Bazı müfessirlerin ifadelerine göre şeytan burada, Sürâka b. Mâlik kılığında görülmüştü.³⁴ Çünkü Sürâka cesur bir süvari olup hicret esnasında Allah Resûlü’nü takip ettiğinden dolayı, Mekkeli müşrikler tarafından sevilen, sayılan bir insandı.³⁵

İşte şeytan Mekkeli müşriklerin kuvve-i mâneviyelerini takviye için bu yola başvurup, Sürâka şeklinde temessül etmişti. Ancak iki ordu karşılaşınca, biraz önce galibiyet vaad eden şeytan, “… Ben sizin görmediklerinizi görüyorum.” deyip tabana kuvvet, gerisin geriye kaçmaya başlamıştı. Çünkü diğer tarafta sahabe kılığına girmiş (Zübeyr b. Avvam gibi) binlerce nişanlı melek saf tutmuş, çarpışmak için âdeta emir bekliyor…³⁶ Demek ki Allah (celle celâluhu), yerdeki bir avuç askerini gökteki melekleriyle her zaman teyit ediyor.

Evet, bütün din düşmanları bir araya gelse ve İblis ordularıyla seferber de olsa bu ordunun karşısında durup mukavemet edemeyecek, aksine hezimete maruz kalacaklar. Bunu çok iyi bilen İblis de mecburen yerinde duramamış, arkasına bakmadan kaçmaya başlamıştı.

6. CİNLER SORUMLU VARLIKLARDIR

a. Âyet ve Hadislerde Cinlerin Sorumluluğu

Cinler de bizim gibi Allah karşısında sorumlu varlıklardır. Cenâb-ı Hak, ahirette insanlarla beraber cinleri de huzuruna alıp: “Ey cin ve insan topluluğu! İçinizden size âyetlerimi anlatan ve bu günle karşılaşacağınıza dair sizi uyaran elçiler gelmedi mi?”³⁷ mealindeki âyetiyle onların bu sorumluluklarını açıklamaktadır.

Bu soru karşısında her iki topluluğun şaşırıp kalacağı ve kendi aleyhlerinde şahitlik edeceği de âyetin devamında şöyle ifade edilmektedir: “Evet (geldi) kendi aleyhimize şahitlik ediyoruz, dediler. Dünya hayatı kendilerini aldattı ve kendilerinin kâfir olduklarına şahitlik ettiler.”³⁸