Kırık Testi

<div class="elementor-widget-container">
Soru: Bazı insanlar, yakın çevrelerinde ortaya çıkan 
güzellikler karşısında uzaklardan uzak bir insan tavrı sergileyebiliyorlar. 
Böyle bir halet-i ruhiyenin saikleri nelerdir, izalesi adına neler 
yapılabilir? 
Cevap: Uzaklık, hakikatin mahiyet-i 
nefsü’l-emriyesine, ne ise o olarak görülüp bilinmesine engel teşkil 
ettiği/edebileceği gibi, bazen yakınlık da görmeye mâni bir perde olabilir. 
İnsanlığın İftihar Tablosu’yla aynı dönemi paylaşıp âlemleri nura gark eden o 
ışık tufanının hemen yanı başında bulunuyor olmalarına rağmen O’nu ve gökteki 
yıldızlar konumunda bulunan etrafındaki sahabe efendilerimizi göremeyen insanlar 
vardı. Fakat diğer tarafta böyle bir mazhariyete yakınlığın farkında olan, 
bakmasını bilen ve bakmanın yanında meseleyi görme ile değerlendirip görme ile 
derinleştirenler ise, başlarının üzerinde tulu’ eden O hakikat güneşini gördü, 
O’nunla aydınlandı, O’ndan yudum yudum insibağ yudumladı ve O’nunla 
dünyevî-uhrevî saadete erdiler. 
Yakın körlüğü, yakın sağırlığı hemen her asırda yaşandığı gibi günümüzde de 
söz konusu olabilir. Meselâ çağımızda fedakârlığın sahabicesiyle hak ve hakikat 
peşinde, insanlık yolunda koşturup duran adanmış ruhlara yakın olmanın çok 
önemli avantajları olduğu gibi dezavantaj yanları da söz konusudur. 
Erzurumlular, bu durumu anlatma adına “Ev danası öküz olmaz!” ifadesini 
kullanırlar. İşte bu bakış açısına göre, önce bir filiz hâlinde ortaya çıkan, 
sonra sürgün hâline gelip ardından da salınıp sallanan kocaman bir çınara 
dönüşen güzellikler hep o ilk nazarın mahkumiyetine maruz kalır; maruz kalır da 
“O da bizden biri.” denilip ona hep bir filiz nazarıyla bakılır. 
Rekabet Duygusu ve Göze İnen Perde 
Zannediyorum günümüzde yakından tanıma imkân ve fırsatını yakalamış 
olmalarına rağmen kendilerine yakışmayan bir uzaklık tavrıyla meseleye bakanlar 
ve değerlendirmelerini hep buna göre yapanlar işte bu şekilde yakınını göremeyen 
birer yakın körleridir. Keşke mümkün olsaydı da, bu insanlar, kendilerine bir 
yakın gözlüğü alsa ve böylece bakmanın yanı başında görmeye de muvaffak 
olsalardı. Fakat ne yazık ki, böyle bir gözlük yok. Dolayısıyla göze inen bu 
perdeyi kaldırmak, görmeye mâni olan yanlış mülâhazaları silmek ve dünyanın dört 
bir yanında farklı bir çizgide inkişaf eden bu güzellikleri görebilmek insanın 
kendi iradesini kullanıp bakış açısını değiştirmesine bağlıdır. 
Yakın körlüğünün yanında, dostların maruz kalabileceği, çekememezlik körlüğü, 
haset körlüğü, rekabet körlüğü gibi daha başka körlükler de vardır. Hatta 
rekabet gibi telakki edildiği takdirde dinin mubah dairesi içinde yer alan 
tenafüs dahi bir körlük vesilesi olabilir. Eğer tenafüse, “ferdin, beraber yol 
yürüdüğü yol arkadaşlarından Cenâb-ı Hakk’ın lütfedeceği nimetler hususunda geri 
kalmama mülâhazasıyla bir yarış havası içinde olması” şeklinde bakılacak olursa, 
haddizatında masum gibi görünen böyle bir mülâhaza, sınırlarına riayet 
edilemediği takdirde mahzurlu hâle dönüşebilir. Bu sebeple Kur’ân’ın has 
talebeleri, mülâhazalarını daha engince bir düşünceye bağlayıp şöyle 
demelidirler: “Kardeşlerim girdikleri bu güzel yolda Cennet, rıdvan ve rü’yete 
doğru koşuyorlar. Öbür tarafta bu güzeller güzeli insanlardan cüda düşmemek 
için, ben de onların faaliyetleri içinde yer almalıyım.” Yoksa “Yarışı ben 
kazanayım!”, “İpi ben göğüsleyeyim!” gibi mülâhazalar, Hak yolunda yapılan 
hayırlı bir hizmette, şeytanın dürtülerine göre planlanmış düşüncelerdir ve bu 
yönüyle de melundurlar. Aynı şekilde eğer dikkat edilmezse hasetle hemhudut olan 
gıpta da melun bir iş hâline gelebilir. Evet, meselenin hudut ve sınırları 
korunamazsa, insan hiç farkına varmaksızın bir anda gıpta tarafından haset 
tarafına geçebilir. 
Dizinizin Dibinde Neşet Etmiş Olsa Dahi 
Bu gibi faktörlerin hepsi insanda belli körlükler yapar ve bu körlükler nice 
hakikatlerin arada kaynayıp gitmesine sebebiyet verir. Bu açıdan insanın 
çevresine hep kalbin kadirşinas ölçüleriyle bakması; bakıp nerede bir damla 
hakikat varsa onu saygı ile karşılaması gerekir. Öyle ki, hakikatlerin, 
çocukluğunu bildiğiniz, hatta dizinizin dibinde neşet etmiş bir insanın eliyle 
size ulaşması sizi kör etmemelidir. Bu durumda da, doğru bakmasını bilmeli ve 
baktığınız şeyleri mahiyet-i nefsü’l-emriyesine uygun görmeye çalışmalısınız. 
 
