Burada bazı tezatlıklara dikkat çekilmiştir: Zina herkes için haramdır. Fakat yaşını başını almış ve dünyadan elini eteğini çekmiş olması gereken bir insanın böyle bir levsiyat içine girmesi, levsiyat üzeri levsiyat demektir. Böyle bir insana denilecek söz şudur: “Ayıp sana yahu! Yaşını başını almışsın be utanmaz adam! Kuldan utanmıyorsan bari Allah’tan utan!”Hadis-i şerifte, kendilerini acı bir azabın beklediği ikinci zümre olarak yalan söylemeyi tabiatı hâline getirmiş sultan zikrediliyor. Herkes için günah olan yalanı, bütün insanların başındaki idareci söyleyecek olursa bu durum günahı katmerli hâle getirecektir.

Hadis-i şerifte, üçüncü olarak kibirli fakirden bahsedilmektedir. Hani derler ya, “Evde yok ayran aşı, kendi gezer bölükbaşı.” Fakir, fakat aynı zamanda kibirli, çalımlı tavırları var. Demezler mi ona, “Yahu sen neyine çalım çakıyorsun!” Böyle bir tavırda da günahı katlayacak ciddi bir kayma vardır. Bu arada şunu ifade edelim ki hadisin mefhum-ı muhalifinden hareketle (hadisin anlamını tersinden yorumlayarak), mütevazı olan zenginin kıymetini de anlayabiliriz. Çünkü öteki örneğin zıddına o, nefsine rağmen hareket ediyor demektir.Bu iki hadisten birincisinde insanın ‘kendine rağmen’ yaşaması söz konusu edilirken diğerinde ise nefsinin arzularına uyarak hayatını sürdürmesinden bahsedilmektedir. Cehennem, bedenî ve nefsani isteklerle kuşatılmış olduğundan dolayı bu isteklere kapılan bir insanın farkında olmadan oraya sürüklenip onun içine düşmesi mukadderdir. Cennete gelince o da mekârihle (sevilmeyen şeyler) kuşatılmıştır. Yani oraya girmenin yolu da insanın beşerî tabiatına rağmen yaşaması ve kendisini aşmasından geçer.

İstişare Eden Hüsran Yaşamaz