Kırık Testi

<div class="elementor-widget-container">
Soru: Bir hadis-i şerifte, İslâm’ın garip olarak başladığı 
ve bir gün yine garipliğe avdet edeceği ifade edilerek garipler müjdeleniyor. 
Diğer taraftan Resûl-i Ekrem Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem), 
risaletinin ilk zamanlarında iki Ömer’den biriyle dinin teyit buyrulması için 
dua ediyor. Bu açılardan, bir beldede, iman ve Kur’ân hizmeti adına ilk adımlar 
atılmaya çalışılırken, muhatap seçiminde, öncelikli olarak o beldenin garipleri 
sayılabilecek kimseler mi, yoksa toplumun önderleri sayılan şahıslar mı esas 
alınmalıdır? 
Cevap: Değişik münasebetlerle üzerinde durulmaya 
çalışıldığı gibi “gurbet” kavramının bizim mülâhazalarımız içinde çok önemli ve 
oturmuş bir yeri vardır. O mülâhazalar çerçevesinde konuyu hatırlayacak olursak 
şunları söyleyebiliriz: Herhangi bir yararı olmayan yahut ne bir yararı ne de 
bir zararı söz konusu olan gurbetler olduğu gibi, faydalı ve Hak nezdinde makbul 
gurbetler de vardır. Sorunuzdaki hadis-i şerifte beyan buyrulan gurbetin ise 
ikinci kategoride değerlendirilmesi gerektiği açıktır. Ayrıca bilinmesi gerekir 
ki, gurbet fertler için mevzubahis olabileceği gibi, aileler, toplumlar hatta 
bir millet ve ümmet için de söz konusudur. Mesela inandıklarını ifade ve tatbik 
etme imkânlarından mahrum bulunan ve yaşadıkları ortam içerisinde yabancılık 
çeken fertler garip olduğu gibi, değişik kanallardan gelen baskılarla preslenen 
ve günümüzün moda tabiriyle “mahalle baskısına” maruz bırakılan aileler de 
gariptirler. Nitekim bir kısım İslâmî eserlerde; namaz kılınmayan muhitte 
bulunan bir mescidin, fâsık bir kimsenin kalbinde ve okunmayan bir evdeki 
Kur’ân’ın, zalim bir erkeğin nikâhı altındaki sâliha kadının, serkeş ve arsız 
bir kadınla aynı evi paylaşan sâlih erkeğin ve hâlinden anlamayanların içinde 
âlim kimsenin gurbeti olmak üzere fert ve toplum hayatında yaşanan çeşit çeşit 
gurbetlerden bahsedilir. Bunlar içerisinde hiç şüphesiz en büyük gurbet, hâlden 
anlamayanların arasında bulunan mânâ erlerinin gurbetidir ve bu mânâdaki 
gurbetin en büyüğü de, Efendiler Efendisi’nin (sallallâhu aleyhi ve sellem) 
gurbetidir, sonra da derecesine göre nübüvvet yolunu temsil etmeye çalışan 
temsilcilerin gurbeti gelir. 
İslâm Coğrafyası ve Gurbet 
Gurbet denilince, günümüzde bütün bir İslâm dünyasının yaşamış olduğu gurbet 
içre gurbetleri hatırlamamak mümkün değildir. Zira 1,5 milyara varan nüfusuyla 
tarihin hiçbir döneminde ulaşamadığı bir kemmiyete kavuşmuş bulunsa da, ne yazık 
ki bu mübarek coğrafya, şimdilerde, tarihin hiçbir devrinde yaşamadığı ölçüde 
hüzünlü bir gurbeti iliklerine kadar hissetmektedir. Evet, dünyanın değişik 
yerlerinde bulunan az sayıdaki dertli sine ve onların Allah rızası 
istikametindeki bir kısım mini gayretleri istisna edilecek olursa –ki o mini 
gayretler içinde de istenen seviyede, ihlâs, samimiyet ve kardeşliğin 
korunabildiği iddia edilemez– İslâm coğrafyasında Müslümanlar hesabına ne halk 
ne de idareciler seviyesinde, sağlam bir plan ve projeye dayanan, ileriye matuf, 
kayda değer, ciddi bir çalışmanın var olduğu söylenemez. Bu açıdan denilebilir 
ki, bizim dünyamız bir mânâda hesapsız ve mefkûresiz insanlar dünyasıdır. Evet, 
başka ülke ve milletlerin karşısında âciz, bir silleyle sarsılabilecek, bir 
kıvılcımla efradı birbirine düşürülüp birbirinin kurdu hâline getirilebilecek 
içler acısı manzarasıyla bu coğrafya, katmerli gurbetler altında sürüm sürüm bir 
hâldedir. Yüce Rabbimizden niyaz ederiz, bu ümmete, ulvî gaye ve yüksek mefkûre 
sahibi, canını dişine takıp dünyanın dört bir bucağında diriliş soluklayan, 
kardeşleriyle el ele yürürken çevresine hep emn ü eman hisleri neşreden ve bu 
yolda attığı her adımını şer’-i şerifin kat’î nasslarıyla test eden müstakîm 
mü’minler bahşeylesin; bahşeylesin de asırlar boyu yaşanan bu hazin gurbeti 
onlar vesilesiyle hitama erdirip İslâm âleminin yüzünü bir kez daha güldürsün. 