Eğer bu yapılamazsa, insanlık semasının ayları-güneşleri konumunda bulunan 
peygamberleri görmemeden alın da sahabe-i kiram efendilerimize; ondan Abdulkadir 
Geylanî, İmamı Rabbanî gibi hak dostlarından Hz. Sahib Kıran’a ve O’ndan da saf 
ve samimi Anadolu insanının dünyanın dört bir yanında ektiği tohumları, diktiği 
filizleri, yeşerttiği sürgünleri, meydana getirdiği ağaçları görmemeye kadar çok 
değişik mertebede farklı körlükler söz konusu olur. Cenâb-ı Hak bir âyet-i 
kerimede: 
وَمَنْ كَانَ فِي هٰذِهِۤ أَعْمٰى فَهُوَ فِي الْاٰخِرَةِ 
أَعْمٰى“Kim bu dünyada gerçekleri görmede kör ise, ahirette de 
kördür.” (İsra sûresi, 17/72) buyurmak suretiyle, dünyada apaçık 
hakikatleri görmeyen kimselerin ötede de körler gibi muameleye tâbi tutulacağını 
beyan buyurmuştur. Burada kastedilen maddî gözün kapalı olması değildir. Âyet-i 
kerimede bir mecaz söz konusudur. Yani âyet-i celîlede mevzuubahs edilen kişiler 
baktığı hâlde görmeyen insanlardır. Kur’ân-ı Kerim’de mecaz bulunduğunu kabul 
etmeyen kişiler bile bu âyetteki mecazı kabul etmek durumunda kalmışlardır. 
 
Başka bir âyet-i kerimede ise mânevî körlüğe şu ifadelerle dikkat çekilir: 
لَهُمْ قُلُوبٌ لَا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَا 
يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ اٰذَانٌ لَا يَسْمَعُونَ بِهَۤا“Onların 
kalbleri vardır ama bu kalblerle idrak etmezler, gözleri vardır onlarla 
görmezler, kulakları vardır onlarla işitmezler.” (A’râfsûresi, 7/179) 
Görüldüğü üzere âyet-i kerimede kalbleri olduğu halde bu kişilerin fıkıhtan 
mahrum kaldıkları ifade edilmektedir. Yani bunlar ellerindeki tığlarla 
sebep-sonuç arasında mekik dokuyarak bir dantelâ meydana getirme kabiliyetinden 
mahrumdurlar. Evet, bu tâli’sizler düşünce hayatlarının kol ve kanatları kırık 
bir hâlde ömürlerini geçirir, fikrî bir örgü, analiz ve sentez ortaya 
koyamamanın fikdanını yaşarlar. 
 
Başka bir âyet-i kerimede ise körlük kalbe izafe edilip: 
فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى الْأَبْصَارُ وَلٰكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ 
الَّتِي فِي الصُّدُورِ“Ne var ki kör olan onların gözleri değil, 
sinelerindeki basiretleridir.” buyrulur. (Hac sûresi, 22/46) Demek ki, asıl 
önemli olan, basiret gözünün açılmasıdır. Evet, asıl mesele, basar değil, 
basiret gözünün açık olmasıdır. Çünkü basiret kapalı olduktan sonra basarın açık 
olması çok bir şey ifade etmeyecektir. Zira böyle bir insan doğru göremeyecek, 
doğru mütalaalarda bulunamayacak ve doğru bir sentez ortaya koyamayacaktır. 
Peki, niye basiret kör olur? İşte bu, yukarıdan beri üzerinde durduğumuz 
hususlarla ilgili bir meseledir. Haset, çekememezlik, haddini bilememe, bakış 
zaviyesini ayarlayamama vb. hususlar insanı basiret körlüğüne sevk eden 
faktörlerdir. 
 
