Trans hâli, tasavvufta insanın vecd, istiğrak ve kendinden geçme hâli, ruhun dublesinin daha ziyade hâkim olması, cesedin mukayyet kalmasına mukabil ruhun bu kayıttan tecerrüt edip başka âlemlerde tayaran etmesidir. Bu hâl, ehlullahın abdal kısmında, kişinin beş on yerde bir anda bulunması şeklinde tezahür eder. Evet, ruh bir anda beş on yerde bulunabilir.

Evet, Allah (celle celâluhu) iç tecrübelerle bütün bunları yaratır. İçinde bulunduğumuz mekân kayıtlarının üstüne çıkan bir insanın görüşü bizim görüş zaviyemizden başkalaşır. Bu hakikati şu misalle müşahhaslaştırabiliriz: Bizim içinde bulunduğumuz üç buudlu mekân içerisinde bir çayın aktığını düşünelim. Çayın kendine göre buudları vardır. Saman çöpleri veya başka cisimler bu çayın üzerinde kendi tabiî seyrini tamamlar. Cismaniyetimize ait olmayan dış hâdise ve münasebetle ayaklarımızın bu çayın üstüne çıktığını farz edelim. Bu durumda biz normal akıp giden eşya ve hâdiselerin seyrinden kurtulmuş oluruz. O zaman artık biz başka buudda sayılırız. Onun için Einstein bunu anlatma sadedinde: Ben seninle bir odada bulunurken senin içinde bulunduğun üç buudlu mekânın dışında bir dördüncüsünü de hissederim, der.

Bir başkası ise bu meseleyi insanın içindeki iç fakültelerin işlemesi şeklinde izah eder ki, biz içe doğru derinleştikçe kendi üç buudlu mekânımızın dışına çıkarız. Pratikte üç buudlu mekânın dışına çıkma, spritüalist açıdan, hususiyle trans hâllerinde olur ki, eşya ve hâdiselerin seyl ve seyrinin üstüne çıktığımız an artık o akış bizi etkilemez ve oradan ileride ne olacağını Allah (celle celâluhu) gösterirse seyredebiliriz.

Hâsılı, gaybı kimse bilemez. Ancak gayb, Allah bildirirse, bildirdiği kadarıyla bilinebilir.

59 Bakara sûresi, 2/156.