Kırık Testi

<div class="elementor-widget-container">
Hemen her hareket, her cereyan mebde’de saflığı 
 ve duruluğuyla, müntehada da kemmî derinlikleriyle 
 tarih boyunca tekerrür edegelmiştir. Sahabi saflığı 
 ve duruluğu bu çizgide gösterilebilecek en iyi 
 misaldir. İslam tarihinin ilerleyen dönemlerinde 
 hemen her alanda tecdid hareketleri olmuştur ama 
 ne devlet yapısı ne mektep-medrese sistemi 
 ne de değişik düşünce ekolleri bakımından 
 İslam’ın o ilk dönemine ait saffet ve duruluk 
 yakalanamamıştır. Belki gönül hayatının 
 yoğun olarak yaşandığı tekke 
 ve zaviyelerde kısmen bu saffet duyulmuş olabilir.
Mebde’de insanlar içtenlik ve candanlıklarından 
 olsa gerek genelde boşluklarının farkındadırlar. 
 Kendi güç ve kuvvetlerine güvenmezler, dayanmazlar, 
 onlara bağlı olarak iş görmezler. Boşluklarını 
 sadece Cenab-ı Hakk’ın nâmütenahi kudreti 
 ve kuvvetiyle doldurmaya çalışırlar. 
 Kudreti Nâmütenahi’ye sonsuz itimatları, güvenleri 
 vardır. Bu birinci husus…
İki, din adına her şeyi başta 
 duyuyor olmanın orjinalitesi vardır onlarda: 
 Yenidir her şey onlar için; meselâ Kur’an yenidir. 
 Dolayısıyla o yenilik bir şekilde onların 
 hayatına akseder. Eski düşünceler, inançlar 
 bu yenilik karşısında nakavt olmuştur. 
 Artık farklı bir hayat yorumuna, dünyaya değişik 
 bir bakış açısına sahiptirler. Her 
 şeye o gözlükle bakarlar. Allah’ın kainat 
 düzeninde kendisini bu şekilde ifade ettiğini 
 ilk defa duyar ve hissederler. “Bak biz bunları 
 hiç düşünmemiştik.” der ve kendilerinden geçerler. 
 Sonra da uzun zaman bu duyuş ve hissedişin 
 neşvesini yaşarlar.
Üçüncü husus insibağdır. Değişik 
 vesilelerle arzettiğim bu insibağ, Huzur-u 
 Risalet-penâhî’de oturanların ancak anlayabileceği, 
 hissedebileceği ve hakiki manâ ve muhtevasıyla 
 yine ancak onların anlatabileceği bir keyfiyettir. 
 Ona ister mücerred huzurda bulunma deyin, ister teveccüh 
 deyin, isterseniz nazar deyin -ki bu daha ziyade sofilerin 
 içÂ ve vicdani sezişlerinin karşılığıdır 
 ve bana uygun gelen manâ da budur- bugünkü müslümanların 
 mahrum olduğu bir özelliktir bu. 
Hâsılı, mebde’deki insanlar her an bir mâide-i 
 semaviyenin yere konduğuna şahit olur, kabiliyetleri 
 nisbetinde o sofradan istifade ederler ve o istifadelerini 
 hemen tavırlarına aksettirirler. Yerinde bir 
 teşbih olur mu bilemiyorum ama hani kurgu bilimlerde 
 birisi bir şey yiyor ve hemen ardından birden 
 mahiyet değişikliğine uğruyor, aynen 
 öyle bu semavî mâideye el uzatan herkes birden bire 
 iç yapısı itibariyle bir mahiyet değişikliğine 
 uğruyor, potansiyel insan olmadan hakiki insan 
 olmaya yükseliyor; duyguları ve düşünceleri 
 inkişaf ediyor.
Meseleye bu zaviyeden bakınca mebde’deki insanlar 
 çok şanslı; şanslı çünkü hemen her 
 gün o güne kadar bilmedikleri, akıl ve vicdanlarının 
 da reddedemeyeceği, orjinal veÂ sürpriz şeylerle 
 karşı karşıya kalıyorlar. Meselâ 
 semadan bir haberin gelmesi, süpriz bir hadise onlara 
 göre. Biz halâ sırrını kavramış 
 değiliz; bizim gibi etten kemikten bir insanın 
 semalar ötesi, ötelerin de ötesi varlıklarla münasebete 
 geçmesini, bir yönüyle kelam teatisinde bulunmasını; 
 “şöyle dedim – şöyle dedi, şöyle istedim 
 – şöyle cevap verdi” demesi. Bunları anlayabilmiş 
 değiliz henüz. 