Kor Hâline Getirilen Takdir Hisleri 
Bu noktada durup bir hissiyatımı sizinle paylaşmak istiyorum. Her ne kadar 
arkadaşların ihlâs, samimiyet, vefa ve sadakatlerini tam bir şekilde ve olması 
gereken seviyede takdir edemesem de, ortaya koydukları sa’y ve gayretleri 
görmeye çalıştığımı söyleyebilirim. Bir taraftan onların faikiyetleri ölçüsünde 
yanlarında ve arkalarında olamamanın hicabını duyuyorum. Diğer taraftan da, 
vesile oldukları güzel hizmetler karşısında takdir hisleriyle doluyor ve o 
hisleri bir meşale veya bir kor hâline getirerek hararet kaynağı gibi canlı 
tutmaya çalışıyorum. Zira ortaya konan bu güzelliklerin en küçüğünün dahi takdir 
edilmesi gerektiği kanaatindeyim. Evet, nimetin kadri kıymeti bilinir, takdir 
edilir ve onun karşısında şükür ve hamdle iki büklüm olunursa, Cenâb-ı Hak o 
nimeti artırır. Bakın Allah (celle celâluhu) bir mesele hakkında “bu böyledir” 
diye ferman buyurduğunda artık orada kasem/yemin aranmaz. Fakat bununla birlikte 
Allah (celle celâluhu); 
لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ“Size gelip ulaşan 
nimetlere; kavlî, hâlî, fiilî, tedebbürî ve tezekkürî seviyede şükürle 
mukabelede bulunursanız, kasem olsun ben de nimetimi arttırırım.” (İbrahim 
sûresi, 14/7) ifadeleriyle kasemde bulunarak bu hakikati dile getirmektedir. 
Âyet-i kerimenin devamında ise insanı tir tir titretecek, yürekleri hoplatacak 
bir ikaz bulunmaktadır: 
وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ“Ama 
nankörlük yapar, nimetleri görmezlikten gelir ve kendinizi körlüğe salarsanız 
biliniz ki, körlere karşı azabım şiddetlidir.” (İbrahim sûresi, 
14/7) 
 
O hâlde inanan gönüller olarak bizim, bu tür körlükler yaşamamamız adına her 
zaman dikkat, temkin ve teyakkuz içinde olmamız gerekir. Eğer gözlerimiz 
birileri sayesinde bazı hakikatlere açılmışsa, bizim de hak ve hakikate karşı 
gözlerimizi hep açık tutmamız; açık tutup hakikat kimin eliyle ortaya konmuş 
olursa olsun, ona karşı hep kadirşinas davranmamız iktiza eder. Meselâ birisi 
beş adama, başka birisi beş yüz adama, bir başkası da beş bin adama nafiz 
olmuşsa, bunların hepsini başımıza taç yapmalı ve alkışlamalıyız. 
Son bir husus olarak şunu ifade edeyim ki, eğer bazıları, Cenâb-ı Hakk’ın 
size ihsan buyurduğu başarı ve muvaffakiyetleri içine sindiremeyip kıskançlık, 
çekememezlik, haset ve hatta kimi zaman tahriple bu hazımsızlıklarını ortaya 
koyuyorlarsa, siz yine de, dişinizi sıkıp sabretmeli ve benzer mukabelede 
bulunma gibi bir yanlışlığın içine düşmemelisiniz. 
Vâkıa böyle bir durum karşısında zayıf karakterli bazı insanlar için: 
وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ 
بِه“Ceza verecek olursanız, size yapılan muamelenin misliyle 
cezalandırın.” (Nahl sûresi, 16/126) âyet-i kerimesi bir esas olabilir. Ama 
âyetin devamı daha üst seviyede bir muameleyi telkin edip: 
وَلَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ“Şayet 
sabredecek olursanız bu, sabredenler için işin en hayırlısıdır.” (Nahl 
sûresi, 16/126) ufkunu göstermektedir. Buna göre, misliyle mukabele yolunu 
tutmak yerine “gelse celâlinden cefa, yahut cemalinden vefa, ikisi de cana sefa” 
diyerek, dişimizi sıkıp katlanmamız bizim için daha hayırlıdır. Tabii söylenen 
bu hususların, karşılaşılan her bir hadise ve imtihanda hayata tatbik 
edilebilmesi için de onların temrinat ve egzersizlerle mutlaka ruha mal 
edilmesi, tabiatın bir derinliği haline getirilmesi gerekir.
</div>

Yakın Körlüğü