Kırık Testi

<div class="elementor-widget-container">
Bir yaramı dile getirmek istiyorum müsade ederseniz. Genel 
 anlamda bizler malâyâni şeylerle çok meşgul oluyoruz. Özellikle sohbet ortamlarında 
 bir müslümandan beklenen tavrı sergileyemediğimiz kanaati hakim bende. Çok fuzuli 
 şeyler konuşuyoruz. Ne dünya ne de ukba işlerine yaramayan şeylerle vakit kaybediyoruz. 
 Evirip çevirip sözü sohbet-i canana bir türlü getiremiyoruz. Durduğumuz yerde, 
 bulunduğumuz konumda olması gereken duruşun, bulunmamız gereken konumun hakkını 
 veremeyişimiz bize kredi kaybettirir. Seviyesiz insan imajı uyarır karşı tarafta. 
 Din gibi ciddi bir meselenin temsilcilerine benzemiyor bu insanlar dedirtir 
 onlara. Sahabe misali başkaları inanmıyor diye neredeyse kendini ateşe atacak 
 bir hava yok diye düşündürür onları.
 Ne olur, bir araya gelişlerimizde sohbetlerimiz hep sohbet-i 
 canan olsun. Yani, evirip çevirip sözu Allah’a ve Allah’ın Rasulüne bağlayalım. 
 Din-i İslam diyelim, fuzuliyatın bir damlasına bile müsaade etmeyelim. Unutmayalım, 
 ömrümüzün dakikaları sayılı. Boşuna harcamayalım onları. Sorarlar öbür tarafta 
 onun hesabını. Her nefeste bize rağmen, şuurumuzun taalluk etmemesine rağmen 
 iki dafa hayatımızı bağışlayan Allah’a şükredelim, hamd edelim. 
 Bütün bunları iğne veya çuvaldız gibi kabul edebilirsiniz 
 ama realiteyi de görmek lazım. Hakiki mü’min görüldüğü zaman Allah’ı hatırlatır 
 deniyor hadiste. Bunun manası onun her türlü tavır ve davranışında Allah okunur 
 demektir. Yani lafz-ı Celale yazıyordur onun dört bir yanında. 
 Öte yandan Allah celle celaluhû başkalarının hidayetine vesile 
 olmayı bizim bu noktadaki hassasiyetimize bağlamış olabilir. Dolayısıyla şayet 
 bu neticenin sebebi oysa, başka bir sebeple bu netice elde edilemez. Diyalektik 
 yapmakla, demagojide bulunmakla, Allah anlatılırken kendi büyüklüklerinden bahsetmekle 
 bu sonuca ulaşılamaz. Cerrahsanız, neşterle halledilecek problemi pansumanla 
 halledemezsiniz. 
 İlk mevhibeler böyle bir oluş için yeterli gibi geliyor bana. Evet, ilk mevhibeler, 
 yani Allah elimizden tutmuş, sokaktan çekmiş bizi ve bir yerde tabir caizse 
 ipe dizmiş. Biz artık sağda solda, ne şirazesinden çıkmış bir kitap eczasıyız, 
 ne de sağa sola saçılmış tesbih taneleri. İpe dizilmişiz. Öyleyse ona göre bir 
 duruşa sahip olmamız lazım.
 Gözümde dört toplum canlanıyor benim devamlı. Bir, asr-ı saadette 
 Efendimiz’in etrafındaki sahabiler. İki, Hazreti İsa’nin etrafındaki Havariler. 
 Yani o onbir buçuk insan, insanlık tarihinin adeta kaderini değiştiriyorlar. 
 Müthiş bir aksiyon, alabildiğine baş döndürücü. Onların ortaya koyduğu o çok 
 ciddi faaliyetin çehresi daha sonra değiştirilmeseydi Efendimiz (sallallâhu 
 aleyhi vesellem) için çok önemli bir zemin hazırlamış olacaklardı onlar. Üç, 
 Söğüd’ün bağrında göğeren yeşillikler. Dört, Çağın büyük düşünürü ve etrafındakiler.
KENDİNİ BİL
İnsanın kendisini bilmesi sadece anatomisini, kuvve-i şeheviyesini, 
 gadabiyesini, gayzını, hiddetini, şiddetini bilmesi demek değildir. Veya sadece 
 vicdan mekanizmasını, ruh sistemi içindeki latife-i Rabbaniyesini, şuurunu, 
 hissini, iradesini bilmesi de demek değildir. İnsanın kendini bilmesi bunlarla 
 birlikte her gün kendini farklı bir mülahazaya alarak yeniden okuması, sürekli 
 kendisini yeniden tanıması demektir. Çünki insan bir fotoğraf gibi tek bir karede 
 tesbit edilen/edilebilen bir varlık değildir. O büyüyen bir ağaç gibi her an 
 yeni bir şekil almaktadır. Dolayısıyla insanın kendi ruh, idrak ve şuur ufku 
 itibariyle kendiyle münasebettar olan hadiseleri gözlemlemesi ve yorumlaması 
 gerekmektedir: “Bugün şöyle olumsuz bir hadise geçti başımdan, sebebi herhalde 
 şu hatam idi. Veya şu davranışımdan dolayı böyle bir lutf-u İlahiye mazhar oldum. 
 Liyakatim olmasa bile ihtimal Cenab-ı Hakk’ın marziyatına muvafıktı.” gibi düşünceler 
 ile devamlı kendini mercek altında tutması gerekir. Ama burada şunu unutmamak 
 lazım; bu muhasebeyi yaptığınız zaman dilimi de, yukarıda bahsini ettiğimiz 
 bir kareden ibarettir ve bu durum bir saniye önce veya bir saniye sonrakinden 
 farklıdır.
 İnsan bu çizgiyi yakalayabilirse mahiyetini koruyabilir. Allah’ın 
 kudretinin, iradesinin, meşietinin, ilminin taallukunu görebilir. Evet, insan 
 daima değişen, daima farklı televvünlerle ortaya çıkan çok karmaşık bir kitaptır. 
 Bundan dolayı onun sürekli mütalaasına ihtiyaç var. 
 Kur’an’da buraya kadar söylediklerimizle zahiren çelişiyor 
 gibi görülen bir ayet var; “Ve lâ tekûnû kellezîne nesullâhe feensâhum enfüsehüm 
 – Allahı unutanlar gibi olmayın ki, Allah da nefislerini onlara unutturdu.” 
 Dikkat edilirse bu ayette Allah’ın unutulması başta zikrediliyor ve bunu yapanlar 
 için de nefsin unutturulması bir ceza olarak arkadan geliyor. Öyleyse şöyle 
 denilebilir; nefsini bilen Allah’ı bilir, fakat Allah’a karşı lakayd kalana 
 da Allah nefsini unutturur. Görüldüğü gibi bir çelişki yok burada.
 Öyleyse insan, Allah’ı unutmadığı ve her meseleyi O’na bağladığı 
 zaman nefsi bir kitap haline gelir. 23. Söz’ü hatırlayın, der ki Bediüzzaman 
 Hazretleri: “İman bir nurdur”. Evet iman tecelli ettiği zaman kainatta her şeyi 
 okunur hale getirir, kainatı ve enfüsü daha bir farklı okuma imkanı verir. Enfüs, 
 afakın okunması mevzuunda bir büyüteç, bir mercek olur. Bu açıdan Allah’ın varlığının 
 baştan kabülü ve O’na iman çok önemlidir. Bu kabul ile siz enfüste de afakta 
 da çok rahat dolaşırsınız. Her şeyi bir kitap gibi mütalaa, bir meşher gibi 
 temaşa edersiniz. Aksi halde, yani meseleyi Allah’a vermediğiniz takdirde her 
 şey karanlığa gömülür. 23. Söz’de ifade edildiği gibi; “bir köprünün üzerinde, 
 ürperten karanlıklar içinde ve dört bir yan korkunç cenazeler ve vahşi hayvanlarla 
 çevrili bir müthiş halde iken meseleyi Allah’a imana verdiğinde, O’nu duyması 
 bir elektrik düğmesine dokunmak gibi olur ve o korkutucu hal birden değişiverir.” 
 Demek ki, baştan Allah’ı bilme, insanın enfüs ve afakı daha derince okumasına 
 çok önemli bir katkıda bulunuyor.
 Şimdi eğer ben O’na inanıyorsam şunu kabul ediyorum demektir ki ben ve benim 
 davranışlarım, bugün yaptığım, yarın yapacağım şeyler ve ömrümün sonunda hatta 
 ahirette başıma gelecek şeyler hep O’nun ilim ihatası içindedir. “Velâ yuhîtûne 
 bi şey’in min ilmihî.” Siz O’nun ilminden bir şey kuşatamazsınız. Neden? Çünkü 
 O Muhîttir (Her şeyi kuşatan). Muhît olan, muhât olamaz ki. Siz O’nun ilmini 
 kuşattığınız zaman, muhît muhât olmuş olur ki bu da Zat-ı Bârî için muhaldir. 
 Bu mülahazayla hadiselere bakınca çay içme gibi basit bir ameliyenin dahi O’nun 
 meşiet ve iradesinin dışında olmadığını görürsünüz. 
 Burada ayrıca bir “devir” var gibi. Yani bir taraftan nefsimizi 
 okuyor, nefis merceğiyle varlığa bakıyor, çok geniş dairede Allah’ın varlığına, 
 birliğine delillerin, şahitlerin mevcudiyetini görüyoruz; bir diğer taraftan 
 da şahitlerin şahid-i sadık olmalarının ve bir şey ifade etmelerinin O’na inanmaya 
 bağlı olduğunu görüyoruz. Kelam ilminde devir denir buna. Yani bir yönüyle o 
 ona sebep, o da ona sebep. Bir başka tabirle “tavuk yumurtadan, yumurta tavuktan 
 çıkar” gibi bir şey. Aslında kelamcılar devri iptal etmişler. Fakat burada minvechin 
 (bir yönüyle) öyle bir devir cereyan ediyor. O onu destekliyor, o onu destekliyor. 
 Sizin cehd ü gayretiniz, okuma azminiz Allah hakkında marifetinizi artırıyor; 
 Allah hakkında marifetiniz arttıkça siz kendinizi daha net okuyorsunuz. Sonra 
 kaderi daha iyi görüyorsunuz, başınıza gelen musibetlerin manasını daha iyi 
 kavrıyorsunuz, nimetleri daha iyi duyuyorsunuz. Hepsinden önemlisi şükür adına 
 daha iyi şahlanıyorsunuz. Kötü gibi duran, çirkin suratla karşınıza çıkan hadiseler 
 karşısında daha iyi yorumlara gidiyorsunuz. Hazreti Mevlana’nın ifadesiyle; 
 “Musibetler, belalar karşınıza yırtık-pırtık elbiseler içinde çıkan, edası endamı 
 yerinde bir güzel gibidir. Ne diye yırtık-pırtık elbiseye takılıp kalıyorsunuz. 
 Baksanız ya içteki edaya endama.” İşte bu zaviyeden olaylara bakabiliyorsunuz.
 Evet, işin aslı, hem enfüsün hem de afakın okunması, insanın 
 kendisini bilmesi demektir -ki bu Allah’ı bilmenin bir yoludur- ve Einstein’in 
 kehanetinde dediği gibi çok buudluluğa açılmaktır. Çok buudluluğa açılabilenler, 
 dar çerçevenin bir başka tabirle suretlerinin dışına çıkar ve siretlerine göre 
 mahiyet alırlar. Siret, insanın tavırları, davranışları, inançları, değerlendirmeleri, 
 yorumları, bakışı ve te’villeridir. Bu durumda siretine göre bir resmi olur 
 her insanın. Gözler basiretin emrine verilerek, buradan bakınca altı-yedi buudlu 
 derinlikleri, hatta öbür alemi, Cenneti-Cehennemi, arşın yanı başında İsrafil’in 
 azametli heykelini görmek… Evet insan, bilkuvve (potansiyel) istidadı ile 
 (Allahu a’lem) görebilir bütün bunları.
</div>

Sohbet-i Canan