Aktif Akıl

Elbette ki, İslâm akla kendi kamet-i kıymetine göre bir değer ve önem atfetmiştir. Kur’ân-ı Kerim birçok yerde doğrudan doğruya aklın kendisine göndermede bulunmuştur.⁵ Meselâ bir yerde أَفَلَا يَعْقِلُونَ⁶ ifadesiyle, şimdiki ve gelecek zamana delâlet eden bir kip kullanarak meseleyi beyan buyurmuştur. Yani “Bugün veyarın akletmezler mi, akıllarını kullanmazlar mı?” çerçevesinde akla bir fonksiyon yüklemiş ve böylece aklın sürekli aktif hâlde bulundurulmasına dikkat çekmiştir ki, bu da akla verilen ehemmiyetin ifadesi demektir.

İslâm’ın akla verdiği değeri ifade eden bir diğer husus da, aklı mükellefiyetin temel ve esası saymasıdır. Öyle ki, aklı olmayan,⁷ ne yaptığını bilmeyen, önünü arkasını tefrik u temyiz edemeyen⁸ kişi dinî ahkâmla mükellef tutulmamıştır. Mükellef konumunda bulunma, bu dünyada bir kısım esrarın sırlı anahtarı olduğu gibi ahiretin de kapılarını açan bir anahtardır. İşte bütün bunlar akla yüklenen çok önemli fonksiyon ve vazifelerdir.

Müstakim Çizgi