Bu, bir iddiadır. Ne var ki şimdiye kadar bu iddiayı pratikte doğrulayacak, tasdik edecek herhangi bir hâdise tespit edilmemiştir. Ancak imanlı bir toplumda ve ahiret mülâhazasıyla yaşayan insanlar arasında görülebilecek böyle bir düşünceye, her şeyi maddede arayan ve yaptıklarını hep ticaret düşüncesiyle yapan toplumlarda rastlamak asla mümkün olmayacaktır. Evet, onlar ambarlarını doldururlar; ama bunu, sırf kıtlık ve bunalım anlarında kat kat fiyata satmak için yaparlar. Yoksa milleti rahatlatmak ve pazara mal sürerek fiyat artışlarını önlemek için değil.

Fiyatları ne kadar artırırlarsa artırsınlar, ihtiyaçtan dolayı bazı mallara her zaman talep bulunur. Bu sebeple spekülatör, ucuz fiyatla aldığı malı fahiş fiyatla satma imkânını her zaman bulur ve milletin kanını emer. Emer ama, arkasından da başkalarından reaksiyonlar gelir. Toplumda rahatsızlıklar baş gösterir. Bir kere meseleye yanlış şekilde mualecede bulunulduğu için, artık bu ateşi ne kurşun ne de polisin jopu söndürür. Ziya Paşa’nın dediği gibi: