Kırık Testi

<div class="elementor-widget-container">
Soru: İrşat ve tebliğ yolunda, inayet-i ilâhiye 
vesilesiyle, pek çok muvaffakiyete mazhar olan bir fert, o yolu bırakıp dünyevî 
meşgaleler peşine düştüğünde umumiyetle büyük fiyaskolarla karşı karşıya 
kalıyor. Bu tespit ışığında; insanın irşat ve tebliğ yolunda bulunurken, ekstra 
istidat ve kabiliyete mazhar kılındığı; ancak başka sahalarda kullanılması 
hâlinde de o tür mevhibelerin elinden alındığı söylenebilir mi? Bu mevzuda 
dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir? Donanım ve kabiliyeti, 
bulunduğu konumun imkân ve müsaadesi ölçüsünde her mü’min irşat ve tebliğ 
vazifesiyle mükelleftir. Evet, inanan bir insan, inanıp iman ettiği Allah ve 
O’nun Resûlü’nü insanlara anlatmak, gönüllere duyurup sevdirmek, hâl diliyle 
dinini temsil etmek ve her hâlükarda, her şartta dinin yaşanır olduğunu 
göstermekle vazifelidir. Vâkıa, bazı coğrafya ve mahallerde açık bir şekilde 
irşat ve tebliğ vazifesi yapılamayabilir, durum ve şartlar o işe imkân ve fırsat 
vermeyebilir. Öyle ki inanan bir insanın orada kendi mevcudiyetini muhafazası 
dahi çok güç olabilir. Fakat o coğrafya veya mahalde bulunmak umumun hukukunu 
ilgilendiren bir mecburiyet olarak görülüyorsa, kimi insanlar fedakârlık yapıp 
oralarda duygu ve düşüncelerini kendi içlerinde yaşamayı düşünebilirler. Evet, 
köşe başlarını tutmuş gulyabanileri göz önünde bulundurarak, kendi milleti ve 
insanlığın geleceği hesabına sükûtîliği tercih edenler olabilir. Kim bilir, 
onların bu sessiz hâli, samimiyetlerinin derecesine göre, en talâkatli 
hutbelerden bile daha fasih bir beyan çağlayanına dönüşebilir. İşte bu gibi 
hususi durumları istisna edecek olursak, irşat ve tebliğ vazifesi camideki imam, 
vaiz ve müezzin için bir vecibe olduğu gibi, teker teker her bir mü’min fert 
üzerine de terettüp eden bir mükellefiyettir. 
Özel Donanımlı Müstesna Kametler 
Bununla birlikte Cenâb-ı Hakk’ın yüce mesajını insanlığa duyurmak için, 
hususi olarak seçip tavzif buyurduğu, öyle bir misyona memur kıldığı seçkin 
kulları da vardır. Bunların başında enbiyâ-i izâm efendilerimiz (alâ nebiyyinâ 
ve aleyhimüssalâtü vetteslîmât), daha sonra da asfiya-i kirâm hazeratı gelir. 
Bunlar tekvînî ve teşriî emirleri çok derince duyan, engin bir ufukla 
değerlendirme kabiliyeti bulunan, her şeye mahrutî ve bütüncül bir nazarla 
bakabilen hususi donanımlı insanlardır. Öyle ki bizim sebep ve sonuca bakarak 
arayıp bulabileceğimiz münasebetleri onlar halk ifadesiyle “şipşak” tespit 
ediverirler. Bu, onlara bahşedilmiş hususi bir lütuf, hususi bir ufuktur. 
Meselâ, Efendiler Efendisi’nin (aleyhissalâtü vesselâm) hayat-ı seniyyelerine 
atf-ı nazar edip, O’nun eşsiz fetanetiyle çözüme kavuşturduğu problemlere 
baktığımızda, söylediğimiz bu hususu açık ve net bir şekilde görebiliriz. 
Değişik vesilelerle arz ettiğim gibi, karamsar bir feylesof olan Schopenhauer 
bile Peygamber Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) hakkında, “İnsanlığın üst 
üste problemler yaşadığı böyle bir dönemde insanlık, yağdan kıl çeker gibi 
problemleri çözen Hazreti Muhammed’e ne kadar muhtaçtır.” demektedir. Evet, 
İnsanlığın İftihar Tablosu (aleyhi ekmelüttehâyâ) ilâhî mesajın aydınlatıcı 
tayfları altında, fetanet-i uzmasıyla, dehaların değişik alternatiflere 
başvurmak suretiyle çözüm bulmaya çalıştıkları; bulamayıp çaresizlik ve acziyet 
içerisinde düşünüp durdukları problemleri, –onlar düşünedursunlar– hemen 
çözüvermiştir. Öyle ki, O Şanı Yüce Nebi’nin (sallallâhu aleyhi ve sellem) 
huzuruna getirilip de çözümsüz kalmış tek bir mesele gösterilemez. Evet, O; 
ferdî, ailevî, içtimaî, dünyevî, uhrevî, iman, amel ve muamelatla alâkalı bütün 
problemleri hususi donanım ve eşsiz fetanetiyle bir hamlede çözüme 
kavuşturmuştur. Asıl konumuz olmadığından, mevzuyla alâkalı müşahhas misal ve 
delilleri ilgili yerlere havale edip geçmek istiyorum. 