Şöyle düşünün,Â o güne kadar ne sözlerinde, 
 ne tavırlarında, ne de davranışlarında, 
 olduğunun dışında bir şey görmedikleri 
 bir insan, Allah hakkında diyor ki; “O isimleri 
 ve sıfatlarıyla muhattır, Zatıyla 
 ihata edilemez. Bu sebeple O’nun âsârını düşünün, 
 ef’âli üzerinde i’mal-i fikir edin ama Zât’ı hususunda 
 düşünmeyin. Çünkü mütenahi bir varlıkÂ Nâmütenâhi’yi 
 idrak edemez.” Bunlar, uluhiyet meselesine put ve putperestlik 
 persektifinden bakmış insanlar için o kadar 
 orjinal şeyler ki. Hatta tek başınaÂ bir 
 “nâmütenahi” sözü bile fevkalade orjinal onlar için.
 
“Allah’ın binlerce ismi vardır. Bu binlere 
 binler daha ilave etsek ve ardından O’nu yad etsek 
 yine O’nun namına bir şey söylemiş olamayız.” 
 Meselâ bunun lâl-i güher-i Nebevî’den bir söz olduğunu, 
 onların önlerine inciler, mercanlar gibi saçıldığını 
 hayal edin. Gören gözleri kamaşır, başları 
 döner onların. Ben şahsen cahiliyye yaşamamış 
 insanların bu sözlerdeki orjinalliği sezeceğine 
 ihtimal vermiyorum.
Bir başka örnek de ezandır. Ezan onların 
 bildikleri kelimelerden oluşuyor ama o kelimeler 
 böylesine yerli yerinde hiç ifade edilmemiş.Â “Allaaaahu 
 Ekber – Allah büyüktür, büyüklük O’na mahsustur. Şehadet 
 ederim ki O, Ma’bûd-u bi’l-hak veÂ Maksûd-u bi’l-istihkaktır.” 
 Öyle bir yenilik ki bu, işte bu yenilik onların 
 ruhlarına siniyor; siniyor ve bu mülahazalarla 
 camiye koşuyorlar.
Bu defa camide imamın arkasında yeni, esrarengiz 
 şeyler duyuyor ve hissediyorlar. Tahiyyat öyle, 
 selâm öyle. Tabir caizse her gün semadan bir sofra-i 
 cedide iniyor, o sofradan istifade ediyor, yepyeni, 
 ter-ü taze hislerle, fevkalâde zinde ruhlarla, yeniliğe 
 doymuş, ülfetten fersah fersah uzak bir hâletle 
 evlerine dönüyorlar. Ve bu vetire burada bitmiyor, hiç 
 son bulmuyor. Ertesi gün yine semavî yepyeni sofralar 
 onları bekliyor. 
Bakın Ümmü Eymen Validemiz’e; Hazreti Üsame’nin 
 annesi, Rasullullah’ın hizmetini gören mübarek 
 bir kadın. İnsanlığın İftihar 
 Tablosu’nun ahirete irtihalinden sonra Hazreti Ebu Bekir 
 ve Hazreti Ömer onu ziyarete gidiyorlar. Görüyorlar 
 ki Ümmü Eymen ağlıyor. Allah Rasülü’nün (sallallahü 
 aleyhi vesellem) vefatından dolayı ağladığını 
 zannedip teselli etmeye başlıyorlar. Ümmü 
 Eymen onların sözünü keserek diyor ki; “O’nun vefatıyla 
 vahiy kesildi, vahyin bereketinden mahrum kaldık, 
 ben ona ağlıyorum.” Basiretli kadın… 
 Şimdi her gün, her zaman önünüze inen böyle bir 
 sofranın kesilmesine nasıl ağlamayacaksınız 
 ki?
İnsibağa gelince; peygamberlik daire-i kudsiyesine 
 mahsus bir şey o. Bu yüzden onun kendi ulviyet 
 ve enginliği içinde kabullenilmesi; müteal (aşkın) 
 olduğunun, dolayısıyla ulaşılmazlığının 
 idrakinde olunması gerektiğine inanıyorum. 
 Bununla beraber şunu ilave edelim; peygamber olmayan 
 insanların da insibağları vardır. 
 Meselâ, Hazreti Ebu Bekir, Hazreti Ömer, Hazreti Osman, 
 Hazreti Ali, Hazreti Hasan, Hazreti Hüseyin, Zeynelabidin 
 Hazretleri.. hemen hepsinin huzurunun kendine göre bir 
 insibağı vardır. Ebu Hanife Hazretlerinin 
 ya da Bediüzzaman’ın huzurunda oturma imkanı 
 olsaydı, huzurun insana ifaza ettiği insibağın, 
 sizin çehrenize uhrevîlik adına çaldığı 
 boyanın ne demek olduğunu, sizi uhrevîlik 
 adına nasıl plâstize ettiğini görecektiniz, 
 duyacaktınız. İç aleminizde meydana gelen 
 değişikler itibarıyla belki de kendi 
 kendinize hayranlık duyacaktınız.
Evet mebde’ye geri dönelim. Bana göre her mebde’de 
 aynı şey vardır. Bundan 80 yıl öncesini 
 düşünün. İslam yeni bir ses ve solukla, yeni 
 bir felsefe ve mantıkla anlatılmaya başlanmış. 
 İnsanlar birilerinin etrafında hâlelenmis. 
 Sahabe misal ak alınlı, aydınlık 
 yüzlü, gönül insanları hayatlarını koymuş 
 bu işe. İleriye matuf şahısları 
 adına değil ama din adına bir kısım 
 beklentileri olmuş.
“Yakinim var ki; istikbal semavât u zemîn-i Asya-bâ,Â 
 
Hem olur teslim yed-i beyzâ-yı İslâm’a.”
“Ümit var olunuz, şu istikbal inkılâbâtı 
 içinde en yüksek ve gür sadâ İslam’ın sadâsı 
 olacaktır.”
gibi sözler onların beklentilerini körüklemiş. 
 Bir beklenti, bir ümit cemaatı olmuşlar. Müjdesini, 
 bişaretini aldıkları “Allah’ın adının 
 her tarafa duyurulması” hakikatı adına 
 her gün güneşin doğuşuyla farklı 
 şeyler hissetmişler. Bir katrede, bir reşhada 
 beklentilerini görmeye, hissetmeye, küçükte büyüğü 
 okumaya çalışmış, basit sözlerde 
 büyük manâlar aramışlar. Büyüklüğü ve 
 kerameti kendilerine ait, küçük mev’izeleri bile büyük 
 hâle getirmişler. Onların ruh hâletlerini 
 iyi bir psikolog değerlendirseydi veya mahir bir 
 psikiyatrist psikanaliz yapsaydı ruh portrelerini 
 elvan elvan ortaya çıkartırdı. Başlarındaki 
 zat vefat edince kimi inanamamış; kimileri 
 de onda sonra, yalancı dahi olsa çiçek açan her 
 dikenli gülün arkasından koşmuşlar.
Fakat herkes de böyle yapmamış. Allah’ın 
 yüce ve yüksek adının bütün dünyaya duyurulması 
 beklentisi ve ümidi içinde olan bazıları bu 
 uğurda vazife bildikleri şeyleri dur-durak 
 bilmeden yapmaya devam etmişler. Meselâ, “bir yerde 
 birisi vaaz ediyormuş” diye her hafta çok uzaklardan, 
 kilometrelerce yolu kat ederek o camiye koşanlar 
 olmuş. Konuşan şahıs değilmiş 
 önemli olan onlar için. “Bizim arkadaşlardan birisi 
 varmış,Â vaaz ediyormuş, genç biriymiş” 
 deyip adeta nefes almaya gelmişler oraya. Şahsen 
 ben Kestane Pazarı Camii’nin avlusunu öyle görürdüm: 
 Öğle namazı biterdi de İkindiye kadar 
 sarmaş-dolaş olma bitmezdi. Birbirlerine sarılırlar, 
 el sıkışırlar ve hasret giderirlerdi 
 adeta. Ben de o tahta kulübeme çekilir, penceresinden 
 temaşâ ederdim bu manzarayı. Bana da yeter 
 ve artardı bu. Mebde’de çalınan ve hemen tutan 
 bir boya gibiydi bu manzara. Bir de bunun yanında 
 bir boşalma zemini teşkil ederdi orası. 
 O günkü insanlar belli bir derinliğe açılmaya 
 hazırlardı. Ufukları derindi. Büyük şeylere 
 dilbesteydiler. Yüksek mefkureleri vardı. Her hareket, 
 her kıpırdayıştan kendilerine göre 
 çok büyük bir anlamlar çıkarıyorlardı.
 
Ayrı bir husus; güzellik paylaşması 
 olurdu camide. BakışlardakiÂ anlamlılık 
 bana çok tesir ederdi. Bazan o anlamlı bakışlar, 
 tabir caizse bir matkap gibi içimi oyan oÂ bakışlar 
 bana daha önce plânlamadığım çok şeyleri 
 söylettirirdi. Adeta “Şunu da de, bunu da söyle” 
 der gibi yüzüme bakarlardı. Tamamen onlara ait 
 ve yine tamamen o döneme ait bir hususiyetti bu. 
Bu sözlerim yadırganmamalı. Siz de bir yerde, 
 yeni bir ruh ve heyecanla ciddi bir sorumluluk yüklenirseniz, 
 Kaf dağından daha ağır mesuliyetleri 
 omuzlarsanız, yeniliği iliklerinize kadar 
 duyarsanız, yeniliği duyan insanlarla yüz 
 yüze gelirseniz, her gün birisine bir şey anlatma 
 aşk, iştiyak ve şevkiyle canlı kalırsanız, 
 “Acaba bu insanın gönlüne nasıl aksam, bir 
 ışık olsam da kalbine damlasam!” mülahazaları 
 ile sabahlar ve akşamlarsanız, siz de böyle 
 olursunuz. 
Bu sözlerde bugünü tahkir yok. Çünkü bazı şeyler 
 ancak onları meydana getiren şartların 
 bütününün bir araya gelmesi ile gerçekleşir. Bu 
 külliyet ve tamamiyet yoksa bu seviyeye ulaşmanız 
 imkansızdır. Nağmeleri sûzişîn, 
 size elli defa konuşmasını öğretecek 
 bir adamı alır kürsüye korsunuz, zaman öyle 
 bir zaman, zemin öyle bir zemin, cemaat öyle bir cemaat 
 değilse ve onlar öyle bir beklenti içinde değillerse 
 hiçbir şey olmaz; olmaz çünkü balansı yapılmamış 
 kalbler, hafife alıcı bakışlar, 
 beklentisiz ruhlar kürsüdekinin ağzına-diline 
 fermuar vurmuştur. Dediğim gibi kimseyi ne 
 tahkir ne de tezyif var burada. Sadece şartların 
 bütünüyle meydana gelemeyebileceğini anlatmaya 
 çalışıyorum. Eğer bu bir vaizin 
 kerameti olsaydı dün yaptığını 
 bugün de yapar, olur biterdi.
Şimdi günümüzün şartlarına göre yeni 
 yollar bulmak gerekiyor. Belki bugüne kadar bildiğimiz 
 sabâyı, hicazı, rast’ı değiştirmemiz, 
 kimbilir belki de günümüz insanının genel 
 hissiyatını nazar-ı itibara alacak mürekkep 
 makamlar bulmamız gerekiyor. Genelin zevkine hitap 
 eden enstrümanlar ve farklı sesler kullanmamız 
 gerekiyor. Ama bunları fantezi için değil, 
 içinde yaşadığımız zamanın 
 çocuğu, tasavvufçuların ifadesiyle “ibnüzzaman” 
 olma şuuru içinde beklentiler ufkuna ulaşmak 
 için yapmamız gerekiyor.
Hasılı, yeni zeminler arayın.. aşk 
 u şevkinizi bileyin.. Cenab-ı Hak’la münasebetinizi 
 yeniden gözden geçirin.. bütün dünyevilikleri kafanızdan 
 sökün atın. “Yâ Rabbi! Yeni bir sesle burada Seni 
 bir de biz duyurmak istiyoruz!” deyin. Bakalım 
 nasıl olacak.!
</div>

Mebde’de yenilik, Münteha’da derinlik