 
İlk Garipler 
Asıl konumuza dönecek olursak, sorunuzda da ifade edildiği üzere 
Aleyhissalâtü vesselâm Efendimiz; “ 
بَدَأَ اْلإِسْلاَمُ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ غَرِيبًا كَمَا بَدَأَ، 
فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ اَلَّذِينَ يُصْلِحُونَ مَا أَفْسَدَ النَّاسُ– 
İslâm garip olarak başladı (gariplerle temsil edildi) ve bir gün başladığı 
gibi yeniden bir gurbet dönemi yaşayacaktır. Herkesin bozgunculuk yaptığı 
dönemde, imar ve ıslah hamlelerini sürdüren gariplere müjdeler olsun.!” (Müslim, 
İman/232; Tirmizî, İman/13) buyuruyor. 
 
 Hadis-i şerifteki, “İslâm garip olarak başladı.” mübarek 
beyanını, bu dinin; edasından, üslubundan, yolundan, mesajından, hâlinden 
anlaşılamayan bir cahiliye atmosferinde neş’et ettiği ve onu temsil edenlerin bu 
tür gurbetlerle imtihan olduğu şeklinde anlayabiliriz. Çünkü bilindiği üzere 
Mekke müşrikleri uzunca bir zaman İslâm’a karşı direnmiş, onun bir avuç 
müntesibine boykottan komploya, ondan her türlü eza ve işkenceye kadar 
yapmadıkları despotluk ve zulüm bırakmamışlardı. Bir diğer taraftan İslâm, ilk 
neş’et ettiğinde gariplerle temsil edilmiştir. Evet, o ilk temsilcilerinin 
içinde toplumun ileri gelenlerinden hemen hemen hiç kimse yok gibidir. 
Hatırlayacaksınız, Allah Resûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem) Dihyetü’l-Kelbî 
(radıyallâhu anh) ile Roma imparatoru Hirakl’e mektup gönderdiğinde, Hirakl Ebû 
Süfyan’ı çağırtmış ve ona bazı sorular sormuştu. O sorulardan birinde de, 
Peygamber Efendimiz’i kastederek “O’na daha ziyade ittiba edenler kimlerdir, 
zenginler mi garipler mi?” diye sormuş; Ebû Süfyan da, “garipler” diye cevap 
vermişti. İşte bu garipler, kendi toplumları içinde çok garip karşılanmış ve 
ciğersûz denecek ölçüde çok garip muamelelere maruz bırakılmışlardır. Fakat o 
mü’minler bunların hiçbirine takılmamış, her türlü “akabe”yi aşarak, Allah’la 
münasebetlerini kusursuz denebilecek ölçüde devam ettirmiş ve din-i mübîn-i 
İslâm’ın intişarında tarihin daha sonraki hiçbir döneminde görülemeyecek ölçüde 
Allah’ın yüce adının bir bayrak gibi gönül burçlarında dalgalanmasına vesile 
olmuşlardır. 