İşte Nebiler Serveri başta olmak üzere, bütün enbiyâ-i izâmın asliyet 
planındaki vazifeleri hep irşat ve tebliğ olmuştur. Bunun dışında kalan her şey 
bir yönüyle onlar için tâlî bir meseledir. Bu müstesna kametler, bütün bir 
insanlığa rehber, beşeriyete imam olmaları hasebiyle dünya ile iştigal gibi 
görünen bir kısım iş ve vazifeler de yapmışlardır. Meselâ Hazreti Davud ve 
Süleyman (alâ nebiyyinâ ve aleyhimesselâm) gibi peygamberlerin ve belki onlardan 
sonra gelen evlatlarının hükümdarlık gibi bir konumları da olmuştur. Fakat 
onların bu tür vazifeleri, aslî vazifeleri olan peygamberliklerinin yanında hep 
tâlî derecede kalmıştır. Onlar hem masum hem de masundurlar. Dolayısıyla 
hükümdarlık gibi insanın başını döndürüp bakışını bulandıracak bir konumda dahi 
Allah, onları inayetiyle teyit ve sıyanet buyurmuştur. Cenâb-ı Hak, onlara 
yaptıkları işlerde hata işletmemiş ve peygamberlik misyonuna halel getirecek bir 
duruma asla düşürmemiştir. Hâsılı, ilk peygamberden Hatemü’l-Enbiyâ Efendimiz’e 
kadar gelen bu hakiki mürşidlerin, başka bir ifadeyle bu irşat âbidelerinin 
asliyet planındaki vazifeleri hep Cenâb-ı Hakk’ın mesajını insanlığa duyurmak 
olmuştur. Zahiren irşat ve tebliğ vazifesinin dışında gibi görünen bazı hâlleri 
ise, biraz önce ifade ettiğimiz gibi, muhataplarına göstermeleri gerekli olan 
rehberliğin hakkını vermeye matuftur. Öyle ki, onların izdivaç ve ailevî 
münasebetlerinin arka planında bile mesajlarını insanlığa duyurma maksadı 
vardır. 
Yol ve Yön Değiştirmeyen İrade Kahramanları 
Cenâb-ı Hak, zılliyet planında enbiyâ-i izâmın dışında bir kısım büyük 
kimseleri de –hem de başları döndürüp bakışları bulandıracak hükümdarlık, devlet 
başkanlığı gibi bir konumda olmalarına rağmen- irşat ve tebliğ vazifesinde 
istihdam etmiştir. Meselâ Emevî halifelerinden Ömer b. Abdülaziz hazretleri, 
Abbasi halifelerinden Hazreti Mehdi ve Harun Reşid ve özellikle Fatih Sultan 
Mehmet Han Hazretlerine kadar olan Osmanlı Hükümdarları söylediğimiz bu hususa 
misal olarak verilebilecek şahıslardır. Bunların her biri kutup seviyesinde 
insanlar olmakla beraber, kendilerinin veli, kutup olduklarını iddia etmek şöyle 
dursun, basit ve sıradan bir insan olduklarına kendilerini inandırmış ve bu 
anlayışlarıyla veli ve kutup olmalarına apayrı bir derinlik kazandırmış büyük 
kâmetlerdir. Siz, bir insanın içinizi okumasından, bakışınızdan hareketle 
kalbinizin derinliklerini keşfetmesinden ve daha başka hususiyetlerinden o zatın 
evliyaullahtan biri olduğunu hissedip anlayabilirsiniz. O zat da bu durumun 
farkında olabilir. Fakat gavsiyet ve kutbiyeti bilmeyen, kendilerini hiçbir 
zaman öyle bir konumda görmeyen yukarıda isimlerini saydığımız insanlar ise, şu 
anki Türkiye gibi otuz devletin başında bir devlet başkanı olmalarına rağmen, 
mahviyet, tevazu ve hacalet içinde kendilerini sıfırlamasını bilmiş insanlardır. 
