maruz kaldığımızda hemen duaya 
yönelmek suretiyle biz o fırsatı değerlendirmiş, bir ibadet, zikir ve fikir 
dairesine girmiş oluruz. 
 
Semadan Gelebilecek Zararlar 
Duada geçen 
فِي السَّمَآءِ ifadesinin kapsamına, ruhanîlerden ve 
cinnîlerden gelecek zararlar da girebilir. Çünkü oksijen, karbondioksit ve daha 
başka gazların atmosferde yüzdükleri gibi cinler ve latîf varlıklar da orada 
yüzer dururlar. Esasen o metafizik varlıkların sadece o türlü gazlardan ibaret 
olup olmadıklarını da bilemiyoruz. Zira âyet-i kerimede bu varlıkların mâric 
nardan yaratıldıkları ifade ediliyor. (Rahman sûresi, 55/15) Biz ise mâric narın 
mahiyetini tam olarak bilemiyoruz. 
 
Yedi kat sema hakkındaki tevcihlerden biri kendi atmosferimizdeki yedi kat 
semadır. Atmosferin en alt tabakadan en üst tabakaya kadar değişik tabakaları 
var. Bu tabakalarda tavattun etmiş, kabiliyet ve istidatlarına göre belli 
tabakaları işgal etmiş ervah-ı habîse ve cinler olduğu gibi, onların yanında 
melaike ve ruhanî varlıklar da vardır. Elmalılı M. Hamdi Yazır’ın tefsirinde 
işaret ettiği gibi, yıldırım, şimşek ve gök gürültüsü gibi atmosfer 
hâdiselerine, bazı melaike ve ruhanî varlıklara mahsus bir kısım hâdiselerin 
fizik âleminde ortaya çıkması, tezahür etmesi şeklinde bakabiliriz. 
Sema dediğimizde öncelikle dünya semasına bakılsa da, meseleyi daha geniş 
perspektiften ele alabiliriz. Bu mevzuda Hem Hz. Üstad, hem de Elmalılı M. Hamdi 
Yazır Hazretlerinin tevcihlerinden birisi de şudur: Şu gördüğümüz yıldızlarla 
yaldızlanmış sema birinci kat semadır. Biz ikincisini, üçüncüsünü, dördüncüsünü, 
beşincisini, altıncısını ve nihayet yedincisini göremiyoruz. Bu tevcihe göre, 
Samanyolu galaksisinin yanında daha binlerce kehkeşan birinci kat sema oluyor. 
Belki onun üstünde bizim göremediğimiz, eterden bir sema var; esîrden bir sema 
var; esîrin de madde-i asliyesi olabilecek daha başka maddelerden semalar var. 
Onlar bizim ne teleskoplarımızla, ne mikroskoplarımızla ne de x ışınlarımızla 
görülecek şeyler değildir. Evet, âlem-i berzahın bir seması var, âlem-i misalin 
bir seması var, mahşerin bir seması, Cennet’in bir seması ve Cehennem’in bir 
seması var. 
Astronomiyle ve astrofizikle alakalı yazılara baktığımızda çok uzak 
gezegenlerden bile küre-i arzın müteessir olduğunu öğreniyoruz. Kaldı ki, o 
teessürde bile biz, meseleyi sadece fizikî tesir ve teessüre irca edersek yine 
meseleyi belli bir darlığa mahkûm etmiş oluruz. Çünkü bunda ruhanîlerin, 
ecinnîlerin, ifritlerin, gulyabanilerin rolü olabilir. Hz. Pir’in ifade ettiği 
gibi o âlemden bu âleme sürekli ruhanîler ve ervah-ı habîse iniyor. Hatta 
göktaşları ve meteorlar bir yönüyle onların taşlanması şeklinde tezahür 
ediyor. 
İşte bütün bunları göz önüne alarak semaya bu genişlik içinde bakmalıyız. En 
uzak semalardan bizim dünyamıza gelecek şeyler olduğu gibi, atmosferimizden de 
bizim dünyamıza gelecek şeyler vardır. Diğer yandan Şeytan’ın: 
لَاٰتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ 
أَيْمَانِهِمْ وَعَنْ شَمَۤائِلِهِمْ وَلَا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شَاكِرِينَ 
“Onların gâh önlerinden, gâh arkalarından, gâh sağlarından, gâh 
sollarından sokulacağım, vesvese verip pusu ku-racağım, Sen de onların 
ekserisini şükreden kullar bulmayacaksın.” (A’râf Suresi, 7/17) demesine 
karşılık Resûl-i Ekrem Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem), bir duasında: 
اَللّٰهُمَّ احْفَظْنِي مِنْ بَيْنِ يَدَيَّ وَمِنْ خَلْفِي وَعَنْ 
يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي وَمِنْ فَوْقِي وَأَعُوذُ بِعَظَمَتِكَ أَنْ أُغْتَالَ 
مِنْ تَحْتِي “Allahım, önümden-arkamdan, sağımdan-solumdan ve 
üstümden (gelecek tehlikelerden) beni koru. (Yere batırılarak) altımdan helâk 
edilmekten azametine sığınırım.” (Ebu Davud, Sünnet 110) buyurmak suretiyle, 
önünden, arkasından, sağından, solundan, altından ve üstünden gelecek 
tehlikelerden Allah’a sığınmıştır. Dolayısıyla, semadan gelen şeylerle çarpma 
olabileceği gibi, yerden gelen şeylerle de çarpma olabilir. Aynı şekilde ervah-ı 
habîseyle ve şeytanla çarpma da olabilir. İşarî mânâlar açısından belden aşağı 
vurma da olabilir. İşte cevamiü’l-kelim sahibi olan İnsanlığın İftihar 
Tablosu’nun (aleyhissalâtü vesselâm) ifade buyurduğu bu duanın dâl bi’l-ibaresi, 
dâl bi’l-işaresi, dâl bi’d-delalesi ve dâl bi’l-iktizasıyla değişik vecihleri 
vardır. Meseleyi O’nun beyanda hedeflediği enginlikle ele alabilmek için, bütün 
bu mânâ tabakalarının hepsi göz önünde bulundurulmalıdır. Yoksa meseleye sadece 
pozitivist ve natüralist bir mülâhazayla bakar ve onu dar bir dairede ele 
alırsak, meseleyi mahiyet-i nefsü’l-emriyesinden uzaklaştırmış ve kendi 
anlayışımızdaki darlığa mahkûm etmiş oluruz. 
 
Sünnetin İhyası 
Haşir sûresinden önce bu duayı okumak bazı yerlerde âdet hâline gelmiştir. 
Mesela Erzurum’da Haşir suresine geçmeden önce üç defa: 
بِسْمِ اللّٰهِ الَّذي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي اْلأَرْضِ 
وَلاَ فِي السَّمَآءِ وَهُوَ السَّميعُ الْعَليمُ denildikten sonra, 
besmele çekilerek âyetlere geçilirdi. Aslında mevcut kaynaklarda ne devr-i 
risalet-penahide ne de Raşid Halifeler döneminde böyle bir uygulamaya 
rastlamıyoruz. Fakat kimi âlimler aslı Kur’ân’da veya Sünnet’te bulunan 
meselelerin ihya edilmesi düşüncesiyle faslının insanlar tarafından belli bir 
şekle irca edilerek formüle edilmesini mahzursuz saymışlardır. Bu konuya en 
olumsuz yaklaşanlar bile buna bid’at-ı hasene demişlerdir. Meselâ, Seyyidina Hz. 
Ömer teravih namazının cemaatle kılındığını gördüğünde 
نِعْمَ الْبِدْعَةُ هَذِهِ “Bu ne güzel bid’attir.” 
(Buhari, Salâtü’t-Teravih 1) buyurmuştur. Çünkü Peygamber Efendimiz (sallallâhu 
aleyhi ve sellem), teravih namazını sadece iki üç akşam cemaatle 
kılmıştır. Halkın çok ciddi tehalük gösterdiğini görünce de teravih namazını 
cemaatle kılmayı bırakmıştır. 
 
Zira Resûl-i Ekrem Efendimiz’in teşrie ait tavırları çok önemliydi. Ef’al-i 
nebevî dediğimiz, Allah Resûlü’nün fiilleri dinde bir kanunun vaz’edilmesine 
kaynaklık ediyordu. Yani Peygamber Efendimiz teravih namazını cemaatle kılmaya 
devam etseydi, Müslümanlar da onu öyle benimseyip sonra yapma mecburiyetinde 
kalacaklardı. Bunun için İnsanlığın İftihar Tablosu (sallallâhu aleyhi ve 
sellem), dinin ruhundaki yüsre binaen halkı böyle bir mecburiyette bırakmamak 
için ilk iki gün teravih namazını cemaatle kıldıktan sonra Cennet’teki 
firdevsten daha mukaddes hücre-i saadetlerine girdi ve çıkmadı. Daha sonra da bu 
tavrının sebebini izah buyurdular. 
İşte 

بِسْمِ 
 اللّٰهِ الَّذي 
 لاَ يَضُرُّ مَعَ 
 اسْمِهِ شَيْءٌ 
 فِي اْلأَرْضِ 
 وَلاَ فِي السَّمَآءِ 
 وَهُوَ السَّميعُ 
 الْعَليمُduasının aslı, 
meşhur hadislerde yer aldığından, Allah Resûlü’nün tavsiyelerine dayandığından 
ve buna rağmen insanlar ihmal gösterip bu önemli sünneti terk ettiklerinden 
dolayı, bu dua bazı yerlerde Haşir sûresinden önce okunmak suretiyle ihya 
edilmeye çalışılmıştır. Yani, “Bu duayı imam okusun, cemaat de dinlesin ve 
böylece Peygamber Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) bu tavsiyesi yerine 
getirilmiş olsun” mülâhazasıyla hareket edilmiştir. Ancak kanaatimce bu ve 
benzeri meselelerde kapıyı aralık bırakmak gerekir. Özellikle böyle bir 
uygulamanın cari olmadığı yerlerde “yeni bir şey mi çıkarıyorsunuz” mülâhazasına 
da meydan verilmemelidir. 
</div>

Arzî ve Semavî Musibetlere Karşı Okunabilecek Bir Dua