Bismillâh, Berâat (Tevbe) sûresi müstesna Kur’ân’ın bütün sûrelerinin başında vardır. Kur’ân yazan her kâtibin Besmele’yi bütün sûrelerin başına yazması icmâ ile farzdır. Yazmayan haram işlemiş olur. Şâfiîlere göre bir görüş müstesna, bütün mezheplere göre hayvanlar kesilirken Besmele çekilmesi farzdır. Ayrı bir mesele de, namazda Fatiha’dan önce “Besmele” çekmek Şâfiî mezhebine göre farz, Hanefî mezhebine göre de sünnet olduğu hususudur. Ancak Mâlikî mezhebine göre Besmele mendub değildir. Çünkü İmam Mâlik (radıyallâhu anh): إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمَانَ وَإِنَّهُ بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ âyetiyle17 anlatılan, yarım âyet şeklinde kendisini gösteren “Bismillâh” müstesna, Kur’ân-ı Kerim’de yüz on üç yerde geçen “Bismillâh”ı âyet kabul etmemektedir.
Bismillâh’ı bazıları müstakil birer âyet saymışlar, bazıları da “başında bulunduğu sûreden bir parçadır” demişler. Hayatta her şeyin anahtarı durumunda olan Bismillâh, Kur’ân’daki sûrelerin de anahtarı durumundadır. İster sûreleri birbirinden ayırmak, isterse o sûreye bereket getirmek ve isterse o sûreyi anlamak, gereğiyle amel etmek mevzuunda Allah’ın yardımını dilemek ve dilenmek için olsun, kısacası ne maksatla yazılırsa yazılsın o, Arş-ı A’zam’dan insanların kalbine uzanmış nuranî bir iptir. Mânâsındaki ulviyeti kavrayıp, füyûzâtından istifade eden insanlar بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ ’e tutunarak insanî arşa çıkabilirler.
Dipnotlar
- 17 Neml sûresi, 27/30.