İslâm’ın İzzeti ve Hazreti Ömer 
Sorunuzun diğer vechesini teşkil eden hadis-i şerif ise, “ 
اللَّهُمَّ أَعِزَّ الْإِسْلَامَ بِأَحَبِّ هَذَيْنِ الرَّجُلَيْنِ 
إِلَيْكَ بِأَبِي جَهْلٍ أَوْ بِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ – 
Allah’ım, şu iki adamdan –Ebû Cehil ve Ömer b. Hattâb’tan– sana en sevimli 
olanı ile İslâm’ı güçlendir.” şeklindedir. Bu mübarek sözlerinin devamında 
Allah Resûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem), “O iki kişiden Allah’a sevimli 
olanı Ömer’di.” (Tirmizî, Menâkıb, 18; Müsned, 2/25) buyurmuştur. 
 
Bu beyan-ı nebevî her şeyden önce O Nebi-yi Zîşan’ın sinesindeki tebliğ aşk 
ve iştiyakını göstermektedir. Nebiler Serveri’nin, uykularını kaçıracak ölçüdeki 
o emsalsiz tebliğ sancısını değişik misalleriyle defaatle arz etmeye 
çalıştığımdan burada sadece, Cenâb-ı Hakk’ın, ilâhî kelamında, O’nun hakkında, 
“Neredeyse –Kur’ân’a inanmıyorlar diye– Kendini helâk edeceksin!” 
şeklindeki takdir edalı ta’dîlini hatırlatıp geçmek istiyorum. 
İşte ihtimal Allah Resûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem), o toplum içinde 
Hazreti Ömer ve Ebû Cehil gibi kimseleri gözüne kestirmişti. Onların İslâm için 
çok faydalı olabileceklerini, onlar vesilesiyle nice insanın kurtuluşa 
erebileceğini düşünüyordu. Elbette ki hidayetleri için dua ettiği kimseler bu 
iki zattan ibaret değildi. Belki pek çok kimsenin hidayeti için tek tek 
isimlerini zikrederek Cenâb-ı Hakk’a yalvarıp yakarıyordu. Mesela, onlardan biri 
Seyyidina Hazreti Hâlid (radıyallâhu anh) idi. Müslüman olmak için huzur-u 
risaletpenâhîlerine geldiğinde Kâinatın İftihar Tablosu ona, “Hamdolsun 
Allah’a ki, seni hidayete erdirdi. Ben zaten senin gibi akıllı bir insanın 
İslâm’a yöneleceğini umuyordum.” demişti. Demek ki, Hazreti Ruh-u 
Seyyidi’l-Enâm (aleyhi elfü elfi salâtin ve selâm), Hazreti Halid ve onun gibi 
din-i mübîn-i İslâm’a hizmet edebilecek, toplum içinde parmakla gösterilip 
gözünün içine bakılan şahısların iltihakını bekliyor ve onlar için dua ediyordu. 
Bizim gibi sıradan insanların bile, bazı zatlar hakkında, “Allahım, onun kalbini 
imanla doldur, hem öyle doldur ki, tepeden tırnağa âdeta her tarafında iman 
nümayan olsun.” diyerek dua ettiğimizi düşünecek olursanız, o En Büyük 
Mübelliğ’in bu konuda nasıl yana yakıla yalvardığı zannediyorum daha iyi 
anlaşılacaktır. 
Çünkü çevresine müessir olabilecek bu tip insanların kazanılması hak ve 
hakikatin intişarı adına çok önem arz eder. Bunlardan bazen bir düzine, bazen 
birkaç, hatta bazen bir insanın “evet” demesiyle bile arkadan fevç fevç 
dehaletler olabilir. Allah Resûlü’nün Yahudiler hakkında böyle bir ümit 
taşıdığını biliyoruz. O (sallallâhu aleyhi ve sellem) onların kanaat önderi 
diyebileceğimiz önde gelenlerinden birkaç kişinin Müslüman olmasıyla o dinin 
müntesipleri üzerinde olumlu pek çok değişimin gerçekleşebileceğini düşünüyordu. 