Meselâ Sultan Ahmed Camii yapılırken, Efendiler Efendisi’nin (aleyhi elfü elfi 
salâtin ve selâm) kadem-i pâkini sorguç gibi tacına takan Sultan Ahmed 
cennetmekan aleyhir-rahmetü ve’l-gufran hazretleri de, “Allah’ım Ahmed kulunun 
günahlarını mağfiret buyur” dua ve niyazları içinde, eteklerine taş doldurup 
işçi ve ırgatlarla beraber taş taşımaktaydı. Görüldüğü üzere padişahlık bu 
insanların başını döndürüp bakışlarını bulandırmamış ve hangi konumda olurlarsa 
olsunlar mahviyet, tevazu ve kulluk şuuru içinde hayatlarını sürdürmüşlerdir. 
 
Şimdi eğer, enbiyâ-i izâm ve onların yolunu takip eden bu büyük zatlar, irşat 
ve tebliğ vazifesini hayatlarının gayesi bilmiş, duygu ve düşüncelerini hep o iş 
etrafında örgülemiş, gözlerinin içine başka hayallerin girmesine asla müsaade 
etmemiş, hep doğru düşünmüş, doğru karar vermiş ve doğru hareket etmişlerse, o 
zaman, zılliyet planında onların takipçileri olan günümüz mürşitlerinin de, 
mefkûrelerine hep sâdık kalmaları, yüzlerine gülen dünyanın cazibedar 
güzellikleri karşısında asla yol ve yön değiştirmemeleri gerekir. Aksi takdirde 
dine hizmet şerefiyle serfiraz kılınan bir fert, asıl vazifesini unutup dünyanın 
cazibedar güzellikleri peşinden koşarsa, maksadının aksiyle tokat yer ve 
hayatını fiyaskolar fasit dairesi içinde sürdürür durur. Meselâ günümüzde, vira 
bismillah deyip ilim ve irfan hayatımız adına okul, üniversite, hazırlık kursu 
ve kültür lokalleri açan, dünyanın dört bir yanına hicret ederek bu işin 
rehberliğini yapan insanlar, Allah’ın rızası ve Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi 
ve sellem) teveccühünü kazanmayı bir tarafa bırakıp, kendilerince başka dünyevî 
işlerin peşinde olurlarsa, peşinden koştukları o işlerde başarısız olur, künde 
künde üstüne devrilebilirler. Evet, bidayette çok yüksek ideallere talip ve 
dilbeste olan bu insanlar, bunu bırakır, çok küçük şeylere tenezzül eder, 
dünyevî bir kısım projelere girerlerse, ahiret projelerindeki vazife ve işlerini 
karıştırırlar. Böyle olunca da, Cenâb-ı Hak, peygamberlik mesleği olan irşat ve 
tebliğ vazifesini, bu büyük mânevî nimeti onların elinden alacağı gibi, dünyevî 
işlerinde de onları muvaffak kılmaz. Hatta bir kısım başarılar söz konusu 
olursa, bunu bir mekr-i ilâhî bilmeli ve bu ağır günahın cezasının öteye havale 
edildiği düşünülmelidir. 
Allah’ım Bizlere, Bizi Aşan İstidatlar Ver! 
Elbette ki inanan insanlar içinde de ticaretle uğraşan, çalışıp çabalayan, 
para kazanan, maddî imkân ve servetlere sahip bulunan insanlar olacaktır. Fakat 
kader-i ilâhî tarafından bir insan bir yere sevk olunmuş ve sevk olunduğu o 
konum bir nefer misali kendine ait hiçbir şeyi düşünmeksizin sırf millet 
hesabına çalışıp çabalamayı gerektiren bir makamsa, insanın bu mazhariyetin 
farkında olup ona göre hareket etmesi gerekir. Evet, kâhir bir kudret tarafından 
bir vazife taksimi yapılmış ve buna göre herkese bir yer düşmüştür. Bazıları 
ticaretle uğraşıp sanayi ile iştigal ederken, bazıları da bir yerde memur olup 
öğretmenlik, rehberlik veya idarecilik yapmaktadır. İşte öyle vazifeler, öyle 
konumlar vardır ki, o vazife tam bir adanmışlık içinde, irşat, tebliğ ve temsil 
dışında başka hiçbir şey düşünmemeyi gerektirir. Dolayısıyla herkes bulunduğu 
yerin hakkını vermeye, bulunduğu o konumda rantabl olmaya çalışmalıdır. 
Meselâ, idareci, rehber, öğretmen konumunda bulunan bir insanın omuzları 
üzerinde, okumada farklı yöntemler geliştirme, farklı terkip ve tahlillere 
ulaşma, konuları daha renkli ve daha farklı formatlarla sunma ve böylece kalb ve 
zihinleri aydınlatma gibi önemli bir vazife bulunuyorken, bütün bunları bırakıp 
dünyevî bir kısım emeller peşinde koşması; koşup kalb ve zihin dağınıklığına 
düşmesi ne ölçüde doğrudur; sizlerin iz’an, insaf ve vicdanlarınıza havale 
ediyorum. Bu açıdan, Allah bazılarını bu istikamete sevk etmişse, o tâli’liler, 
artık hedefe kilitli bir hâlde, başka hiçbir arayışa girmeden, sağa-sola 
bakmadan, herhangi bir inhiraf yaşamadan yollarına devam etmesini bilmelidirler. 
