Uykunun mahiyeti

Soru: Uykuda ruh bedenden ayrılıyor mu? Uykunun mahiyeti nedir? Zümer Sûresi 42. âyette “Allah, insanların ruhlarını ölümleri sırasında, ölmeyenlerin ruhlarını ise uykuları sırasında alır. Hakkında ölüm hükmü verdiği ruhu tutar, vermediği ruhu ise belirli bir süreye kadar salıverir.” buyuruluyor. İnsan uykuda değişik bir hayat mı yaşıyor?

Başka âyet-i kerimelerde de Cenâb-ı Hak, insan uyurken onun cismânî ruhunu kabzettiğini ve uyandıktan sonra da salıverdiğini ifade etmektedir.[1] Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem), ruhun salıverilirse hayırla salıverilmesine, tutulursa âlî makamlara îlâ edilmesi ve serfiraz kılınmasına dair yatmadan önce dualar ettiği görülmektedir.[2] Bütün bunlardan anladığımız şey, ölümün küçük kardeşi olan uykunun nim (yarı) bir ölüm olduğudur. Çünkü ölüm, bir adem-i merkeziyet meselesidir. Yani vücudunun bütününe kumanda eden ruh-i hayvanînin zâil olup gitmesiyle uzviyât-ı insaniye, her biri teker teker kendi başlarına kalmakta ve artık adem-i merkeziyet gibi bir durum söz konusu olmaktadır. Evet, reis olan ruh gidince, bir adem-i merkeziyet kaçınılmazdır. Aslında, Kur’ân-ı Kerim de uykuyu, “Uykunuzu dinlenme yaptık.” (Nebe sûresi, 78/9) sözüyle bir adem-i merkeziyet keyfiyeti şeklinde ele alıp anlatmaktadır.