Ne var ki, Abdullah ibn Selâm, Vehb ibn Münebbih gibi birkaç kişi istisna 
edilecek olursa, o toplumun önde gelenleri, geleceğini bildikleri ve hatta ne 
zaman geleceğini dahi bildikleri dine ve onun resûlüne sıcak bakmadı; bakmadı ve 
böylece hem kendileri hayatlarının en büyük kaybını yaşadı ve hem de onları 
takip eden, onların peşinden giden nice insana hayatlarının en büyük haybet ve 
hüsranını yaşattılar. Eğer o dönem Huyeyy b. Ahtab, Ka’b b. Eşref gibi şahıslar 
Efendiler Efendisi’ne karşı küstahlıkta bulunup O’na saygısızca dil 
uzatacaklarına O’nu anlamaya çalışsalar, büyüklüğünü kabul edebilseler ve 
İslâm’a azıcık sıcak bakabilselerdi herhâlde onların peşinden giden nice insan 
da hak ve hakikati kabullenmiş olurdu. 
İşte meseleye bu perspektiften bakıldığında, karakteri ve toplum içindeki 
konumu itibarıyla Hazreti Ömer’in (radıyallâhu anh), Peygamber Efendimiz’in 
(aleyhissalâtü vesselâm) gözünden kaçması düşünülemez. Dolayısıyla da Efendiler 
Efendisi’nin (sallallâhu aleyhi ve sellem), onun hakkında Cenâb-ı Allah’a dua 
etmesi –yukarıda zikredilen mülâhazalar ışığında bakıldığında– gayet yerinde 
olur. Evet, Resûl-i Ekrem Efendimiz’in, Hazreti Ömer’i (radıyallâhu anh) 
kastederek, “Allahım onunla bu dini aziz kıl.” diye yalvarması O’nun hem tebliğ 
sancısı, hem de fetanet ufku açısından gayet muvafık düşmektedir. 
Zaten Hazreti Ömer’in (radıyallâhu anh) bereket dolu hayatlarına baktığımızda 
bu hususu açık ve net bir şekilde görebiliriz. Çünkü onun Müslüman olmasıyla, o 
dönemde çeşitli eziyetlere maruz kalan Müslümanların Allah ve Resûlü’ne olan 
inançları daha bir kuvvetlenmiş, Kâdir-i Mutlak olan Rabb-i Kerimlerinin havl ve 
kuvvetine itimatları daha bir artmıştır. Evet, Abdullah ibn Mes’ud hazretlerinin 
de ifade buyurdukları gibi Hazreti Ömer’in İslâm’a dehaletiyle Müslümanlar 
ruhlarındaki izzeti bir kere daha derinlemesine duymuştur. Allah Resûlü’nün bu 
âlemdeki terakkisini tamamlayıp kendi ruh ufkunun enginliklerine yürümesinden 
sonra da, Hazreti Ömer, Allah Resûlü’nün ikinci halifesi olmuş, İslâm’ın 
intişarında çok önemli hizmetlerde bulunmuş, pek çok beldeler fethetmiş ve dünya 
muvazenesini tehdit eden iki devleti hizaya getirerek Müslümanların bu 
muvazenede hak ettikleri konumu ihraz etmelerine vesile olmuştur. Evet, ne 
taraftan bakarsanız bakınız, o zat, tarihin emsalini kaydetmekten âciz kaldığı 
müstesna bir kâmet, müstesna bir şahsiyettir. 
Kimseyi İhmal Etmeye Hakkımız Yoktur 
Buraya kadar anlatılanlardan şu sonuca varabiliriz. Allah Resûlü’nün 
(aleyhissalâtü vesselâm) hayat-ı seniyyelerine bir bütün olarak bakıldığında O 
Rehber-i Ekmel’in bütün ömrü boyunca hem toplumun ileri gelenleriyle meşgul olup 
ilgilendiği, hem de kendini ifade edemeyen, ezilen, parya muamelesi gören 
gariplere kucak açıp onlarla alâkadar olduğu görülür. Evet, Hazreti Ruh-u 
Seyyidi’l-Enâm (aleyhi ekmelüttehâyâ) bütün hayatı boyunca âdeta bu iki ucu bir 
araya getirmek için kendini helak edercesine çabalayıp durmuştur. Tabiî o engin 
sinesini bu iki ucun arasında kalan toplum kesimlerine de hep açık tutmuştur. 