Eğer onlar bu mevzuda hedef ve gayelerinden sapmaz, safvet ve samimiyet içinde 
sa’y u gayretlerini devam ettirirlerse, Cenâb-ı Hak da onlara ekstra lütuflarda 
bulunur ve onlara çok önemli hizmetler, o hizmetlerde çok önemli muvaffakiyetler 
nasip eder. Zira unutulmamalıdır ki, Allah’ın bidayette lütfettiği kabiliyet ve 
istidatlar, ne kaderi ne de Cenâb-ı Hakk’ın atâsını bağlayıcıdır. Cenâb-ı 
Hakk’ın kaderinin yanında kazası, yani onun infaz edilmesi ve aynı zamanda o 
infazı önleyecek bir de atâsı vardır. Buna ekstradan veya fevkaladeden lütuf 
diyebilirsiniz. Meselâ sizin hakkınızda bir camide müezzinlik veya vaizlik 
yapacağınıza dair bir takdir vardır. Siz bu imkân ve fırsatı değerlendirir, 
söylediğiniz her şeyi kalbinizin sesi olarak söyler, duygularınızı, kalbinize 
bir mızrap vuruyor gibi seslendirir, dilinizden dökülen her kelimenin gönlünüzün 
sesi olmasına dikkat edersiniz. Allah’ı duyurma, O’nun gönüllerde iz bırakması 
ve heyecan uyarması mevzuunda ölesiye bir gayret sarf edersiniz. Kendinizi 
anlatmaz, kendiniz adına milletin takdirlerinden bir şey kotarmaya 
uğraşmazsınız. Kürsüye çıkmadan evvel; “Allah’ım ne olur, bahtına düştüm. Senin 
rızana muhalif bir şey söyleyeceksem beni burada konuşturma. Dilim dolaşsın, 
mahcup bir şekilde ineyim aşağı ama Senin rızana muhalif bir söz ağzımdan 
çıkmasın!” diyecek kadar samimi ve yiğitçe davranırsınız. İşte siz 
söyleyeceklerinizi hep bu şekilde ihlâs ve samimiyet içinde söylerseniz, Cenâb-ı 
Hak da ekstra istidatlar bahşedip mevcut kabiliyetinizin çok üstünde size 
muvaffakiyetler ihsan eder. İsterseniz Alvar İmamı’nın şu ifadelerine bir de bu 
açıdan bakabilirsiniz: 
<blockquote dir="ltr" style="MARGIN-RIGHT: 0px"> 
Sen Mevlâ’yı seven de Mevlâ seni sevmez mi? Rızasına iven de Hak 
rızasın vermez mi? 
Sen Hakk’ın kapısında Canlar feda eylesen Emrince hizmet etsen Allah 
ecrin vermez mi? 
Sular gibi çağlasan Eyyub gibi ağlasan Ciğergâhı dağlasan Ahvalini 
sormaz mı?</blockquote> 
Zaten biz dualarımızda, “Allah’ım Bizlere, bizi aşan istidatlar ve o 
istidatlarda inkişaflar ver!” demiyor muyuz? Evet, bizim şu an sahip olduğumuz 
istidat ve kabiliyetlerimiz Allah’ın nâmütenâhî kudret ve takdirini bağlamaz. 
Siz öyle bir adım atar, öyle samimane bir gayret ortaya koyarsınız ki, siz hiç 
farkına varmadan, Cenâb-ı Hak atâsından ekstra lütuflarda bulunur. Şimdiye kadar 
hiç düşünemediğiniz, kalbinize gelmeyen şeyleri ilham eder, aklınıza getirir. 
Evet, ufkunuzu öyle bir açar ki Cenâb-ı Hak, uzaktan yakından alâkanız olmadığı 
ve aklınızın ermeyeceği plan ve projeleri sizin vesilenizle hayata taşır ve bu 
durum karşısında sizler de şaşırır kalırsınız. 
Bu açıdan, kabiliyetleriniz ne seviyede olursa olsun, siz hakka dilbeste 
olunca, Allah da (celle celâluhu) sizi yarı yolda bırakmaz ve sizi yüz üstü terk 
etmez. O zaman gelin, kabiliyet ve istidatlarımızı Allah’ın rızasını kazanma ve 
nâm-ı celîl-i sübhanisini insanlığa duyurma istikametinde santimini zayi 
etmeksizin kullanalım; kullanalım ki, Cenâb-ı Hak da istidat ve 
kabiliyetlerimizi olduğunun üstünde inkişaf ettirip azları çok, birleri bin 
etsin. Âmin!
</div>

İrşat Yolu ve Önündeki Engeller