 
Meselenin bize bakan yönüne gelince: Geçmiş dönemlerde olduğu gibi günümüzde 
de açık ya da kapalı, şöyle veya böyle dünyanın hemen her yerinde bir kast 
sisteminin yaşandığı bir vakıadır. Ayrıca insanların donanımları nazar-ı itibara 
alındığında toplumlar içinde her iki kesimin de her zaman mevcut olacağı 
muhakkaktır. O hâlde gönüllüler hareketinin temsilcilerine düşen de, toplumun 
hiçbir kesimini ihmal etmeksizin herkesi kucaklamak olmalıdır. Evet, vicdan 
olabildiğince geniş tutulmalı, herkesin konumuna saygı duyulup diyalog zeminleri 
oluşturulmalı, toplumun bütününe kucak açılmalı, hatta gelmeyen/gelemeyenlerin 
dahi ayağına gidilmelidir. Bulunulan coğrafyanın şartları göz önünde tutularak 
bir taraftan, toplumda önemli yerler ihraz eden akademisyen, parlamenter vb. 
gibi söz söyledikleri zaman referans olabilecek kimselerle diyalog köprüleri 
kurulmalı; diğer taraftan da yaşadıkları içtimaî hayat içerisinde değişik 
mazlûmiyet, mahkûmiyet ve mağduriyetlerin zebunu olmuş gariplere el uzatıp 
onlara destek olunmalıdır. Çünkü mesleğimiz herkese açık bir peygamber 
şehrahıdır. Bundan dolayı bir taraftan içtimaî yapıda önemli konumları ihraz 
etmiş insanlara hak ettikleri bir seviyede muamelede bulunulmalı, saygıda kusur 
edilmemeli, düşünce dünyamızın daha başka gönüllere ulaştırılması adına onların 
referanslarından istifade edilmeli; diğer yandan da içtimaî statüde daha alt 
tabakalarda kalmış olan insanlara imkân hazırlanıp onların içine düştükleri 
kompleksten çıkmalarına ve kendilerini ifade etmelerine yardımcı olunmalıdır. 
Böylece o garipler, ezilmiş ve düşmüşlüğü tatmış olmanın verdiği anilmerkez bir 
hızla şahlanacak ve Allah’ın izni ve inayetiyle üzerlerine düşen vazifeyi 
hakkıyla yerine getireceklerdir. 
Gurbetin İksiri Kurbet 
Sözün başında koskocaman bir coğrafyanın hüzün dolu manzarasına işarette 
bulunmuştuk. Fakat şu husus da asla unutulmamalı ki, İslâm dünyası Asr-ı 
Saadet’ten bu yana pek çok gurbet yaşamış, ancak o gurbetlerin hepsi Allah’a 
kurbet sayesinde zamanla aşılmıştır. Zaten gurbetin Allah’a kurbet ve düzgün 
temsilden başka bir iksiri yoktur. Bir kısım pansuman tedbirlerle ne bir 
mahallenin ne bir müessesenin ne de bir grubun baskısından yani gurbet 
yaşamaktan kurtulmak kat’iyen mümkün değildir. Pansuman müdahaleleri çare olarak 
görmek parya muamelesi altında ezik olarak yaşamaya devam etmek mânâsına gelir. 
Evet, bütün gurbetler evvela Allah’ın izin ve inayetiyle, sonra da kimliğinden 
fedakârlıkta bulunmayan, başkalaşmaya karşı direnen, dimdik duran, her defasında 
bir kere daha bir İslâm mütefekkirinin ifadesiyle, “Yeniden bir kez daha İslâm”a 
diyebilen iyi temsilcilerin göz dolduran temsilleriyle aşılmıştır. 
Asrımızın Müslümanları olarak biz de dileriz ve Rahmeti Sonsuz’dan niyaz 
ederiz ki, İslâm Dünyası; Moğol ve Haçlı işgalleri, Asya’da yaşanan 
hercümerçler gibi hazin ve büyük gurbetlerden sıyrılıp kurtulduğu gibi, son 
asırlarda içine düştüğü ve günümüzde en ağır şekilde yaşadığı hercümerçlerden de 
bir an önce kurtulur. Ne var ki, bunun da ancak Allah Resûlü’nün (aleyhissalâtü 
vesselâm) on dört asır evvel müjdelemiş olduğu o kendini ıslaha adamış kurbet 
eri garipler sayesinde gerçekleşeceği asla unutulmamalıdır.
</div>

Hiçbir Kimseyi İhmal Etmeyen Peygamber Ufku